Categorie: Inspiratie

Naso | Hoe bitterheid, mits in geringe mate, fundamenteel kan zijn

Naso | Hoe bitterheid, mits in geringe mate, fundamenteel kan zijn

Drie broers en drie taken. Reis met ons mee en ontdek oude verhuistechnieken en nieuwe inzichten in het transporteren van de meest heilige voorwerpen ter wereld.

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

Welkom bij de familie Levi, de derde van de twaalf zonen van onze aartsvader Yakov.

Levi had drie zonen en één dochter: GERSHON, KEHAT, MERARI en het meisje Yocheved. Zij moet wel een hele speciale vrouw zijn geweest, kijk maar naar haar drie kinderen: de oudste Mirjam was een profetes. De tweede was Aharon, die Hoge Priester werd. De derde Moshe, die hoogstpersoonlijk de Torah op de berg Sinaï in ontvangst nam. Zowel de Priesters als de Levieten waren allemaal afstammelingen van Levi. Zij verrichtten allerlei taken in de Tempel.

Drie zonen en oeroude transportmethodes

Aan het einde van de Parasha van vorige week werd de middelste zoon, KEHAT, besproken. De heren van de KEHAT-familie, die tussen de 30 en 60 jaar waren, werden geteld. Zij kregen als taak om, wanneer het Joodse volk op reis ging, de meest heilige voorwerpen uit de Tempel te verhuizen. Het Joodse kamp werd 40 jaar lang in de woestijn beschermd door een wolk. Deze wolk fungeerde ook als GPS; zodra het Joodse volk moest vertrekken begon deze wolk te stijgen en daar gingen ze, drie miljoen mensen!

De tabernakel, de voorloper van de Tempel ging ook mee. Inpakken dus en dat was de taak van de stam Levi. Gelukkig was de tabernakel zo gemaakt dat hij te transporteren was. Klein probleempje: alleen de priesters mochten de meest heilige voorwerpen uit de Tempel zien. De Levieten mochten dat niet. Dus werden alle voorwerpen door de priesters eerst dubbel bedekt alvorens de Levieten in actie mochten komen.

Hoewel KEHAT de middelste zoon van Levi was, is hij toch als eerste aan de beurt. Eerst bedekten de priesters de meest heilige voorwerpen, zoals de drie dozen waar de stenen tafelen in lagen, de gouden kandelaar, het gouden altaar, de gouden tafel en het koperen altaar. Vervolgens droeg de familie KEHAT deze voorwerpen weg.

Zo eindigt de vorige Parasha, Bamidbar, midden in een transportproject. De taak van de middelste zoon, KEHAT wordt besproken en de parasha eindigt abrupt, zonder dat de taken van de oudste en jongste zoon van Levi behandeld worden. Pas één parasha later, deze week in Naso, komen de twee andere zonen aan de beurt. Daar tussenin wordt Shawoeot met het ontvangen van de Torah gevierd.

Parashat Naso wordt deze week gelezen en bestudeerd. We beginnen met de familie Gershon, de oudste zoon van Levi. Ook zijn familie wordt geteld en mag mee doen met het Levi transportbedrijf, gespecialiseerd in heilige en kostbare goederen. De Gershon-club nam de gigantische grote stoffen bekleding mee die over het heiligdom hing alsmede de gordijnen. 

Tenslotte wordt MERARI, de jongste zoon geteld. Hij nam de pilaren, balken en zilveren funderingsstukken voor zijn rekening.

Technische details

Hoe heilig dit allemaal ook mag zijn, wat hebben wij in het jaar 5779 te maken met oeroude transportmethodes? Hoe relevant is het voor mij om te weten wie wat meenam en in welke volgorde? In de woestijn ben ik al lang niet meer. Ik heb noch tabernakel noch Tempel waar ik priesters en Levieten mag aanschouwen. Toch wordt dit elk jaar weer gelezen en geleerd. Is dit een stukje nostalgie, een geschiedenis uit de oudheid of schuilt er meer achter?

Nog meer voor de hand liggende vragen:

-Waarom worden de drie broers niet allemaal in dezelfde Parasha behandeld?
-Waarom wordt de middelste zoon KEHAT eerder genoemd dan zijn oudere broer GERSHON?
-Tenslotte, waarom valt en onderbreekt Shawoeot precies midden in dit transportverhaal?

