Ben je teleurgesteld als je het ene moment helemaal geïnspireerd raakt en daarna gedrag vertoont waar jij je voor moet schamen? Dit is niet nodig. Het gebeurt omdat ieder mens twee aspecten in zich heeft: spiritueel en materieel. De geordende werkelijkheid van ‘overdag’ tolereert geen paradoxen, maar in de wereld van dromen is alles mogelijk. En juist door die paradoxen en tegenstellingen kun je de hogere wereld raken….

Download hier het artikel in printversie (PDF)

Droom of werkelijkheid

Een vrouw wordt ‘s ochtends wakker en vertelt haar echtgenoot dat zij een wonderbaarlijke droom heeft gehad en dat ze probeert uit te zoeken welke boodschap daarin verborgen ligt. ‘In mijn droom’ vertelt zij hem ‘ontving ik een cadeau. Het was een bijzondere, prachtige ketting, vol met glanzende diamanten en edelstenen. Wat denk je wat dit betekent?’ Waarop de man antwoordt: ‘Schat, wacht rustig tot vanavond af en je zult de betekenis van jouw droom ontdekken.’

De vrouw kijkt verwachtingsvol uit naar wat er gebeuren gaat. Tegen de avond hoort ze de sleutel in het sleutelgat van de voordeur draaien. Haar man komt binnen en heeft inderdaad een pakje bij zich. Hij geeft het haar en opgewonden maakt ze het mooi verpakte cadeau open. Het is een boek met als titel: De betekenis van uw dromen.

Dromen

Halverwege het eerste boek van Bereeshiet beginnen de dromen. Het is eerst Yakov die, onderweg naar Lavan, over een ladder droomt. Daarna, in onze parasha, droomt Yosef over zichzelf en hoe zijn gezinsleden voor hem buigen. De bakker en de wijnschenker komen ook aan de beurt: zij dromen in de gevangenis. We eindigen in de komende parasha met Farao die over koeien en korenaren gaat dromen.

Wat is er toch met al die dromen? Het is alsof de realiteit naar dromenland verschuift. En wat betekenen dromen? Zijn ze niet gewoon losse flarden, ontstaan uit de indrukken en gedachten die ons overdag hebben beziggehouden en die vervolgens in de slaap naar buiten komen?

In 1804, lang voordat Sigmund Freud, stichter van de psychoanalyse zijn intrede deed, schreef Rabbi Shneour Zalman uit Liadi een verhandeling over dromen. Het was ter gelegenheid van onze parasha en gebaseerd op een bekend vers uit Tehilim (126 -1):

שִׁ֗יר הַֽמַּ֫עֲל֥וֹת בְּשׁ֣וּב ה’ אֶת־שִׁיבַ֣ת צִיּ֑וֹן הָ֝יִ֗ינוּ כְּחֹלְמִֽים׃

‘Een lied van de trappen: wanneer G-d ons terug zal brengen naar Tsiyon dan zullen wij als dromers zijn.’

Met andere woorden: wanneer Mashiach zal komen en wij terugkijken op de tijd vóór zijn komst, dan zal het lijken alsof ons leven in ballingschap niet meer was dan een droom. Juíst daarin ligt onze ware genezing van alle pijn en trauma’s die ons zijn aangedaan.

Het is vergelijkbaar met het verschil tussen iemand die droomt dat hij gegijzeld is en iemand die dit werkelijk meemaakt. De dromer schrikt hevig, wordt bezweet en schreeuwend wakker, maar tien minuten later hervindt hij zijn rust en pakt hij zijn dagelijkse beslommeringen weer op. Het was tenslotte maar een droom. Daarentegen iemand die werkelijke gruwelijkheden heeft ondergaan, zal de trauma’s tot in zijn graf met zich meedragen. Welnu, wanneer Mashiach er zal zijn, zullen we een nieuw leven kunnen beginnen waarbij wij de trauma’s van de ballingschap van ons zullen kunnen afschudden alsof het een nachtmerrie is geweest.

