Auteur: Rabbi Aryeh Leib Heintz

Metsora | Jouw woorden kunnen opbouwen of verwoesten

Metsora | Jouw woorden kunnen opbouwen of verwoesten

Met woorden kun je mensen maken of breken. Kwaadspreken zegt meer over de spreker dan over diegene over wie hij vertelt. Reis met ons mee en ontdek hoe de Torah op subtiele wijze ons uitlegt wat de oorzaak van kwaadspreken is en hoe het te genezen. Hoe zit het met jou? Probeer jij jezelf boven anderen te verheffen door kwaad over hun te spreken of stralen jouw woorden zelfrespect en liefde uit?

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

Twee broers speelden met elkaar. De oudere broer was kleiner dan de jongere broer. De oudere broer plaatste zijn langere broertje in een kuil. Hierop vroeg zijn vader, de Rebbe Maharash, waar hij mee bezig was. “Het is niet eerlijk dat hij jonger is en toch langer dan ik. Dus heb ik hem in een kuil gezet zodat ik de langste ben.” Zijn vader zei daarop: “Als je hier last van hebt, ga dan zelf op een berg staan.” 

Maar een berg beklimmen is lastig en vermoeiend en dus geven wij meestal de voorkeur aan een  gemakkelijkere weg. Bewust of onbewust kiezen wij er vaak voor om een ander persoon te verlagen in plaats van onszelf te verheffen.

Woorden hebben scheppingskracht

Spreken is een krachtig middel. De wereld is geschapen door gesproken woorden, Bereeshiet (1-3): ‘En G-d zei, ‘…er zij licht’, en er was licht’.

Woorden hebben een scheppende kracht. Ze zijn door G-d gebruikt om de wereld te creëren. De letters van elk Hebreeuws woord vormen samen een code, de DNA van elk schepsel. Denk je dat het niets uitmaakt wat je zegt, of meen je dat enkel acties betekenis hebben? Spreken lijkt misschien geen consequenties te hebben, maar in het Joodse leven is elk woord waardevol en cruciaal.

Met woorden kun je scheppen of kapot maken. Je kunt ermee bouwen of verwoesten, je medemens groot maken of hem helemaal afbreken. Niet alleen dat, het zou zo maar kunnen zijn dat als je iets zegt, dat het gaat gebeuren. Zeg je positieve dingen, dan zal er iets positiefs uit voortvloeien. Spreek je op een  negatieve manier, dan kan de uitkomst precies zijn zoals je voorspeld hebt.

Zo gaat het ook als je over een ander spreekt. Doe je dat op een positieve manier, dan ondersteun en benadruk je zijn goede kant. Mooie aspecten worden door jouw compliment – ook al hoort die ander het niet – belicht en versterkt. Als vanzelf wordt het negatieve zwakker. Spreek je negatieve woorden, dan versterk je juist het aspect waar je zoveel last van hebt. Niet slim!

Laster brengt scheiding

In de tijd van de Tempel waren de mensen spiritueel zo gevoelig dat zij zelfs wanneer ze kwaadspraken een bepaalde spirituele huidziekte kregen die Tsaraat heette. De zieke werd Metsora genoemd en zo heet de Parasha van deze week. Metsora betekent letterlijk ‘hij uit iets slechts’.

Zo zien we dat Moshe door deze ziekte getroffen werd toen hij bij de brandende struik kwaadsprak over het Joodse volk (Shemot 4):

וַיַּ֤עַן מֹשֶׁה֙ וַיֹּ֔אמֶר וְהֵן֙ לֹֽא־יַאֲמִ֣ינוּ לִ֔י וְלֹ֥א יִשְׁמְע֖וּ בְּקֹלִ֑י כִּ֣י יֹֽאמְר֔וּ לֹֽא־נִרְאָ֥ה אֵלֶ֖יךָ ה’׃

En Moshe antwoordde en hij zei, zij zullen mij niet geloven en zij zullen niet naar mijn stem luisteren, want zij zullen zeggen G-d is niet aan jou verschenen.

Daarna moest Moshe zijn hand op zijn borst plaatsen en toen hij zijn hand weghaalde was er Tsaraat op als sneeuw.

Was deze ‘ziekte’ eenmaal geconstateerd, dan werd de persoon onrein verklaard en moest hij tijdelijk buiten de stad in quarantaine. Door zijn laster waren mensen uit elkaar gehaald en gescheiden. Als rectificatie moest hij zelf isolement ervaren. Wanneer de ziekte over was, moest de gewezen kwaadspreker een offer brengen om zijn reiniging te voltooien.

Dit offer bestond uit twee duiven; één werd geslacht en de tweede vogel werd na een bepaald ritueel vrijgelaten. Waarom vogels? En waarom werd de tweede vogel niet geslacht?

Vogels

De Talmoed geeft antwoord: vogels fluiten en kwekken aan één stuk door. Zoals de kwaadspreker zijn mond niet kon houden, zo zingen vogels non-stop! Laster moet stoppen, vandaar dat de ene vogel geslacht wordt. De tweede, die bij het ritueel gebruikt werd, bleef leven; een mens is namelijk niet alleen verantwoordelijk voor de slechte woorden die hij uitgesproken heeft. Ieder mens moet ook verantwoording afleggen voor wat hij níet gezegd heeft wanneer hij zijn mond wél open had moeten doen.

