Auteur: Rabbi Aryeh Leib Heintz

Korach | Vrijheid, gelijkheid, broederschap

Korach | Vrijheid, gelijkheid, broederschap

Vrede en saamhorigheid bereikt men niet door iedereen gelijk te behandelen, maar door ieder mens gelijk te respecteren. Niemand is namelijk gelijk, maar iedereen is wel gelijkwaardig. Er is niets mis met hiërarchie, zolang de leiders er met bescheidenheid mee omgaan.  Moshe was hét voorbeeld van een ware leider en zo heeft G-d door alle generaties heen, tot op de dag van vandaag aan het Joodse volk leiders geschonken.

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

Chaim is acht jaar oud en hij moet een opstel schrijven. Voor het beste opstel heeft de leraar een verrassing. De winnaar mag samen met de meester gaan sporten. Chaim en zijn klasgenoten werken keihard om een mooi opstel te schrijven. Op de dag dat de opstellen ingeleverd moeten worden komt een jongen, Meïr genaamd, net terug naar school, nadat hij in het ziekenhuis opgenomen was geweest omdat hij zijn been had gebroken. Meïr wist niets van de wedstrijd en kon dus ook niets inleveren. Om Meïr een plezier te doen kondigt de leerkracht aan dat het inleveren van het opstel één dag later zal geschieden, zodat Meïr ook mee kan doen. 

Ondertussen krijgt Meïr de kans om het opstel van Chaim te bekijken. De volgende dag levert Meïr zijn opstel in. Meïr had helaas de ideeën van Chaim overgenomen en zijn opstel bijna woord voor woord gekopieerd! Hij fluisterde Chaim dat hij in één dag geen tijd had gehad om iets nieuws te verzinnen. Meïr won de wedstrijd en is met zijn leraar gaan sporten. 

Verontwaardigd  

Rishie, de tante van Chaim hoorde wat er was gebeurd en was zeer verontwaardigd. Zij wilde terstond de meester bellen om de situatie te corrigeren, maar besloot eerst op onderzoek te gaan. Ze vroeg Chaim of de leraar niet gemerkt had dat beide opstellen bijna gelijk waren. En waarom Chaim niet had geprotesteerd en verteld had hoe het allemaal in elkaar zat.

Chaim antwoordde met een halve glimlach en een halve traan: “Maar Tante, Meïr is mijn vriend…”. Dat begreep de tante heel goed, maar besloot dat Chaim dan maar van zijn tante een of andere beloning moest krijgen. Toen kwam de vader van Chaim binnen lopen. Ook hij had zijn mening over het voorval en wilde nog even een verhaal vertellen. 

Nieuw leven

Het was aan het einde van de jaren dertig. Ergens in een klein dorpje in Europa woonde een jong Joods echtpaar dat werk zocht om geld te kunnen verdienen. Niet zo ver van hen vandaan was er een oud vervallen winkeltje. Ze dachten dat zij het zouden kunnen kopen, opknappen en weer bruikbaar konden maken. Met goede wil en vele uren hard werk konden ze het winkeltje een nieuw leven inblazen en er een bron van inkomsten van maken. Zo gezegd, zo gedaan. 

Zij deden zo hun best dat de zaak al gauw een groot succes werd! Zo veel zelfs dat de oorspronkelijke eigenaar op bezoek kwam om zijn winkeltje weer terug te kopen. “Wat?” zei de nieuwe eigenaar, “Nu dat wij zo hard gewerkt hebben om alles te herstellen? We hebben er een leuke shop van gemaakt, aantrekkelijk en cool en ineens valt voor ons alles weer uit elkaar. Wanneer jij het winkeltje van ons terugkoopt, zal onze bron van inkomsten wegvallen!”. 

Maar zijn echtgenote vroeg hem om alsjeblieft te kalmeren. “Laten wij de winkel aan hem terug verkopen. Ik zou niet willen dat mijn levensonderhoud afhankelijk zou zijn van het ongenoegen van mijn medemens.” En zo werd de verkoop teruggedraaid. Nu was er geen bron van inkomsten meer voor het echtpaar. Noodgedwongen emigreerden zij naar de VS om daar op ontdekking te gaan naar nieuwe kansen. Ze gingen geld verdienen, hun leven opbouwen en kregen kinderen en kleinkinderen. Door Europa te verlaten hebben zij niet alleen een nieuw leven kunnen opbouwen, ze zijn daarmee de ravages van de Tweede Wereld oorlog ontlopen.

Spreken is zilver…

כל המעביר על מדותיו מעבירין לו על כל פשעיו 

In de Talmoed Rosh Hashana (17a) staat dat G-d de zonden en misdaden vergeeft van iedereen die zijn boosheid opzij zet, ook al heeft hij gelijk en ook al wordt hij uitgelokt. 

Het Joodse echtpaar had al het recht om het winkeltje te behouden! Het was hun harde werk en toewijding die van de winkel een succes hadden gemaakt. Bovendien was het hun volledige bezitting. Maar opdat niemand geïrriteerd of boos zou worden hebben ze hun zaak terug verkocht. Ze leefden nog tientallen jaren verder samen in geluk. Ze stierven op dezelfde dag, slechts met enkele uren verschil.  