In een droom mag alles

Wat is een droom? In een droom beleef je twee tegengestelde situaties in één. Paradoxen kunnen gelijktijdig bestaan. De droom maakt vrede tussen zaken die normaal gesproken niet tegelijkertijd aanwezig kunnen zijn. Een droom brengt twee situaties samen die elkaar eigenlijk uitsluiten. Zo kun je dromen dat je tegelijkertijd in Australië en in Nederland bent of dat een olifant door het oog van een naald gaat enz… In werkelijkheid is dit onmogelijk, maar in een droom kan alles.

Hoe gaat dat eigenlijk in zijn werk? De mens beschikt over verschillende vermogens: intellectuele eigenschappen enerzijds en verbeeldingskracht anderzijds. Onze gedachten worden door het intellect geordend, gewogen en begrensd: ‘Dit kan wel, dat kan niet. Dit is mogelijk, dat onmogelijk.’ De verbeelding daarentegen kent geen restricties; in haar domein is alles denkbaar, alles mogelijk.

Wanneer we wakker zijn, houdt het intellect de leiding. Beide vermogens zijn wel actief, maar het verstand heeft de overhand. Overdag kun je de wildste gedachten hebben, maar er is altijd een innerlijke stem die zegt: ‘Doe even normaal.’ Je verstand fluit je terug wanneer je fantasieën op hol slaan.

Tijdens de slaap echter komt het intellect tot rust en krijgt de verbeelding vrij spel. Zij neemt het stuur over, en dan ontstaat die wonderlijke wereld waarin niets hoeft te kloppen en toch alles betekenisvol lijkt. Natuurlijk zijn er ook mensen die overdag in hun fantasieën leven, maar in zo’n geval is het waarschijnlijk beter dat er een arts aan te pas komt die een diagnose zal stellen.

Ballingschap van de ziel

Dromen is nu precies wat er tijdens de ballingschap gebeurt. Over welke ballingschap hebben wij het? Over de ballingschap van de ziel die eigenlijk in een hogere wereld thuis hoort maar die bij de geboorte van een mens naar deze materiële wereld verbannen wordt. Zo komt de ziel in een lichaam terecht en wordt gedwongen om daar jarenlang in een vreemde omgeving te vertoeven.

De ziel is in ballingschap, gevangen door het lichaam dat steeds naar materie verlangt terwijl de ziel een spiritueel wezen is. Een wezen dat zich helemaal bekneld voelt in dat lichaam. Met pijn en moeite lukt het de ziel af en toe om de mens te overtuigen iets goeds en iets spiritueels te doen.

De ziel is uit zijn hemelse onderkomen naar de aarde toegestuurd en zit daar vast in het lichaam. Deze ballingschap wordt vergeleken met een droom. In een droom worden je bewustzijn en je intellectuele capaciteiten in zekere mate afgestompt; tegenstrijdigheden kunnen tegelijkertijd bestaan. Omdat je aan het dromen bent, heb je daar totaal geen moeite mee.

Wat zijn de tegenstrijdigheden?

Neem het voorbeeld van een goede Jood. Hij staat ’s ochtends op en het eerste wat hij doet is zijn ochtendgebed zeggen. Hij mompelt niet elke dag wat woorden uit zijn gebedenboek. Nee, hij concentreert zich en bedankt G-d voor al het goede in zijn leven, vraagt Hem wat hij nodig heeft en is zich ervan bewust dat alles van Hem komt. Hij voelt zich tijdens zijn gebed verbonden met G-d, zo veel zelfs dat hij dat gevoel eigenlijk altijd zou willen vasthouden. En of hij dit nou dagelijks ervaart of alleen af en toe of misschien alleen op Yom Kipoer of als hij bij de Klaagmuur staat, doet er even niet toe. Hij ervaart gevoelens en emoties, verlangt naar spiritualiteit en wil de wereldse zaken eigenlijk loslaten. 

Maar dan is de tijd van het gebed over. Hij gaat ontbijten en naar school of naar werk. En wat blijft er dan nog over van zijn spirituele reis en ervaring van een uur daarvoor? Hij kiest misschien wel voor het lekkerste ontbijt, neemt de grootste portie en eenmaal op school of op z’n werk blijkt hij zich ook niet aan alle ethische waarden te houden. Wat is er ondertussen gebeurd?