Om hier antwoord op te geven verdiepen we ons eerst in wat technische details: hoewel alles in de Tempel heilig was, was er toch een verschil tussen verschillende onderdelen. De meest heilige voorwerpen moesten tijdens de hele reis direct met de hand gedragen worden. De andere voorwerpen mochten op wagens. Vandaar dat KEHAT, hoewel hij de middelste zoon was, voorrang kreeg over zijn oudere broer. KEHAT nam de heilige ark mee waar de stenen tafelen in lagen. Zijn mannen waren gespierd en konden het zware werk verrichten. Zij waren sterk genoeg om alles met de hand, zonder wagens te transporteren. KEHAT wordt als eerste genoemd en in een aparte Parasha. Hij krijgt voorrang omdat hij de heilige ark waar de stenen tafelen in lagen meenam en de Torah altijd prioriteit heeft. Nu wordt het duidelijk waarom het ontvangen van de Torah met Shawoeot gevierd wordt nadat we geleerd hebben hoe KEHAT de stenen tafelen verhuisden.

En nu de volgende Parasha (Naso) met zoon nummer 1, GERSHON. Hij krijgt ook een eerste plaats die hem als eerstgeborene toekomt, omdat onze Parasha met hem begint. Zo krijgt hij ook prioriteit. Door het transportverhaal over twee Parshiot te splitsen geeft de Torah beide broers eerbied. De middelste zoon wordt als eerste van de drie genoemd aan het einde van Parashat Bamidbar omdat hij de Torah verplaatst. De oudste zoon wordt als eerste genoemd aan het begin van Parashat Naso.

Minder zwaar

GERSHON, de oudste zoon, heeft een minder zware taak. Hij hoeft de doeken en gordijnen onderweg niet te dragen. Daar zijn de wagens voor. Toch is enige spierkracht vereist. Hij moet over muren klimmen om de grote doeken te verwijderen. Hoewel hij transportwagens mocht gebruiken, moest hij toch een stuk lopen alvorens hij bij de wagens kon komen. Hoe weten wij dat? Omdat de wagens vijf amot breed waren. De afstand tussen de pilaren was minder dan 5 amot en dus moesten de wagens buiten blijven.

Natuurlijk werden de pilaren ook op een gegeven moment weggehaald, maar dat was de taak van MERARI, de jongste van de drie. Hij ging pas als laatste te werk nadat Gershon de tapijten al had verwijderd. De family GERSHON was niet de meest gespierde maar had nog wel de nodige kracht voor zware taken. Ze hoefden alleen niet constant hun voorwerpen te dragen.

Zo kwam elke zoon met zijn bijbehorende familie aan zijn trekken. De middelste zoon met de zwaarste taak wordt als eerste genoemd omdat hij de Torah constant met zich meedraagt (geen wagens). De oudste zoon wordt daarna genoemd maar staat toch aan het begin van onze Parasha. Hij moest gedeeltelijk zijn spierkracht gebruiken.

De jongste en tevens de zwakste was MERARI. Hij kon direct de pilaren en zilveren funderingselementen op de wagens zetten.

Model

וְעָשׂוּ לִי מִקְדָּשׁ וְשָׁכַנְתִּי בְּתוֹכָם׃
“U zult voor mij een heiligdom bouwen en Ik zal in hun midden verblijven”
(Shemot 25-8)

G-d gebiedt ons om hem te dienen en Hij belooft in ons midden te verblijven. G-d zegt ons toe om niet alleen aanwezig te zijn in de Tempel, in een gebouw, maar in hun midden: in het hart en ziel van elke Jood. Daar vind je een stukje G-ddelijkheid. Alles wat er in de Tempel gebeurde is een model voor ons hoe wij in het leven kunnen staan. Onze ziel is de meest heilige plek. Het is een stukje G-d dat wij met ons meedragen. De ziel is van het mooiste materiaal gemaakt. Het glimt als goud. Verder wordt het beschermd en bedekt door dubbele lagen doeken. Er zijn drie niveaus waar de ziel zich op kan bevinden:

  1. het KEHAT-niveau
  2. het GERSHON-niveau
  3. het MERARI-niveau.

 

Kehat-niveau | Harmonie

De naam KEHAT betekent verzamelen (Bereeshiet 49-10). Alles bij deze persoon is bij elkaar, verzameld en in harmonie. Hij weet alle aspecten, materieel en spiritueel te synchroniseren. Bij hem heerst er geen tegenstrijdigheid tussen zijn lichamelijke behoeftes en zijn spirituele realiteit. Het ene loopt harmonieus in het andere over. Zijn lichaam gebruikt hij om zijn hemelse doelen te bereiken.

