Categorie: Informatie

Eekew | Gebroken en toch Heel

Eekew | Gebroken en toch Heel

Waarom de gebroken tafelen bewaard werden in het allerheiligste van de Tempel in Jeruzalem? Omdat niet alles volmaakt hoeft te zijn. G-d waardeert de gebroken stukken in ons leven en legt ze pal naast de volmaakte tafelen. Licht schijnt juist door de spleten en de barsten in ons leven. Gebruik de brokken in je leven als springplank, dan ben je gebroken, maar ook heel.

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

Eekew is de derde parasha van het vijfde boek, Dewariem. Dewariem is de nalatenschap van Moshe, vóór zijn overlijden, aan het Joodse volk. Niet alles was even rooskleurig verlopen en Moshe moest ook een aantal pijnlijke momenten uit de geschiedenis benoemen, leermomenten van een veertigjarige reis.

Op 6 Siewan 2448 had G-d zich geopenbaard op de berg Sinaï, in aanwezigheid van circa drie miljoen mensen . Vervolgens beklom Moshe de berg om daarboven veertig dagen lang de hele Torah te leren.

Hemelse cadeau

De veertig dagen waren om, althans zo had het Joodse volk het berekend, maar Moshe was niet terug. Leefde hij nog wel? Hij was zonder proviand naar boven gegaan! Er was hem vast iets overkomen. Het Joodse volk besloot in afwezigheid van hun leider een nieuwe gezagvoerder te benoemen. Omdat ze 210 jaar in Egypte hadden geleefd, omringd en gewend aan afgodsdienst, was de meest voor de hand liggende oplossing om een afgod als nieuwe leider te kiezen. En zo ontstond het gouden kalf.

Helaas had het joodse volk de verleiding niet kunnen weerstaan. Hoewel G-d zich veertig dagen eerder aan het hele volk geopenbaard had en hoewel het met eigen oren gehoord had, hoe G-d afgodsdienst had verboden (het tweede van de tien geboden) was hun drang naar afgodsdienst enorm.

Maar Moshe kwam wel terug. Hij daalde op 17 Tamoez van de berg af met de twee stenen tafelen in zijn handen. Hij zag het gouden kalf en brak de tafelen. Kennelijk vond hij dat het Joodse volk het niet meer waard was om de stenen tafelen te ontvangen. Dit hemelse cadeau was niet meer aan hun besteed. Prima, begrijpelijk. Maar waarom heeft Moshe de tafelen gebroken? Hij had ze toch weg kunnen zetten, verstoppen of teruggeven naar waar ze vandaan waren gekomen?

Na het breken van de tafelen volgde er opnieuw een veertig dagen durende periode, die Moshe weer op  de berg Sinai besteedde. Daar heeft hij G-d gesmeekt om het Joodse volk te vergeven. In diezelfde periode leerde het Joodse volk dat je altijd weer goed kunt maken wat vernield is, dat je een gebroken relatie weer kunt herstellen. Vaak kun je juist in iets dat gebroken is, je inspiratie vinden.

Scherven

Na die veertig dagen ging Moshe op de eerste dag van de maand Eloel, voor de derde keer de berg Sinai op, om een nieuw stel tafelen in ontvangst te nemen.

Weer veertig dagen later, op Yom Kipoer (grote verzoendag) kwam Moshe van de berg af met nieuwe stenen tafelen in zijn hand. Deze tafelen werden in een speciale driedubbele kist in de allerheiligste plek in de tempel neergelegd en bewaard.

Maar wat was er met de scherven van de eerste tafelen gebeurd? Lagen die nog waar ze gevallen waren? Nee, de gebroken stenen tafelen werden ook bewaard. Weliswaar niet in dezelfde kist maar wel ernaast, op de allerheiligste plek op aarde, in Israel, in Yerushalayim, in de tempel, en zelfs in de allerheiligste plek van de tempel.

Waarom kregen deze scherven zo’n vooraanstaande bewaarplaats? Waarom werd er überhaupt een aandenken aan deze pijnlijke geschiedenis bewaard?