Kwaad kan slechts gedijen wanneer men zwijgt.

Ijow, adviseur van Farao, werd gestraft omdat hij zweeg toen de Endlösung van het Joodse volk in het Egyptische paleis besproken werd. Awiehoe vond de dood omdat hij niet protesteerde toen zijn broer Nadav kwaadsprak over Moshe en Aharon.

Heel veel ellende had in de Tweede Wereldoorlog voorkomen kunnen worden als de vrije landen tijdig op waren gekomen tegen de bezetting en het uitroeien van miljoenen!

Kwaadspreken

Tsaraat was niet alleen een ziekte die zich op  de huid manifesteerde. Ook kleding of de muren van je huis konden bepaalde vlekken vertonen die door de priesters geanalyseerd moesten worden. Soms werd er een week gewacht om te kijken of er veranderingen in de Tsaraat te bespeuren waren. Als de ziekte aanhield moest aangedane kleding weleens verbrand worden en bevlekte muren verwoest om op een afdoende manier de ziekte en de zieke te genezen.

De Rambam vertelt ons dat kwaadspreken, ook al is wat wij zeggen waar, even erg is als moord, verboden relaties en afgodsdienst samen!

Iedereen weet het. Kwaadspreken is verboden, maar toch wordt het zo veel gedaan. Wat is het toch dat men de verleiding niet kan weerstaan?

Men zou kunnen denken dat er een of ander mystiek verband bestaat tussen lasteren en Tsaraat en die zal er heus wel zijn. Er bestaat echter een direct verband. Iemand die kwaadspreekt doet dit niet zomaar. Hij denkt daar iets mee te bereiken. Wat hij zeker bereikt is een misvorming van zijn huid. Deze huid verminking weerspiegelt de vervorming van zijn eigen ziel.

Gezonde mensen hebben namelijk geen behoefte aan kwaadspreken. Ze hoeven zichzelf niet te verheffen door een ander te vernederen. Ze zijn zelf al op een berg, misschien niet bovenaan, maar ze dromen wel van een ladder die aan de onderkant op de grond staat en aan de bovenkant de hemel bereikt.

וַֽיַּחֲלֹ֗ם וְהִנֵּ֤ה סֻלָּם֙ מֻצָּ֣ב אַ֔רְצָה וְרֹאשׁ֖וֹ מַגִּ֣יעַ הַשָּׁמָ֑יְמָה

En hij (Yakov) droomde over een ladder die op de aarde stond waarvan de bovenkant de hemel bereikte…

Stevig in je schoenen

We leven in de realiteit, maar we weten deze realiteit te combineren met een hoger doel, met een ideaal. Iemand die zich verbindt met de hemel, weet dat G-d van hem houdt en heeft geen behoefte om een ander met woorden te verlagen. Hij staat met beide benen op de grond en ziet heus wel dat een ander niet altijd even goed bezig is. Het is niet zo dat hij zich weerhoudt van laster omdat hij bang is van een G-ddelijke straf. Hij ondersteunt de verkeerde handelingen die hij bij een ander waarneemt absoluut niet. Dit motiveert hem echter niet om er met anderen over te spreken. Nee, hij gaat juist actie ondernemen om zijn vriend te helpen om de situatie te corrigeren. Bij hem is er geen behoefte aan laster! Want kwaadspreken over een ander heeft in de geschiedenis nog nooit een probleem opgelost, een wond genezen of een negatieve situatie verbeterd.

Als je behoefte hebt om kwaad te spreken is dat waarschijnlijk uit onzekerheid en arrogantie. Die twee gaan altijd samen. Maar als je gezond bent en stevig in je schoenen staat dan heb je geen laster nodig om een diep en ongelukkig gat  in jezelf op te vullen.

Dan ben jij een ladder-persoon. Iemand die weliswaar aards is, met alle problemen die daarbij horen, maar ook iemand die zich tegelijkertijd bewust is van het feit dat je de hemel kan raken. Niemand kan jouw waardigheid en zelfrespect afnemen. Je hebt een bepaald doel waar je op focust en het kwaad dat om je heen gebeurt is geen reden voor jou om tot kwaadspreken over te gaan.

Drie vormen van laster

De Torah noemt drie soorten Tzaraat in Wajiekra 13-2. De aandoening kon drie vormen aannemen:

  • שְׂאֵ֤ת > een zwelling
  • סַפַּ֙חַת֙ > een vlek
  • בַהֶ֔רֶת > een lichtverkleuring

Alle drie reflecteren direct de toestand waarin de kwaadspreker verkeert, zijn huidtoestand en zijn gemoedstoestand.

De zwelling is de persoon die zich onzeker voelt en zich verheft door een ander in een kuil te plaatsen. De ene verdooft zijn onaangename gevoelens door een driedubbele maaltijd te eten en een ander gebruikt laster als uitlaatklep.