Hij gebruikt deze wereld, maar misbruikt het niet. Hij leeft in evenwicht. Zijn ziel, hart en lichaam vloeien naadloos in elkaar over. Het lichaam voert datgene uit wat de ziel nodig heeft en neemt dat lichaam daardoor moeiteloos mee. Hij draagt de Torah met zich mee. De Torah is dichtbij hem en niet ‘ver weg op een wagen’.

De KEHAT-familie maakte geen gebruik van wagens. De heilige objecten droegen ze zelf. Er was geen scheiding tussen de Torah en hun lichaam. Zij gebruikten hun lichaam en geest in harmonie en wisten dat allemaal te integreren. KEHAT verzamelt alles en maakt er een coherent pakket van. In zijn leven ervaart hij geen frictie tussen tegenstrijdige verlangens. Hij heeft genoegen en rust en weet goed bezig te zijn.

Gershon-niveau | Wegsturen

GERSHON betekent wegsturen. Dit vertegenwoordigt de mens bij wie de harmonie nog ver te zoeken is. Het lukt hem nog niet zo goed om ervoor te zorgen dat zijn lichaam uitsluitend uitdrukking geeft aan zijn ziel. Hij moet het fysieke wegsturen om zijn ziel te kunnen beschermen en voelen.

Hij vecht tegen het materiële omdat hij het nog niet heeft weten vorm te geven binnen de Torah. Het is niet ideaal, maar zeker verdienstelijk en lovenswaardig omdat hij wegstuurt wat ongewenst is. Hij moet zich met allerlei doeken en gordijnen beschermen tegen ongewilde infiltraties. Het is een voorrecht om het slechte te kunnen herkennen en weg te jagen. Het wegsturen en zichzelf beschermen is een heilige taak in de Tempel.

Merari-niveau | Bitter

Als laatste is de jongste zoon aan de beurt, MERARI. Deze naam betekent bitter. Denk aan maror, het bittere kruid. Deze man heeft best wel moeite om zich staande te houden. Hij is bitter doordat het hem niet lukt om zijn geest in harmonie met zijn lichaam te doen functioneren, zoals KEHAT. Het lukt hem zelfs niet om zich af te schermen tegen ongewilde elementen en ze weg te sturen, gelijk GERSHON.

Hij wordt als laatste genoemd, niet alleen omdat hij de jongste van de drie is, maar ook omdat hij bescheiden en gefrustreerd is. Hij is de zwakste in spierkracht en in geestelijke zin. Hij zit er maar mooi mee. Hij zou kunnen denken dat hij niets waard is en dat hij niet mee mag doen. En dit is zijn bitterheid. Niets is minder waar. G-d heeft ook voor hem een boodschap en een taak weggelegd. Hij krijgt zelfs een fundamentele functie! MERARI mag de pilaren en de fundering transporteren.

Het feit dat hij onvrede over zijn spirituele toestand heeft is op zich al een heel mooi niveau. Hij doet mee met de tempeltaken, want iedereen hoort er nu eenmaal bij. Of je nu perfect bent en deze wereld uitsluitend voor het goede weet te gebruiken of niet. Zijn onvrede over zijn spirituele toestand, zijn bitterheid en bescheidenheid zijn in zijn voordeel.

Veerplank om verder te komen

Hij kan deze gevoelens gebruiken als veerplank, basis en fundering om zichzelf verder voort te bewegen. Deze karaktereigenschappen vormen het begin van elke goede relatie. Het is de fundering waar alle rest op gebouwd is.

Ben je gefrustreerd over je spirituele toestand? Je bent dan beter af dan dat je ooit had gedacht. Wil je springen, dan zul je eerst door je knieën moeten gaan om hogerop te komen. Dit is de neerwaartse beweging, het negatieve bittere gevoel.

Wil je met pijl en boog schieten, richt de pijl dan eerst naar je hart toe. Hoe meer je de pijl naar achteren trekt, hoe verder hij komt.

Een stukje bescheidenheid en frustratie is soms op zijn plaats, mits het ten eerste weinig is, anders zou het tot depressie kunnen leiden en dat is natuurlijk uit den boze! De tweede voorwaarde is dat je dat gevoel weet te gebruiken om je verder voort te bewegen en op reis te gaan. Het is de zilveren fundering voor een leven waar je langzaam maar zeker, steeds een stapje mee verder komt.  Goede reis!

Bracha Heintz

www.chabadutrecht.nl

Tip! Print dit artikel (zie hier de PDF) nog voor de aanvang van Shabbat, zodat je het rustig tijdens Shabbat kunt (na)lezen


Help mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen. Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Volg ons!

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

Vrienden Joods Utrecht

Ook Hebreeuws leren?

Poerim 2019 Utrecht 🤹‍♂