In onze parasha staat hoe Moshe de tafelen brak:

וָאֶתְפֹּשׂ֙ בִּשְׁנֵ֣י הַלֻּחֹ֔ת וָֽאַשְׁלִכֵ֔ם מֵעַ֖ל שְׁתֵּ֣י יָדָ֑י וָאֲשַׁבְּרֵ֖ם לְעֵינֵיכֶֽם׃

“En ik nam de twee stenen tafelen en ik gooide ze van mijn twee handen en ik brak ze voor jullie ogen” (Dewariem 9-17).

Niet uit boosheid

Aan het einde van de vijf boeken Moses, in het allerlaatste vers in de Torah wordt Moshe geprezen voor “De sterke hand (waarmee hij de Torah heeft ontvangen) de grote ontzagwekkende daad die hij gedaan heeft voor de ogen van het hele volk Israel.”

Rashi (Rabbi Shlomo Yitschaki, 1040-1105) verklaart om welke ontzagwekkende daad het gaat. Het is het breken van de stenen tafelen dat voor de ogen van Israel geschiedde. Sinds wanneer wordt iemand geprezen die uit boosheid iets breekt? Maar Moshe was niet boos. Moshe begreep dat onder de omstandigheden, het het beste was om de tafelen te breken.

De Midrash vertelt ons dat de stenen tafelen het gegraveerde contract tussen het Joodse volk en G-d was. Dat contract kon maar beter vernietigd worden, dan in een situatie terecht te komen waarin het joodse volk dat contract zou hebben gebroken. Beter de afspraak verbreken voordat het contract in ontvangst genomen wordt!

Inderdaad was dat heel dapper van Moshe, maar waarom kiest G-d juist deze daad om Moshe te prijzen en daarmee alle vijf boeken af te sluiten? Is dit de grootste prestatie van Moshe? Kon de Torah niet met iets vrolijks en positiefs eindigen? De uittocht uit Egypte, de splitsing van de zee, het ontvangen van de Torah of het leiden van de veertigjarige trektocht door de woestijn?

G-ddelijk licht

In de gebroken tafelen schuilt echter een zeer waardevolle les. Zo belangrijk, dat dit het beste is wat Moshe ooit gedaan heeft. G-d heeft hem zelfs daarvoor geprezen. Het was kennelijk zo waardevol dat G-d gekozen heeft om de Torah daarmee te eindigen.

Het leven is namelijk niet altijd volmaakt. Er bestaan heel veel gebroken stukken en daar zit het G-ddelijke licht ook in verstopt. Je zou kunnen denken dat er iets mis is, als het allemaal gescheurd, kapot of stuk is. Niets is minder waar. Ook en juist in het gebrekkige schijnt het licht en kun je inspiratie vinden. De waarheid is niet altijd te vinden in volmaaktheid. Integendeel, het is juist in het kwetsbare en machteloze deel van je leven dat je een glimmend facet kunt ontdekken.

Soms verbind je je met de Almachtige met blijheid en succes. Alles gaat voorspoedig… je baan, je gezin, je vakantie. Maar het gaat ook zo vaak mis en in die gebrekkige situaties zit G-d des te meer verschuild.

Licht door spleten

We hopen natuurlijk dat het altijd goed gaat, dat we ons altijd kunnen begeven in de sfeer van het heiligdom. Voel je echter niet ontmoedigd als het misgaat. Misschien is het een gelegenheid om op zoek te gaan naar een diepere band met Hashem. Je denkt misschien G-d te kunnen vinden in een perfecte Shabbat, een volmaakte saamhorigheid, de ideale liefde of een perfect artikel.

Hoe zit het dan als je er geen zin in hebt, boos bent op G-d en boos bent op het leven. Of misschien ben je neerslachtig, moedeloos en somber. Misschien ben je het slachtoffer van omstandigheden, misbruik en nog meer narigheden. Wij denken vaak dat er een bepaald gevoel hoort bij spiritualiteit, maar is dat wel zo? Wat als je al jarenlang voor een zieke of bejaarde aan het zorgen bent waardoor je het huis niet uitgaat en je je neerslachtig voelt. Misschien is die bejaarde zelfs jouw vader of tante… Of je probeert op te krabbelen na een langdurige ziekte en je ziet het niet meer zitten. Of je zit dag en nacht met een huilende baby of je collega’s blijven je maar treiteren en je komt tot niets.