De vlek is iets dat op de huid is. Deze laster is niet van hem afkomstig, maar zit er als een extraatje bovenop, net als de wond die iets vreemds  is voor de huid. Het hoort er niet te zijn. Het is een weefsel dat niet bij het lichaam hoort. Dit vertegenwoordigt diegene die graag meedoet. Zelf is hij niet begonnen met kwaadspreken, maar eenmaal in de sociale groep durft hij het spannende gesprek niet te stoppen of weg te lopen. Bij hem ontbreekt de wilskracht om te zijn wie hij eigenlijk wil zijn.

De lichtverkleuring is de persoon die alles duidelijk (‘licht’) denkt te weten over de ander. Hij ziet een bepaald gedrag en weet al meteen waarom die persoon dat gedaan heeft en trekt zijn conclusies. Hij is zo zeker van zijn zaak, hij is zo arrogant dat hij niet eens navraagt wat er aan de hand is. In plaats van kwaad te spreken kan hij ook even bellen, om te vragen wat er gebeurd is. Misschien kun je helpen oplossen in plaats van het probleem en diegene die eronder lijdt nog verder de grond in te boren. Het geven van het voordeel van de twijfel getuigt van grootsheid en bescheidenheid.

Ben je zelf gezond, dan heeft laster jou niets te bieden. Ben je een zuurpruim, dan zie je bij jezelf en bij anderen een berg van negativiteit. Ben je een levensgenieter, dan zijn de moeilijkheden niet verdwenen, noch van jezelf noch van een ander, maar je kijkt er wel anders naar.

Hoe je kijkt

Ook daarover geeft de Torah ons een subtiele boodschap: soms moest een kledingstuk waar Tsaraat op geconstateerd was gewassen worden – waarna er een week gewacht moest worden:

וְרָאָ֨ה הַכֹּהֵ֜ן אַחֲרֵ֣י ׀ הֻכַּבֵּ֣ס אֶת־הַנֶּ֗גַע וְ֠הִנֵּה לֹֽא־הָפַ֨ךְ הַנֶּ֤גַע אֶת־עֵינוֹ֙

En de Kohen zal  kijken nadat de vlek gewassen is en zie, het oog van de vlek was niet omgewenteld…

Hoezo het oog van de vlek? Daarmee wordt natuurlijk bedoeld hoe de vlek er uit zag, maar waarom het woord עין (ajien) gebruiken dat oog betekent en dat tevens de 16de letter van het Hebreeuwse alfabet is. Omdat het verschil tussen kwaadspreken en stil zijn direct verbonden is met je oog, met hoe je naar dingen kijkt. Het is het verschil tussen נגע een plaag, vlek of letsel en ענג dat plezier betekent.

De twee woorden נגע , plaag en ענג , plezier hebben beide dezelfde letters, alleen zit de letter ע (oog) op een andere plaats in het woord. En daar moest de Kohen naar kijken: had je de ע van het woord נֶּ֤גַע, plaag, weten om te draaien naar het begin van het woord om zo plezier, ענג te verkrijgen? Was je van een ongezonde negatieve zuurpruim een levensgenieter geworden?

Als je jezelf genezen had van je onzekerheden en leegtes, dan was je weer in staat om in de maatschappij toe te treden. Wanneer je jezelf op een positieve manier kan bekijken, dan kun je dat ook bij je medemens. Je behoefte en beweegreden tot kwaadspreken is dan verdwenen.

Het grootste plezier, ענג (oneg), dat ouders kunnen hebben, is wanneer ze van iemand anders horen dat hun kind zich goed gedragen heeft. Misschien wisten zij al dat hun zoon of dochter deze karaktereigenschap had of zich zo gedroeg, of misschien klopt het zelfs helemaal niet. Maar het hart van Papa en Mamma zwelt op van liefde, trots en plezier wanneer zij op een ouderavond goede geluiden over hun kind(eren) te horen krijgen.

Evenbeeld: liefde verspreiden

Wij zijn naar het evenbeeld van G-d geschapen. We kunnen G-d geen groter plezier schenken dan op een positieve manier over Zijn kinderen te spreken. En dan dames en heren, zult U zien dat het goede zich gaat uitbreiden. Het negatieve heeft dan geen ruimte meer en verdwijnt vanzelf.

G-d is diegene die het spreken in ons geschapen heeft. Dat was een gigantische maar ook riskante investering. We zijn de enige schepselen op aarde die deze gave bezitten. Laten we deze instrumenten, onze tanden, keel, gehemelte en tong die tot onze beschikking gesteld zijn, optimaal gebruiken. Laten we woorden en zinnen benutten om goede en liefdevolle gevoelens weer te geven. Een lief woordje hier, een vriendelijke Whatsapp daar, een respectvolle email of een leuk ansichtkaartje maken allemaal een wereld van verschil.

Denk na voor dat je iets zegt. Heb je kritiek? Kijk eerst eens waar het vandaan komt. Zeg je het uit liefde of heb je behoefte om te laten zien dat je beter bent? Ben je de andere persoon aan het helpen of voel je jezelf onzeker?

Zorg ervoor dat je jezelf voldaan en gelukkig voelt en dan zal je een ander ook op een positieve manier zien.

De mens is het enige schepsel dat kan spreken. Zorg ervoor dat jouw woorden laten zien dat je een mens bent, iemand die grootsheid, waardigheid en zelfrespect uitstraalt. Met onze woorden en zinnen kunnen wij hele werelden creëren, liefde verspreiden en genezing bewerkstelligen. Wat zeg jij?