Dit was het einde van het verhaal en Tante Rishie besefte op dat moment al gauw dat het waarschijnlijk beter was voor Chaim om met rust gelaten te worden. Kennelijk was het in zijn voordeel om de zaken te laten zoals ze waren. Want ziet U, ook al heeft een mens gelijk, is het vaak beter voor hem om zijn mond te houden. Spreken is zilver, zwijgen is goud. 

Vrijheid, gelijkheid, broederschap  

Korach deed wel zijn mond open. Hij protesteerde hevig tegen het feit dat zijn eigen oom, Moses, die nota bene van zijn eigen familie en stam was, een vooraanstaande positie had gekregen.

En Aharon, de broer van Mozes had ook een zeer vooraanstaande positie; hij was de hogepriester. “We zijn allemaal heilig” verklaarde Korach. “Waarom verheffen jullie jezelf boven de gemeenschap?”  

Korach had gelijk. Iedereen is een schepsel van G-d. Ieder mens draagt een stukje G-ddelijkheid en spirituele energie in zich. Iedereen heeft recht om zich direct tot G-d te wenden, zonder tussenpersoon. We zijn allemaal gelijk! Eenheid en saamhorigheid.  Liberté, Égalité, Fraternité was het motto van de Franse revolutie. Het communisme pleitte ook voor broederschap en totale gelijkheid. 

Wat had Korach toch gelijk! Willen wij niet allemaal gelijkheid, eenheid en broederschap? Maar Korach had beter zijn mond kunnen houden. Ook al had hij gelijk. Hij had namelijk ook vreselijk ongelijk. Ten eerste en vooral omdat hij ruzie maakte. 

Ten tweede omdat G-d vele schepselen gecreëerd heeft en hij iedereen anders gemaakt heeft. Er zijn zelfs geen twee sneeuwvlokken die identiek zijn. Er bestaan duizenden soorten insecten en andere dieren. De diversiteit van planten en dieren is ongekend groot. 

Liberté, Égalité, Fraternité ou la Mort. Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap of de Dood stond op aanplakbiljetten in Frankrijk. De guillotine werd gebruikt om mensen te vermoorden die niet meededen aan de revolutionaire ideeën van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Wat een vrijheid als je om diezelfde vrijheid terechtstaat en de doodstraf krijgt! 

“Toen ik zag wat er gedaan werd in de naam van broederschap, was ik bang om iemand mijn broer te noemen” zei een Franse filosoof. Het communisme in de voormalige Sovjet-Unie eindigde ook in een terreurbewind. Kennelijk klopte Korach’s ideeën niet helemaal.  Napoleon en Karl Marx hadden misschien beter even in onze Parasha kunnen kijken alvorens zij hun ideeën ontplooiden.  

Verschillen toejuichen   

Vrede en saamhorigheid bereikt men namelijk niet door gelijkheid. Niemand is gelijk. Maar iedereen is wel gelijkwaardig! In de Talmoed staat: Als een mens munten slaat van dezelfde mal, dan zijn ze allemaal gelijk. Maar G-d heeft de hele mensheid gevormd vanaf Adam en er zijn geen twee individuen die er precies hetzelfde uitzien. Onze geleerden voegen toe in Berachot 58a: Zoals twee gezichten niet identiek zijn, zo zijn twee karakters niet hetzelfde. 

Zelfs identieke tweelingen zijn niet 100% gelijk. Een man is een man en een vrouw is een vrouw. Ben je een kind gedraag je als een kind. Ben je een koning gedraag je ernaar enzovoort. Vrede en saamhorigheid bereik je door respect. Respect voor een ander en vooral respect voor verschillen. Want ziet U, G-d is één. Vanuit Zijn eenheid heeft Hij diversiteit geschapen. Wanneer wij in de diversiteit van alle verschillende schepselen G-d ontdekken en Zijn Eenheid openbaren, dan hebben wij van de diversiteit weer één gemaakt. Dan is de cirkel rond. 

We hebben dan zelfs een nog hoger niveau bereikt dan de eenheid van G-d. Zijn eenheid is namelijk één aspect van Hem en niet Hemzelf. Hij is eenheid en diversiteit tegelijk. Wanneer wij deze aspecten weten te vermengen door in de diversiteit van de wereld G-ddelijke eenheid te brengen, dan hebben wij het doel van de schepping bereikt.  

Eenheid

Maar hoe doen we dat? Hoe ontdekken wij eenheid, G-ddelijkheid in elk schepsel?  

  1. Door te beseffen dat elk schepsel door G-d gemaakt is en het daarom ook te respecteren. De Torah gebiedt ons om dieren en planten te respecteren, om er bewust mee om te gaan. Dieren mogen niet onnodig gekweld worden en planten worden niet roekeloos verwoest. Niets in de schepping mag onnodig beschadigd worden of onbruikbaar gemaakt worden. Des te meer dat ieder mens gerespecteerd dient te worden. Daarmee moeten we soms een onderscheid maken tussen wat iemand doet en wat iemand is. We respecteren elk mens. Wat een mens doet moeten we soms afkeuren. Als het de moeite waard is voor G-d om iemand of iets te scheppen, wie zijn wij dan om het te verachten, te beschadigen of te verwoesten?
  2. Door elk schepsel te gebruiken om G-d te dienen en er een goede daad mee te verrichten. 