Je voelt je daardoor neerslachtig en klein. Het gevoel dat je de controle kwijt bent en de bescheidenheid die daaruit voortvloeit, vormen een nieuw kader voor een diepere relatie met Hashem. Een nieuwe situatie ontstaat waarin je je zelf aan Hem kan overgeven. Op dat moment maak je ruimte voor G-d In jouw leven. Je bent in een situatie terecht gekomen, waarin je jouw band met Hashem versterkt.

Psalm 51, vers 19:

זִֽבְחֵ֣י אֱלֹהִים֮ ר֪וּחַ נִשְׁבָּ֫רָ֥ה לֵב־נִשְׁבָּ֥ר וְנִדְכֶּ֑ה אֱ֝לֹהִ֗ים לֹ֣א תִבְזֶֽה׃

“Een gebroken ziel is een offer voor G-d, een gebroken en verstoten hart zal G-d niet veronachtzamen.”

Wat de gebroken tafelen ons leren is dat hetgeen wij spiritueel of heilig noemen juist kan bestaan uit de meest neerslachtige omstandigheden. Heb je veel pijn en moeilijkheden in je leven en je weet je nog min of meer overeind te houden? Bravo! Het is juist door de spleten van een muur waar het licht door kan schijnen.

Hele emmer en gebroken emmer

Een Chinese legende vertelt ons over een waterdrager die dagelijks water uit de put ging halen. Alles liep voorspoedig, ware het niet dat één van zijn emmers een kleine spleet had.

Al gauw ontstond er een gesprek tussen de hele emmer en de gebroken emmer. De hele emmer was zo trots. Dag in dag uit was hij in staat om een volle lading aan te leveren. De gebroken emmer daarentegen was niet zo blij. Bij aankomst was er altijd maar een halve emmer water, de rest was onderweg verspild en verloren. Hij voelde zich altijd zo verdrietig en neerslachtig, vooral in vergelijking met zijn trotse collega. Wat was hij waard?

Na jarenlange tranen en lekkages had hij het niet meer. Hij besloot toch met de waterdrager in gesprek te gaan en hem te vertellen hoe waardeloos hij zich voelde omdat hij niet in staat was om zijn rol te vervullen waar hij voor geschapen was.

Waar heb je het over mijn lieve emmer, zei de waterdrager. Heb je niet gezien dat ik zaadjes onderweg heb gezaaid? Dat door jouw lekkende emmer jij dagelijks de plantjes hebt bewaterd wanneer ik er langs liep en dat daardoor prachtige bloemen door gegroeid zijn. Deze bloemen pluk ik regelmatig en zet ze in een vaas. Ze versieren mijn huis en maken door hun pracht en praal iedereen blij.”

Nieuw potentieel

Ja, dames en heren, jongens en meisjes, het licht schijnt vaak juist door de spleten en de barsten in ons leven. Het zijn dikwijls de problemen in je leven die je ertoe dwingen om dieper in jezelf te graven en nieuw potentieel te ontdekken. Hierdoor leef je op een ander niveau, je relaties kennen meer diepgang en last but not least ontwikkel je meer begrip en medeleven voor de moeilijkheden van een ander.

Nu begrijpen we waarom de gebroken tafelen niet alleen bewaard werden, maar in het allerheiligste van de tempel in Jerusalem neergelegd werden. Niet alles hoeft volmaakt te zijn. G-d waardeert de gebroken stukken in ons leven en legt ze pal naast de volmaakte tafelen. Verwissel je neerslachtigheid over jouw falen in bescheidenheid. Je hoeft niet alles onder controle te hebben. Het mag wel eens misgaan. Stel je bescheiden op en realiseer dat je niet perfect kan zijn of hoeft te zijn. Gebruik de brokken in je leven als springplank. Ze zijn net zo mooi als de bloemetjes die door een gebrekkige emmer zijn ontstaan.

Shabbat Shalom!
Bracha Heintz 

Gebaseerd op lessen artikel van Rav YY Jacobson
Laat het mij weten indien U deze artikelen niet wenst te ontvangen. Vragen en kritiek zijn ook zeer welkom!u


Help mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen. Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Beeld: chabad.org

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

🌿 Soekot in Utrecht

Vrienden Joods Utrecht

Ook Hebreeuws leren?

Poerim 2019 Utrecht 🤹‍♂