Bracha Heintz

Gebaseerd op een les van Rav YY Jacobson
Opmaak Rianne Meijer en Sonja Tamam

Help jij mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen? Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Beeld: chabad.org

Tazria | Hemelse energie in vrouwelijke handen

Tazria | Hemelse energie in vrouwelijke handen

Waarom is een vrouw onrein na de geboorte van een zoon en zelfs tweemaal zo lang na de geboorte van een dochter? Het mysterie dat hierachter schuilgaat bevat een belangrijke boodschap: hoe groter de levenskracht, hoe groter de leegte die kan ontstaan.

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

Er zijn drie sleutels die zich uitsluitend in G-ds handen bevinden. Deze sleutels worden aan geen enkele afgezant overgedragen. Het zijn de sleutel van de regen, de sleutel van het baren en de sleutel van het herleven der doden. Zie Talmoed, Taanit 2-1. Deze keer staan wij stil bij sleutel nummer twee, de geboorte van een kind.

Discriminatie

Onze parasha begint met het feit dat een vrouw, nadat zij gebaard had, twee offers naar de Tempel bracht. Na het baren van een jongen was zij zeven dagen onrein waarna zij zich in een mikwe, een ritueel bad, onderdompelde. Daarna telde ze nog eens 33 dagen. Tijdens deze dagen mocht zij noch van de offers eten noch de Tempel betreden. Had zij een meisje  gebaard, dan was de onderdompeling in het ritueel bad 14 dagen na de geboorte i.p.v. 7. Vervolgens telde zij nog eens 66 dagen i.p.v. 33 om de Tempel weer te kunnen betreden.

Aan het einde van deze onreine periode, op de 41ste dag na de geboorte van een jongen of op de 81ste dag na de geboorte van een meisje, bracht de moeder twee soorten offers naar de Tempel. Een schaap als עולה (Ola) – een opgaand offer en een jonge duif of een tortelduif als חטאת (Gatat) – een zonde-offer.

Nu moeten we ons afvragen, waarom zij een חטאת (Gatat), een zondeoffer moest brengen. Welke zonde had zij begaan? Ze had met zweet en tranen een kind gebaard. Ze heeft het eerste gebod dat in de Torah staat vervuld: “Wees vruchtbaar en vermenigvuldig Uzelf”! Bereeshiet 1- 28.

Zou dat een overtreding zijn? Natuurlijk niet, in tegendeel! Waarom wordt zij dan door het baren onrein? En vooral, wat betekent het als iemand onrein is? Ook begrijpen we niet waarom zij tweemaal zo lang onrein is na de geboorte van een meisje. Is hier sprake van discriminatie? Laten we kijken hoe de Joodse vrouw in hoog aanzien staat in het Jodendom in plaats van uit onwetendheid aan te nemen dat zij in een onrein hoekje wordt geplaatst.

Mysterie

Alle wetten van reinheid en onreinheid behoren tot de categorie van חוקים (choekim), regels die wij niet begrijpen. Net zoals kosjer eten of het verbod om wol en linnen samen te dragen.

De logica van deze regels kunnen wij niet vatten. Wel kunnen wij proberen, gebaseerd op de Kabalah en chassidische leer, om deze onverklaarbare wetten op een spirituele manier te vatten. Het klinkt ingewikkeld, maar al gauw zullen wij samen dit mysterie oplossen. Want wat is nu de definitie van טומאה (toema) onreinheid en טהרה (tahara) reinheid?

Heeft onreinheid te maken met viezigheid, stank of besmettelijkheid? Absoluut niet! Toema en tahara zijn geen lichamelijke aandoeningen, maar spirituele situaties.

Spirituele onreinheid is altijd verbonden met de dood of een vorm daarvan. De hoogste vorm van onreinheid is een menselijk lijk. Als iemand een lijk aangeraakt heeft wordt hij onrein. Als onreinheid te maken heeft met de dood dan kunnen we concluderen dat reinheid gerelateerd is aan het leven.

Wat is leven? Natuurlijk weet iedereen wat leven betekent. Toch kun je je iets meer gaan verdiepen en begrijpen dat het mogelijk is om op verschillende niveaus te leven.

Een mens kan bestaan of hij kan leven.

Hoe sterker hij verbonden is met zijn levensbron hoe krachtiger hij leeft. Wanneer je de tuinslang aansluit maar er een kink in de kabel zit, dan kun je nog zo hard de kraan opendraaien maar dan zal het water alleen druppelsgewijs naar buiten komen. Als een mens zich bewust is van zijn ware essentie, van zijn kosmische levenskracht en hij het doel waar hij voor geschapen is voor ogen houdt, dan ontvangt hij meer levenskracht… Daarentegen veroorzaakt elke ontwrichting van een persoon van zijn levensbron, elke kink in de kabel, een vermindering van zijn energie. Dit is de definitie van onreinheid. De dood is het ultieme gebrek aan levensenergie en tevens de sterkste vorm van onreinheid.