Wat het ook is, de volgende dag gebeurt weer precies hetzelfde. Het ene moment kan iemand zo G-ddelijk bezig zijn en een ogenblik later bezwijkt hij voor zijn materiele verlangens en zwakheden. Wat tegenstrijdig! Wat een paradox! Hij zou zich kunnen afvragen: ‘Wie ben ik eigenlijk? Ben ik de persoon die op Yom Kipoer in sjoel stond te huilen of ben ik de zakenman die een beetje gelogen heeft om een deal te sluiten? Als ik werkelijk geïnspireerd raak, diep onder de indruk ben en mij boven het materiële verheven voel, hoe kan ik dan een moment later zo anders handelen? Wie is de werkelijke ik? Ben ik een hypocriet, een leugenaar?  Neem ik mijzelf elke keer weer opnieuw in de maling? Ben ik diegene die zich geïnspireerd voelt of ben ik diegene die bezwijkt voor allerlei verleidingen?’ 

Hij leeft in twee werelden. Maar wie is hij werkelijk? Welke van de twee klopt? Een eerlijk mens kan met deze tegenstrijdigheid geen rust in zijn leven vinden. Hij gaat vragen stellen en conclusies trekken: ‘Als alle inspiratie en emoties die ik op speciale momenten opdoe mij zelfs enkele momenten later niet kunnen weerhouden van lichamelijke begeertes, wat zijn ze dan waard?’ Hij zou gedesillusioneerd kunnen raken. 

Hij zou kunnen concluderen dat, als hij in twee realiteiten leeft, er eentje wel vals moet zijn. ‘Ben ik geestelijk of materieel? Egoïstisch of vrijgevig? Gedraag ik mij als een dier of als een mens? Ben ik oppervlakkig of heb ik juist diepte? Was mijn inspiratie tijdens het gebed een verbeelding? Was het een droom? Is het feit dat ik van G-d houd een illusie?‘ Menigeen raakt van deze tegenstelling in de war en gelooft gemakshalve nergens meer in. Niet in zichzelf en niet in anderen. Maar de werkelijkheid is dat wij in ballingschap leven waarin tegenstrijdigheden een dagelijks terugkerend fenomeen is. Koning David beschrijft in Tehilim deze situatie als een droom:

… הָ֝יִ֗ינוּ כְּחֹלְמִֽים

‘Wij waren als dromers’ (in een wereld vol tegenstrijdigheden). Dromen zijn een samenstelling van paradoxen en de wereld waarin wij leven is net als een droom.

En de oorsprong van dromen, die bevindt zich juist in een zeer hoge wereld die beschreven wordt als een wereld van cirkels.

Wereld van cirkels

Zonder al te mathematisch te worden weet iedereen dat een cirkel geen bovenkant en geen onderkant heeft. Geen rechts en geen links. Hoe je de cirkel ook went, draait of keert, er treedt geen verandering op. Er is eenheid en oneindigheid. In een cirkel bestaan geen tegenstrijdigheden, geen paradoxen en geen verschillen. Er valt geen onderscheid te maken tussen rechts of links. Het is onmogelijk om de verschillende componenten van een cirkel te analyseren omdat die er nu eenmaal niet zijn. In een cirkel bestaan geen componenten. Alles is gelijk. Er zijn geen verschillende niveaus of categorieën of subcategorieën. Het is één en al eenheid en gelijkheid.

De wereld van cirkels is nog hoger dan die van het intellect. Het verstandelijk vermogen analyseert, sorteert, differentieert, zoekt verschillen en schept orde. Maar er bestaat een wereld die hoger is, de wereld van cirkels en dromen. Op het moment dat de hogere wereld zich hier beneden openbaart, dan veranderen de cirkels in lijnen. Lijnen zijn begrensd; ze hebben een richting, een bovenkant en een onderkant en vaak ook een begin en een einde. Je kunt ook een lijn rechts hebben en een lijn links.