Korach zn ideeën zijn de grond ingeboord. Hij is zelf door de aarde ingeslikt. Zijn idealisme, de Franse revolutie en het communisme bleken formules te zijn die in vlammen opgingen. De 250 opstandelingen die Korach vergezelden werden door vuur gedood. Kennelijk is hiërarchie een noodzaak, zelfs in de spirituele wereld. Blijkbaar voegen grenzen en verschillen iets toe, mits diegenen die aan de macht zijn iedereen respecteren en hun positie gebruiken en niet misbruiken. 

Laat iedereen zijn eigen taken doen. Laat iedereen binnen zijn eigen mogelijkheden, grenzen en volgens zijn eigen individuele potentieel zich tot zijn maximum ontplooien. Ieder mens kan zijn unieke individuele talenten gebruiken om een mooiere wereld te maken. Zo wordt de diversiteit iets heel moois.  

Laat iedereen de verschillen toejuichen omdat juist de diversiteit de mogelijkheid geeft om elkaar aan te vullen. Niemand geniet van een concert waarin steeds dezelfde noot gespeeld wordt. Een schilderij met slechts één gelijke kleur wordt door niemand gewaardeerd. Een wereld waar iedereen hetzelfde is en hetzelfde doet zou niet functioneren. De verscheidenheid is juist wat de mogelijkheid geeft tot harmonie. Aan ons om de verschillen niet alleen te respecteren, maar zelfs toe te juichen.   

Moshe in elke generatie 

G-d heeft het Joodse volk nooit verlaten. Moshe was een grote leider. Zo ook heeft G-d, door alle generaties heen, aan het Joodse volk leiders geschonken. Na de dood van Moshe heeft Yehoshoe-a hem opgevolgd. Yehoshoe-a heeft het Joodse volk daadwerkelijk over de grens naar Israël gebracht en elke stam zijn deel gegeven. 

Vervolgens kwamen er ouderen en daarna 14 rechters en profeten. Daarna kwamen vele koningen, Sha-oel, David en Shlomo en nog vele anderen. Vervolgens stonden de Nesiïem, de voorzitters van het hooggerechtshof aan het hoofd van het Joodse volk gevolgd door grote geleerden. Dit alles is bijgehouden: de namen, de geboorte en sterfdata van generatie tot generatie, van leraar tot leerling totdat men in deze generatie terecht is gekomen. 

Deze Shabbat is het 3 Tamoez, de 25ste jaartijd van de Lubavitcher Rebbe. Een Joodse leider die na de Tweede Wereldoorlog, het Jodendom in de hele wereld, nieuw leven heeft weten in te blazen. Een rechtschapen man met een wereldwijde visie. Een visie en een sterke wens dat Mashiach zich heel gauw zal openbaren. Een man die keihard in het unieke potentieel van elk individu geloofde.

Hij moedigde iedereen aan om zijn eigen talenten en gaven te ontplooien. Hij overtuigde elk mens dat iemand de wereld tekort zou doen wanneer hij zijn individuele capaciteiten niet zou ontwikkelen. Hij moedigde de overlevenden van de Holocaust aan om nog meer goede daden te verrichten ter nagedachtenis aan allen die vermoord waren. 

Met liefde

Zoals de Nazi’s iedere Jood in haat hebben opgespoord, zo heeft de Lubavitcher Rebbe elke Jood met liefde opgezocht. Om dit doel wereldwijd te kunnen bereiken heeft hij duizenden afgezanten, Rabbijnen met hun gezin naar alle hoeken van de wereld gestuurd om daar te gaan wonen, zelfs in Utrecht. Zij gingen Joden in hun stad warmte en liefde brengen. In de naam van de Lubavitcher Rebbe hebben zij een boodschap van respect, liefde en persoonlijke aandacht aan iedereen die zij tegenkwamen gebracht. 

We staan op de drempel van de komst van de Mashiach. Laten we nog even volhouden en de laatste push geven, nog één goede daad verrichten en onze eigen unieke bijdrage leveren aan een betere wereld, waarin de kennis van G-d de wereld zal vullen zoals de wateren de zee bedekken, Yeshayahu 11-9.

כִּֽי־מָלְאָ֣ה הָאָ֗רֶץ דֵּעָה֙ אֶת־יְהוָ֔ה כַּמַּ֖יִם לַיָּ֥ם מְכַסִּֽים  

Shabbat shalom. 

Bracha Heintz              www.chabadutrecht.nl   
Geïnspireerd op een verhaal van Rishie Deitsch en een les van Rav YY Jacobson. Vragen, feedback en commentaar is welkom! 

Help mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen. Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Beeld: chabad.org

 

Volg ons!

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

Vrienden Joods Utrecht

Ook Hebreeuws leren?

Poerim 2019 Utrecht 🤹‍♂