Vacuüm

Wanneer de verbinding tussen de mens en de kern van zijn vitaliteit verzwakt of de synchronisatie niet optimaal is, ju8dan spreken wij van een staat van onreinheid. Hij heeft zich dan losgekoppeld van zijn eigen wezen en realiteit waardoor hij een leegte heeft doen ontstaan. Dit vacuüm is een ideale plek geworden om allerlei ongewilde krachten aan te trekken. En wanneer is deze leegte het grootst? Vlak na een intensief moment van reinheid en verbinding met het Allerhoogste.

 Alles wat wij hier op aarde bewerkstelligen zijn slechts veranderingen en verbeteringen op reeds bestaande creaties. Wij ontwikkelen nieuwe producten aan de hand van reeds bestaande elementen. Nieuwe uitvindingen zijn ontdekkingen van al bestaande entiteiten of een nieuwe combinatie van verschillende existerende componenten. Een timmerman maakt van een boom een tafel en een schoenmaker maakt van de huid van een dier een laars. Een researcher brengt  nieuwe chemische reacties aan het licht of observeert reeds bestaande processen. 

Hemelse hoedanigheid

Echter, wanneer een vrouw zwanger is, dan is zij bezig om een nieuw mensje te maken dat nog nooit in welke vorm dan ook op aarde is geweest. 

Het is bekend dat er geen twee mensen op aarde zijn die er precies hetzelfde uitzien of identiek zijn van karakter, intellect en gevoelens. Zelfs tweelingen zijn niet 100% hetzelfde. Op het moment dat een baby wordt geboren dan is de vrouw heel dicht bij G-d. Een baby is bijna een G-ddelijke creatie Hoe zeg je geboorte in het Hebreeuws? Leeda: לידה.  Verdeel je dit woord in tweeën dan krijg je ליד ה (leyad Hashem), wat ‘naast G-d’ betekent.

Bij een geboorte is de moeder bezig om een kind te creëren. Dit is hét moment dat zij G-ddelijkheid op het hoogste niveau mag ervaren en meemaken. Op dat moment is de vrouw bijna geen mens meer. Ze wordt dan zo G-ddelijk als maar mogelijk is. Ze neemt een hemelse hoedanigheid aan. Ze is geen begrensd wezen meer, maar ze schept leven en creëert oneindigheid. Immers zal het kind dat zij baart in de toekomst ook kinderen krijgen, die op hun beurt ook vruchtbaar zullen worden en zo tot in het oneindige toe. Wow…wat een energie! Wat een ervaring! Wat een kracht! Bijna alles wat wij in deze wereld verrichten is begrensd in ruimte en tijd behalve… kinderen krijgen.

Wanneer overtreffen wij onze menselijkheid? Wanneer kunnen wij op G-d lijken? Enkel als wij ervoor kiezen om een partner te zijn in de schepping van een nieuw leven. Bij deze gebeurtenis zijn wij naadloos verbonden met de bron van het leven, reinheid op het hoogste niveau.

Onze medici proberen al tientallen jaren te onderzoeken en te analyseren waarom het plezier van geslachtsgemeenschap zo intens is. Verschillende theorieën zijn naar voren gekomen maar een duidelijke verklaring ontbreekt nog steeds. In de chassidische leer is dit geheim al eeuwen geleden opgeschreven. Op het moment dat man en vrouw samen zijn, creëren zij mogelijkerwijs een oneindig schepsel. Zij gebruiken op dat moment een sleutel niet alleen naar een nieuw leven, maar zelfs naar oneindige vitaliteit.

Krachtig

Man en vrouw hebben zo’n krachtig potentieel dat deze energie in goede banen geleid moet worden om niet verkeerd terecht te komen. Vandaar de huwelijksinzegening en de onderdompeling van de vrouw na haar menstruatie in een mikwe, een speciale verzameling van natuurlijk regen of bronwater. Zo constateren wij dat de hele wereld tijdens de zondvloed in water ondergedompeld werd. Het regende 40 dagen en 40 nachten. 40 komt precies overeen met de hoeveelheid van 40 see-a (= circa 40 X 10 liter). Dit is het minimum van de hoeveelheid water dat in een mikwe, ritueel bad, aanwezig dient te zijn om de reinheid van diegene die zich erin onderdompelt te herstellen.

Wanneer je deze geweldige en krachtige levensenergie tussen man en vrouw zijn eigen gang zou laten gaan, dan zou je heel makkelijk in de laagste en meest immorele situaties terecht kunnen komen, onreinheid op z’n best. Als je daarentegen deze kracht stuurt en kanaliseert, gelijk het licht dat via een laser uitgestraald wordt, dan krijg je de geconcentreerde energie daar waar je hem hebben wilt, in een liefdevolle relatie en mogelijkerwijs in een schattig kindje… een wonder in je armen, een toegangspas naar het oneindige. Dit kind is dan in reinheid geboren. Vader en moeder hebben zich beheerst om er uitsluitend voor elkaar te zijn. Doordat zij zich aan de regels van reinheid gehouden hebben en de vrouw na haar menstruatie het mikwe heeft gebruikt, hebben zij G-d verwelkomd in hun relatie. 

Een geboorte is de grootste openbaring van G-ddelijkheid. Het is een hemelse ervaring, een ultiem plezier dat een grote spirituele ervaring weergeeft.