In dromenland kunnen paradoxen co-existeren, want in de wereld van cirkels bestaan er geen tegenstrijdigheden. Wat hier op aarde onmogelijk en paradoxaal is, kan in de wereld van cirkels wel. Op het moment dat je van de wereld van dromen en cirkels naar beneden gaat, in een wereld waar intelligentie en analyse de overmacht hebben, dan stoppen de dromen en de onmogelijke situaties. Het intellect laat paradoxen niet toe.

Tegelijkertijd vervult dit denkvermogen in onze wereld een cruciale rol. Om hier goed te kunnen functioneren halen onze hersens alles uit elkaar, ontdekken zij verschillen en kunnen zaken rangschikken. Organisatie, roosters, verantwoordelijkheden zijn een deel van het dagelijks leven. Zouden deze normale zaken ontbreken dan zou er chaos heersen. Deze chaos en duisternis bestaan wel in de dromenwereld, alsook in de slaap van de ballingschap. In de duisternis van de ballingschap lopen mensen half te slapen. Hun natuurlijke affiniteit voor spirituele zaken is afgemat. Zij zijn daardoor in staat om het ene moment geïnspireerd te zijn om vervolgens ietsje later weer kleine of zelfs ernstige fouten te begaan.

Deze tegenstelling lijkt afschuwelijk, hypocriet en vals. Maar is dat wel zo? Welke realiteit is de echte: De wereld van intellect met lijnen en alles-onder-controle of is het de wereld van tegenstellingen, cirkels en dromen?

Beperkende wereld

Hoezo denken wij dat wij G-d zouden kunnen analyseren en begrijpen (lijnen) terwijl Hij hoger is dan deze wereld en tevens hoger is dan de wereld van cirkels. Beide werelden zijn immers door Hem geschapen. En hoe zouden wij G-d kunnen begrijpen of Zijn doen en laten met onze hersens kunnen analyseren of er zelfs vragen over kunnen stellen, terwijl Hij de Schepper is van hersens, van het kunnen begrijpen, van lijnen en van cirkels?

Als je droomt, ervaar je cirkels en eenheid. Of dacht je nou echt dat G-ddelijkheid betekent dat je alles op een rijtje (lijnen) hebt? Wie zijn wij om te bepalen wat spiritualiteit betekent? Wij gebruiken intelligentie om te toetsen of iets klopt of niet, of iets G-ddelijk is of niet. Maar waarom zou je G-d willen aankleden in een intellectueel jasje? Waarom zou je G-d willen beperken met intellectuele kwalificaties terwijl Hij ver boven ons IQ verheven is. 

Wie heeft het hele concept van intelligentie en ‘het kunnen begrijpen’ gecreëerd? Natuurlijk G-d, aangezien Hij alles gemaakt heeft, niet alleen de natuur. Ook gevoelens, ideeën, intelligentie enz… zijn schepselen van G-d. Hoezo denken wij dan dat wij G-d kunnen begrijpen terwijl Hij zelf ‘het begrijpen’ geschapen heeft? We zouden G-d daardoor ontzettend beperken. Intellect (lijnen) geeft veel mogelijkheden, maar ten aanzien van G-d is het een beperking. Er bestaat namelijk een wereld die hoger is dan intellect en dat is de wereld van cirkels, eenheid, dromen en tegenstrijdigheden.

De kabbala is er heel duidelijk over: Wees niet bang van tegenstrijdigheden. Je hoeft niet per se te kiezen. Je hoeft je niet schuldig te voelen, maar wel verantwoordelijk. Schuldgevoel is namelijk een gevaarlijk goedje. Denk niet dat je afgescheiden bent van het G-ddelijke omdat het je niet lukt om altijd high te zijn. Hoe weet je überhaupt hoe G-ddelijke energie er uitziet? Niet alles is zwart-wit, goed of slecht. In een cirkel bevindt zich geen bovenkant en onderkant. Misschien raak je met je tegenstellingen juist dat niveau waar alles één is.

Hoe zit het dan met de rechtschapen man? Die persoon die nooit iets verkeerd doet? Hij is in staat om, terwijl hij wakker is, het spirituele te raken. Maar wij, de gewone mensen, die moeten het maar doen met een slaperig en dromerig gevoel. Een dromenland waar paradoxen gedijen en cirkels geraakt worden.