Wanneer een vrouw zwanger is vinden zeer intensieve veranderingen plaats in haar lichaam. Vanaf de bevruchting tot de bevalling heeft deze dame een dubbelleven in zich, een extra levenskracht.

Leegte

Maar nu komt de valstrik, het gevoel en de staat na de bevalling. De moeder, hoe blij dan ook, wordt geconfronteerd met een enorm gevoel van leegte. De weeën en toevoer van gigantische hoeveelheden adrenaline die nodig waren om dit nieuwe leven te doen ontstaan zijn ineens gestopt. Het extra leventje is weg.

Ook hier vinden wij in de chassidische leer een verklaring op spiritueel niveau voor het fenomeen dat Postnatale Depressie heet. Voor sommige dames is het contrast tussen de extra levensenergie die zij bij zich droegen en het abrupte einde te veel om te verwerken. Natuurlijk spelen hormonen en vermoeidheid een rol. Maar er bestaan ook spirituele hormonen. De vrouw bevindt zich ineens in een leegte en ze heeft even tijd nodig om een nieuw evenwicht te vinden.

Velen van ons maken gelijksoortige ervaringen mee. Men bereidt zich voor op een groot evenement, een bijzondere verjaardag, een bruiloft, een examen of project of een speciale reis. Wekenlang ben je bezig en je bereikt uiteindelijk het ultieme moment. De volgende dag heb je nog wat opruimwerk, maar wat gebeurt er daarna? Je maakt een enorm dieptepunt mee en niet iedereen is altijd in staat om dit contrast te overbruggen. Een vrouw raakt een hemelse plek wanneer ze baart. Wanneer deze intense ervaring en alle bijbehorende emoties eindigen ontstaat er een gigantisch gebrek aan vitaliteit.

Opvullen met ongewilde zaken

Het joodse volk maakte dit ook mee bij het ontvangen van de Torah op de berg Sinaï. Daarna is men een gouden kalf gaan aanbidden. Wat was er gaande? Een zeer hevige spirituele ervaring gevolgd door een grote leegte. Ineens was Moshe weg en toen was er helemaal niets. Wanneer een krachtige hemelse ervaring eindigt ontstaat er een gat dat al gauw met ongewilde zaken opgevuld wordt.

Onreinheid heeft niets met viezigheid te maken. Onreinheid is het gebrek aan leven, aan energie en aan levenskracht. Vandaar dat je ‘s ochtends, wanneer je wakker wordt, met een speciale beker je handen om en om wast . In je slaap ga je als het ware een beetje dood. Je verliest controle op een deel van je lichaam en je bent eigenlijk een beetje weg. Slaap is één zestigste van de dood vertellen onze geleerden. Slaap is een milde vorm van onreinheid.

Hetzelfde gebeurt er wanneer een vrouw menstrueert. Zij had geovuleerd, ze had zich voorbereid op een nieuw leven. In haar baarmoeder had zich bloed verzameld om een nieuw embryo te voeden. Maar dat nieuwe leven is niet tot stand gekomen. Er is een leegte opgetreden en dat is de definitie van onreinheid, dit vacuüm dat ontstaat juist nadat er extra levenskracht was.

Hoe lossen we dit op? Hoe zorgen wij ervoor dat die leegte op een positieve manier ingevuld wordt? Door middel van water, de bron van alle vitaliteit. Wanneer een vrouw zich in het mikwe onderdompelt, dan verbindt zij zich met de fysieke levensbron en daardoor automatisch ook met haar spirituele bron.

Verbinding herstellen

De onreinheid die een vrouw ervaart nadat ze gebaard heeft is niet iets negatiefs, het is alleen maar dat ze dat extra leventje heeft moeten loslaten. Gebrek aan leven is de Joodse definitie van onreinheid. Vandaar dat ze een חטאת Gatat-offer moest brengen. Natuurlijk had zij niet gezondigd, maar het woord חטאת Gatat – dat meestal als zonde vertaald wordt – betekent eigenlijk gebrek. Een zonde is namelijk een gebrek in je connectie met G-d. Een vrouw die gebaard heeft, heeft niets misdaan, in tegendeel. Wel heeft ze te maken met een plotseling gebrek aan levenskracht.

Het andere offer, het zogenaamde Ola, wordt geheel verbrand en niet zoals andere offers gedeeltelijk gegeten. Dit vertegenwoordigt een complete overgave en het zichzelf wegcijferen ten aanzien van G-d. De verbinding tussen mens en G-d wordt daarmee hersteld. En het Gatat-offer vertegenwoordigt het gebrek aan spiritualiteit en aan levenskracht die de moeder post partum heeft moeten ervaren.

Zo fluctueert een vrouw maandelijks tussen een enorm potentieel aan energie en dan weer het ontbreken van juist dat stukje vitaliteit. Haar lichaam gaat op en neer omdat dit precies is wat er op spiritueel niveau met haar gebeurt. Gelijk de maan die dan weer vol is en dan weer onzichtbaar. De cyclus van de vrouw is een maan(d)cyclus.