De verlossing

Het is dus niet zo dat dromen niet echt zijn. Dat zijn ze wel. Dromen komen uit een wereld die echter is dan echt. Maar wat? Het is allemaal in een vorm van duisternis en beperkt bewustzijn. En daar gaat de verlossing verandering in brengen. Want dan zal deze hogere wereld van cirkels waarneembaar worden, ook al slaap je niet, op klaarlichte dag, zonder duisternis of slapende, onbewuste toestanden.

Wanneer de ballingschap voorbij zal zijn en de duisternis verdwenen, dan zullen we de wereld van cirkels op klaarlichte dag, op een bewuste manier ervaren. Net zoals de rechtschapen man dat nu al kan. We zullen dan terugkijken op de ballingschap als een wereld met dromen.

De verlossing zal in wezen niets nieuws brengen, maar licht werpen op wat er al was. Het gaat geen nieuwe wereld zijn, maar de oude situatie zal op een nieuwe manier door iedereen waargenomen kunnen worden. We zullen dan in staat zijn om terug te kijken naar de ballingschap en alle ellende van de Joodse geschiedenis alsof het één grote nachtmerrie is geweest. Niet omdat wij onze gevoeligheid kwijt zullen raken, maar omdat wij in staat zullen zijn om ons totaal te bevrijden van alle beknellende ervaringen. De traumas van millenialange verbanningen, verkrachtingen en martelingen zullen in hun geheel verdwijnen. En omdat de tijd van Mashiach zo ontzettend nadert, zien wij sinds het begin van de eenentwintigste eeuw een geweldige golf van allerlei zeer succesvolle therapieen en methodes opkomen om van diepe traumas af te komen. 

Betekenis en eenheid

Zo komen wij terug bij Yosef Hatsadiek, de rechtschapen man in onze parasha. Een man die veel droomde en op klaarlichte dag toegang had tot de verklaringen van al deze dromen. Bij hem waren er geen tegenstrijdigheden. De ballingschap en duisternis hadden geen effect op hem. Hij kon net zo goed in Egypte gedijen als in Israel. Hij behield zijn waardigheid of hij nou  een slaaf of gevangene was of als onderkoning werd benoemd. Waar een ander chaos zag, ontdekte Yosef betekenis. Hij gebruikte zijn intellectuele capaciteiten, maar liet zich niet door hen begrenzen. Hij droeg zijn eenheidsbril. Een bril die hem in staat stelde om de tegenstrijdigheden uit dromen en uit het leven te verenigen.

Yosefs broers waren niet op zijn niveau. Ze waren jaloers op hem en op zijn dromen. Maar Yosef liet zich niet afleiden. Hij liet zich niet ontsporen door de paradoxen in het leven. Zelfs helemaal alleen in Egypte, verkocht als slaaf door zijn eigen broers en vervolgens twaalf jaar lang als een crimineel opgesloten in de gevangenis, heeft Yosef zijn focus op de spirituele dimensie in het leven kunnen behouden. Waarom? Omdat waar een ander paradoxen zag, hij eenheid ontdekte. Waar een ander chaos beleefde, gebruikte Yosef de tegenstrijdigheden van het leven als springplank om de wereld van cirkels te bereiken, de eenheid van G-d. De eenheid die in de toekomst, wanneer Mashiach er zal zijn, voor iedereen op klaarlichte dag toegankelijk zal zijn.

Word dus niet neerslachtig als je in je dagelijkse leven op sommige momenten geïnspireerd bent en later gedrag vertoont waar jij je voor zou moeten schamen. In deze wereld is het een paradox, een droomsituatie, maar in hogere werelden bestaan er geen tegenstrijdigheden.

Natuurlijk moet je je best doen om ervoor te zorgen dat je zo veel mogelijk en zo vaak mogelijk gedrag vertoont dat overeenstemt met je inspiratie. Maar aangezien wij niet perfect zijn, beseffen wij dat wij juist hogere werelden kunnen raken door deze paradoxen te beleven…

Met de hoop dat we tegenstrijdigheden gauw achter ons kunnen laten,

Shabbat Shalom!

Bracha Heintz

Gebaseerd op een les van Rav YY Jacobson.
Tekst: Bracha Heintz | Opmaak: Rianne Meijer, Sonja Tamam en Devorah Verwoerd

Klik om wekelijks per WhatsApp een artikel te ontvangen

GROTE CHANOEKA VIERING in UTRECHT
Met de burgemeester, Commissaris v.d. Koning en Eerste en Tweede Kamerleden

Zondag 14 dec 2025
Sociëteit de Vereeniging
Mariaplaats 14
16:00 – 19:00 uur
www.chanoeka.info

Muziek & dans
Entertainment & toespraken
Apart kinderprogramma

Iedereen welkom!

Helpt u mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen? Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Beeld: chabad.org

Je kunt veel bereiken in het leven, diploma’s, medailles, rijkdom en succes.  Maar de Torah leert ons dat je pas écht volmaakt bent wanneer er vrede heerst binnen je eigen gezin, bij de mensen die het aller­dichtst bij je staan. En al moet je je, net als Yakov, soms in allerlei bochten wringen, wees degene die het initiatief neemt en die de vrede maakt en bewaakt.

Download hier het artikel in printversie (PDF)

Welkom! Yakov is weer terug. Hij was 34 jaar lang weg van huis geweest. Hij had eerst gestudeerd, daarna gewerkt, was getrouwd en had kinderen gekregen. Na vele problemen met zijn bedriegende werkgever, Lavan, die tevens z’n schoonvader was, was het hoogtijd om huiswaarts te keren.

Spiritueel, militair en politiek

Was Yakov op de heenweg nog een eenzame en arme man, nu kwam hij als een vooraanstaand en rijk persoon terug, samen met zijn vrouwen, kinderen en vele bezittingen. Onderweg moest hij vechten met een engel en daarna ontmoette hij z’n tweelingbroer Esaw, die hem nog steeds wilde vermoorden. Maar Yakov wist het goed te maken. Hij had een drie stappenplan: spiritueel, militair en politiek.

Spiritueel: Yakov vroeg ten eerste aan G-d om hem te beschermen.

Militair: Daarna bereidde hij zich voor op oorlog. Esaw was nog steeds geen lieverdje, gezien hij 400 soldaten met zich meehad.

Politiek: Yakov gaf aan zijn broer Esaw kuddes en ladingen goederen cadeaus. Esaw was namelijk nog steeds boos op Yakov. Hij had namelijk op een sluwe manier de zegen van hun vader Yitschak gestolen. “Welnu,” zei Yakov als het ware tegen hem, “Al deze rijkdom die je ziet is het resultaat van de zegen. Nu schenk ik het aan jou.”

Hoe dan ook. Yakov wist Esaw te kalmeren, een oorlog werd gelukkig vermeden. Esaw nodigde hem zelfs uit om samen verder te trekken. Yakov vond dit onverstandig en wist zich met een paar smoesjes te excuseren.

Vervolgens arriveerde Yakov in Shechem en de Torah beschrijft hem op dat moment als volmaakt, Bereshiet 33-18:

ויבא יעקב שלם עיר שכם אשר בארץ כנען בבאו מפדן ארם ויחן את־פני העיר

En Yakov kwam volmaakt naar de stad Shechem dat in Kanaan ligt, hij kwam van Padan Aram en hij legerde vóór de stad.

Yakov wordt hier beschreven als zijnde volmaakt. Een unieke beschrijving, die wij nergens anders in de Torah vinden.
Wat is daar de reden voor?

Allesbehalve

Yakov lijkt juist allesbehalve volmaakt te zijn. Hij heeft helaas heel veel narigheden in zijn leven moeten meemaken en er zullen hem nog genoeg drama’s overkomen voordat hij op z’n oude dag zijn kinderen zal kunnen zegenen.