Nu wordt ook duidelijk waarom de moeder bij de geboorte van een meisje twee keer zo lang onrein is als bij een jongen. Een babymeisje draagt namelijk veel meer levenskracht bij zich dan een jongetje omdat zij in de toekomst ook weer zal baren. Bij een pasgeboren dochter zijn reeds alle eicellen aanwezig die ooit in de toekomst zullen ovuleren. Wat een energie! Bij een meisje verliest de moeder nog meer levenskracht dan bij een jongen.

Vandaar dat de mogelijkheid en ruimte voor onreinheid dubbel zo groot is. Wanneer een baby tevoorschijn komt, verlaat hij het reine vruchtwater en laat hij een vacuüm van levenskracht achter. Bij een meisje is de levenskracht groter en de leegte daarna dus ook. Hoe intenser het hoogtepunt hoe dieper de val is die daarop volgt.

Het gebrek aan leven dat de moeder bij de geboorte van haar kind overkomt wordt door het Gatat-offer hersteld. En wat brengt zij? Een duif. Van alle soorten dieren zijn duiven één van de weinigen die trouw blijven aan hun partner, zeker in één seizoen en soms levenslang.

Trouw

Net zoals een duif trouw is, zo ook is het Joodse volk trouw aan de Schepper. Gelijk deze nieuwe moeder haar verbinding met G-d weer nieuw leven inblaast met behulp van offers die haar connectie weer herstellen, zo ook gaan wij om met onze partners in het leven, op een trouwe en respectvolle manier.

Ook al ben jij je je verbinding met G-d even kwijt of is je spirituele hoedanigheid iets afgezwakt, helemaal na een intens moment waarna je een leegte hebt ervaren, wees gerustgesteld: er bestaan twee offers die jou weer verbinden en de oorspronkelijke situatie herstellen. Een Ola dat geheel verbrand wordt en jou volledig met G-d verbindt en een Gatat die het grote gat, het gebrek aan levenskracht, komt herstellen.

Een Jood blijft altijd verbonden met G-d. Zo zit hij organisch in elkaar. Dat is zijn staat. Daar hoeft hij niets voor te doen en daar kán hij zelfs niets aan veranderen. Niet altijd reflecteert hij deze connectie, gelijk de maan die altijd aanwezig is maar niet altijd het zonlicht weerkaatst. Zo ook is een Jood niet altijd in staat om het G-ddelijke licht dat in hem aanwezig is, uit te stralen.

In het Hooglied waarin de liefde tussen G-d en het Joodse volk beschreven wordt staat (15-1):

הִנָּ֤ךְ יָפָה֙ רַעְיָתִ֔י הִנָּ֥ךְ יָפָ֖ה עֵינַ֥יִךְ יוֹנִֽים׃

Kijk jij bent mooi mijn vriendin, kijk je bent mooi, jouw ogen zijn als die van duiven.

De Midrash legt uit:

Net zoals deze duif vanaf het moment dat zij haar maat kent, zij hem niet voor een ander verwisselt, zo ook de Joden, vanaf het moment dat zij G-d hebben erkend, hebben zij Hem nooit voor een ander ingewisseld.

Herstel

Er zijn hoogtepunten in de Joodse geschiedenis geweest, tijdperken dat het Joodse volk bloeide zoals in de tijd van koning Salomon. De dieptepunten zijn te veel om op te noemen. Ook in ons eigen leven; we beleven leuke momenten en gaan helaas ook door moeilijke tijden. Soms is onze verbinding met Boven helemaal heerlijk en op andere momenten voelen we niets, apathie op z’n diepst.

Ook al voelen wij leegtes in ons leven en worden wij met gebreken geconfronteerd, de duif vertelt ons dat wij van nature intrinsiek verbonden blijven. Ook al voelen wij een gebrek aan levenskracht en zijn wij al dan niet spiritueel depressief, er wordt ons altijd weer een mogelijkheid gegeven om onszelf te herenigen met G-d (het Ola-offer) en ons gebrek aan leven en enthousiasme te herstellen (het Gatat-offer). 

Shabbat shalom,
Bracha Heintz

Gebaseerd op een les van Rav YY Jacobson
Opmaak Rianne Meijer en Sonja Tamam. Beeld: Chabad.org

Help jij mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen? Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Tsaw | Zit jij er al warmpjes bij?

Tsaw | Zit jij er al warmpjes bij?

Het vuur uit de hemel komt pas op het offer nadat het hout aangestoken wordt. Hierin schuilt een les voor ons: als wij ervoor zorgen dat we de mitswot met warmte en enthousiasme doen, komt het vuur van Boven als antwoord. Het vuur zal al het negatieve in ons leven doven. Zit jij er al warmpjes bij?

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

“En het vuur zal op het altaar brandend gehouden worden, je zult het niet doven…”
Wajiekra 6-5

Hayom Yom 20 Adar 1

In deze tekst gaat het over het altaar in de Tabernakel of Tempel, het altaar waar de offers op gebracht werden. Elke ochtend bracht een priester nieuw hout, stak het aan en zorgde ervoor dat het vuur bleef branden. Daarna kwam er een hemels vuur en brandde het offer op.

Een offer is iets wat je van jezelf weggeeft. Je zet ‘een dier’ of ‘je eigen dierlijke aspect’ aan de kant voor een ander, voor een hoger doel. Maar hoe doe je dit? Hoe waarborg je de kwaliteit en de continuïteit?