Dus waarom volmaakt? In zijn jeugd heeft hij vreselijke ruzie met zijn broer gehad, die hem wilde vermoorden. Vervolgens werd hij straatarm omdat neef Elifaz, de zoon van Esaw, hem van al zijn bezittingen beroofde. Esaw had zijn zoon de opdracht gegeven om Yakow te vermoorden, maar dat was Elifaz net iets te veel. In plaats daarvan besloot Elifaz om Yakov van al zijn bezittingen te beroven. In de Talmoed (Awoda Zara 5a) staat hierover:

מאי מיתה עניות דאמר מר ארבעה חשובים כמתים אלו הן עני סומא ומצורע ומי שאין לו בנים

Wat is dood zijn? Dood zijn is armoede, zoals de meester heeft gezegd, vier mensen worden als dood beschouwd, dit zijn zij: een arme man, een blindeman, iemand die lijdt aan melaatsheid en iemand die geen zonen heeft.

Yakov beroven was de manier voor Elifaz om de criminele opdracht van zijn vader Esaw uit te voeren zonder hem daadwerkelijk te doden.

Na een dromerige reis kwam Yakov terecht bij zijn oom Lavan, de broer van zijn moeder Rivkah, die later een zwendelaar van de eerste orde bleek te zijn. Wanneer hij jaren later van Lavan terugkomt, moet hij noodgedwongen tegen een engel vechten die hem aanvalt. Vervolgens komt Esaw hem tegemoet met 400 soldaten en zijn perikelen gaan maar door.

We zijn nog niet klaar, want binnenkort zal zijn meest geliefde vrouw, Rachel, bij een bevalling overlijden. Vervolgens zal zijn dochter gekidnapt worden en ook nog misbruikt. Zijn zoon Yosef zal verdwijnen en het zal lijken alsof hij vermoord is. Op zijn oude dag moet Yakow wegens hongersnood ook nog eens emigreren. Hij had een groot gezin, vier echtgenotes, allemaal met kinderen. Daar was ook enige regie voor nodig om zijn reis terug naar Israel in goede banen te leiden.

Vrede in je familie

En juist nu, bij zijn aankomst in Shechem is hij volmaakt. Waarom nu? Neem een stapje terug in de Torah en kijk welke episode beschreven wordt net voordat het woord שלם shalem – volmaakt – gebruikt wordt om Yakov te omschrijven: het is de vrede die hij met Esaw weet te sluiten.

Een mens kan namelijk heel veel moeilijkheden en obstakels in zijn leven tegenkomen. Hij kan ook veel in zijn leven behalen, zoals diploma’s en medailles. Hij kan veel bereiken, rijkdom en succes, maar volmaakt is hij pas als hij vrede heeft weten te sluiten met zijn eigen gezin, met de mensen die het dichtst bij hem zijn.

Wees moedig en bescheiden en wees de katalysator voor vrede in je familie.

Je hoeft niet akkoord te gaan met je broer en misschien is het zelfs verstandig om in een andere stad of in een ander land te gaan wonen. Wellicht zijn jouw argumenten juist of wie weet, misschien ook niet. Waarschijnlijk zal je je in allerlei bochten moeten wringen om de weg van vrede te kunnen bewandelen. Echter, zolang je die niet weet te bereiken met je eigen broer, blijf je gebrekkig.

Wees moedig en bescheiden en creëer vrede in je familie. Elk gezin vormt de basis van de hele maatschappij en misschien moet je even je eigen gelijk opzij zetten om je broer een grote dikke knuffel te kunnen geven… zelfs al probeert hij je in je nek te bijten*!

Shabbat Shalom,

Bracha Heintz
www.chabadutrecht.nl

Gebaseerd op een les van Rav YY Jacobson

*Zie de Baal Hatoerim op Bereshiet 33:4, die uitlegt waarom, in de sefer Torah, boven elke letter van het woord ‘en hij kuste hem’ er een puntje staat.

Klik om wekelijks per WhatsApp een artikel te ontvangen

Zondag 14 dec 2025
Vereeniging de Sociëteit Utrecht

Mariaplaats 14

16:00 – 19:00 uur
www.chanoeka.info

Chanoeka Feest in Utrecht
Muziek & dans
Entertainment & toespraken
Apart kinderprogramma

Iedereen welkom!

Helpt u mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen? Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Beeld: chabad.org

Met dank aan Sonja Tamam, Rianne Meijer en Devorah Verwoerd voor hun hulp bij het bewerken van dit artikel.