Warmte vasthouden

Voor een goede temperatuur in huis heb je een thermostaat en brandstof nodig. Offers kunnen ook niet zonder brandstof en vuur. Met andere woorden, je kunt in je leven ‘de thermostaat aanzetten’ en van alles en nog wat doen, bijvoorbeeld regelmatig Torah leren en je keurig aan alle geboden houden. Je kunt je eigen comfort opzij zetten en tijd, geld en moeite weggeven voor het altaar. Maar dan nog, het moet branden, constant. Er moet continu een bepaalde warmte zijn.

Soms zijn we geïnspireerd, maar soms hebben we er totaal geen zin in. Soms is het leuk en spannend, andere keren saai en eentonig. Soms voelen we de warmte van het Jodendom, andere keren staan we er cynisch tegenover.

Hoe houden we de warmte vast, elke dag… constant? Er is maar één manier vertelt de Torah: ”De priester moest elke ochtend het hout op het altaar aansteken”. Vuur en warmte hebben brandstof nodig en die zullen we zelf moeten aanleveren.

Reken niet op je buren, je ouders, de Rabbijn en zelfs niet op G-d. Sommigen onder ons wachten op een wonder, een G-ddelijke stem of vuur uit de hemel. Wil je hulp van Boven krijgen, dan zal je eerst jezelf moeten helpen. Wil je dat planten groeien, dan zal je eerst moeten ploegen en zaaien. Daarna kan de groeikracht die zich in de aarde bevindt zijn werk gaan doen. De regen die vervolgens uit de hemel valt, zorgt voor het gewenste resultaat. Zo gebeurt het niet alleen in de fysieke wereld maar ook in de spirituele wereld.

Het vuur komt pas uit de hemel nadat het hout aangestoken wordt.

Met vreugde

Creëer je eigen inspiratie, motiveer jezelf, ontwikkel je eigen enthousiasme. Maak het Jodendom leuk, zet een vrolijk muziekje aan, doe een dansje in je woonkamer, zet je grote glimlach op en ga ervoor. Niet omdat het moet… maar uit blijheid. Blijheid dat G-d ons gekozen heeft om Hem te dienen. Blij dat wij het voorrecht hebben om dicht bij Hem te komen. Blij dat we ons met Hem kunnen verbinden. Tsaw betekent verbinding. Verbinding door Zijn geboden uit te voeren.

“Omdat je G-d niet met simcha (vreugde) gediend hebt” vertelt de Torah, Dewarim 28-46. De oorzaak van alle ellende is niet het feit dat je G-d niet hebt gediend. Nee, je hebt Hem wel gediend, je hebt het offer wel gebracht, maar het is koud op het altaar blijven liggen. De warmte en de innerlijke vreugde ontbrak. En dan heb je een groot koud en donker gat. Zo’n gat raakt al gauw gevuld met spulletjes die je helemaal niet wilt. Ondertussen blijft jouw offer daar in de kou liggen. Er gebeurt niets, helemaal niets. Alle moeite voor… niets.

Elke actie veroorzaakt een reactie; als je het vuur hier beneden aansteekt komt het vuur van Boven als antwoord. Zo ook veroorzaakt alle moeite die je doet een respons van Boven.

Je eigen vuur is begrensd, het is een menselijk vuur en dus gelimiteerd door tijd en ruimte. Wanneer jouw vuur eenmaal brandt, voegt G-d Zijn eigen vuur toe. Dit is zijn eigen onbegrensde warmte, zegen en succes. Vuur dat komt nadat jij de eerste stap hebt genomen. Laat de ketel branden, houd de warmte in je hart en in je ziel. Ervaar de pracht en praal van het Jodendom en straal het uit.

Warmpjes

Dat heerlijke stukje van je favoriete cake, het bijhouden van het nieuws of het checken van je emails en appjes: hoe heerlijk ook, ze zullen je hart en ziel niet warm houden. Ze zijn niet in staat om je ziel te ontsteken. Deze bezigheden werken allemaal verslavend en sleuren je neerwaarts.

Wil je een super dag voor jezelf creëren? Wil je gedreven door het leven gaan? Begin dan je dag met stilte, meditatie en gebed. Leer een stukje uit de Torah en leg een paar muntjes in het tsedaka-busje. Doe het met warmte en plezier. Wees vrolijk – of doe net alsof. Op den duur zal je glimlach jezelf en anderen aansteken en zal het onbegrensde hemelse vuur jou boven alles uittillen.

Je zult het niet doven. De Magid uit Mezeritch zet in dit vers een komma na het woord niet. En dan staat er: Je zult het niet, doven.

Je zult ‘het negatieve’ niet doven.

Als wij ervoor zorgen dat we de mitswot met warmte en enthousiasme doen, dan zal het vuur dat wij gebracht hebben al het negatieve in ons leven doven. Zit jij er al warmpjes bij?

Bracha Heintz
www.chabadutrecht.nl

Gebaseerd op een artikel van Rav YY Jacobson

שמחה ודיכאון לפי התניא

Help jij mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen? Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

 

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

🌿 Soekot in Utrecht

Vrienden Joods Utrecht

Ook Hebreeuws leren?

Poerim 2019 Utrecht 🤹‍♂