Kedoshim | Verbonden met je wortels

Kedoshim | Verbonden met je wortels

Wist je dat de landbouwregels uit de Torah vertellen hoe je verbonden kunt blijven met jezelf, met je eigen ziel, met G-d? Zolang de vruchten aan de boom vast zitten en zolang een Jood met zijn wortels verbonden blijft zal hij altijd als Jood blijven bestaan.

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

Het Jodendom is geen G-dsdienst, maar een manier van leven. Daarom zul je in de Torah niet alleen religieuze wetten vinden, maar ook gebruiksaanwijzingen en regels voor alle details van je dagelijks leven. Ook landbouw hoort erbij. Zo vinden wij in onze parasha van deze week, waar 51 ge- en verboden aan de orde komen, een verbod en een gebod met betrekking tot bomen, boomgaarden en vruchten:

Nadat een boom geplant is, is er een verbod om de eerste drie jaar, geteld vanaf 1 Tishrie*, de vruchten ervan te plukken, te consumeren of te verkopen. Dit heet Orla. Daaraan gekoppeld is een gebod om in het vierde jaar na de planting van een boom, de vruchten ervan uitsluitend in Jeruzalem te eten.

Israël

Dit verbod en gebod zijn altijd en overal geldig. Er is echter een verschil tussen het land Israël en daarbuiten met betrekking tot fruit waarvan je niet weet of het Orla is of niet. Als je een vrucht wilt eten die van een boom komt en je weet niet hoe oud die boom is, zijn er twee mogelijkheden:

  1. De boom bevindt zich in Israël. Je mag de vrucht dan niet eten want wie weet is de boom nog geen 3 jaar oud.
  2. De boom bevindt zich buiten Israël. Als je niet weet van welke boom jouw vrucht afkomstig is of hoe oud de boom is, dan mag je de vrucht toch eten.

Stel je gaat naar een supermarkt in Assen, Brugge, Alicante of Peking. Dan mag je daar gewoon fruit kopen. Je hoeft niet uit te zoeken uit welke boomgaard deze appels komen en of de bomen minstens drie jaar oud zijn of niet. Misschien zijn ze dat wel of misschien ook niet. In geval van twijfel hoef je niet na te gaan waar de vruchten vandaan komen en hoe oud te bomen zijn.

Daarentegen mag je Israëlisch fruit uitsluitend eten als je zeker weet dat het geen Orla is.

Waarom Orla?

  1.  Het eerste, het beste en het mooiste bewaar je vanzelfsprekend voor G-d en dus ga je de mooiste nieuwe vruchten in de heilige stad eten. De eerste drie jaar hebben bomen meestal geen vruchten. Als ze dat wel hebben zijn ze van lage kwaliteit. Zou je de vruchten van de eerste drie jaar naar Jeruzalem brengen, dan zou dat een gebrek aan respect zijn voor G-d om een slechte oogst in de heiligste stad van de wereld te consumeren. En dus wachten we eerst drie jaar om er zeker van te zijn dat we mooie volmaakte vruchten hebben. In het vierde jaar, wanneer de vruchten volledig tot ontwikkeling zijn gekomen, nemen we ze mee naar Yerushalayim om ze daar op te eten. (Sefer Hachinuch).
  2. Adam en Chava werden op het negende uur van de zesde dag geschapen. Drie uur later begon de Shabbat. Tijdens deze drie uren mochten ze niet van de boom van de Kennis eten. Op Shabbat mochten ze dat wel. Omdat zij zich geen drie uur konden beheersen, wachten wij drie jaar voor dat wij vruchten eten (Siftee Cohen). Hadden Adam en Chava geduld gehad, dan hadden ze de vruchten kunnen plukken, persen en het sap op Shabbat kunnen gebruiken om Kidoesh te maken. Volgens een aantal geleerden was de boom waar ze niet van mochten eten namelijk een wijnstok.

Landbouwregels

Geval nummer 1

Wat gebeurt er nu wanneer je een appel hebt die toch geplukt is binnen de eerste drie jaar vanaf het planten van de boom? Vervolgens raakt deze appel per ongeluk vermengd in een kist appelen van andere bomen die wel voorbij de drie jaar zijn.

Wat nu? Gooi je de hele kist weg? Nee, schrijft de Joodse wet ons voor; als de verboden appel één op 200 is, dan zeggen wij dat deze vrucht nietig is ten aanzien van de rest. De verhouding moet één op minstens 200 zijn.

Zo hanteert de Joodse wetgeving in bepaalde gevallen het idee dat iets teniet wordt verklaard in een meerderheid. Afhankelijk van het geval kan de vereiste verhouding wisselen. Soms gaat het om een meerderheid, soms moet de verhouding 1 op 60 zijn of bijvoorbeeld in het geval van Orla, 1 op 200.

Maar let op! Het volgende principe geldt: je mag nooit iets met opzet tenietdoen.

Je mag dus niet in je kippensoep een druppeltje melk toevoegen, ook al is het volume van de soep 60 keer zo veel als die van de melk.  Valt er per ongeluk een druppel melk in de soep, dan is het wat anders. Dan passen we de 1 op 60 regel toe. Ook in ons geval; doe je met opzet een verboden appel in een kist waar er minstens 199 andere geoorloofde appels in zitten, dan raken alle 200 appels verboden.

Geval nummer 2

Je hebt een boomgaard. Alle bomen, behalve één, zijn ouder dan drie jaar. Één boom valt nog binnen de drie eerste jaren. Klein probleempje: je weet niet meer welke boom het is! Wat nu? De vruchten van alle bomen zijn in principe geoorloofd behalve die ene, maar welke is dat? Helaas weet je dat niet.

De Joodse wet is er heel duidelijk over: je mag de hele boomgaard niet oogsten, ongeacht hoeveel bomen er zijn; 100, 200 of zelfs 100 000.

Stel, je buurman, ook een boer, was zo vriendelijk om je appels te oogsten terwijl je een weekendje weg was. Hij was niet op de hoogte van die ene boom die nog geen drie jaar oud is en de appels van alle bomen zijn vermengd geraakt en je hebt een verhouding van 1 op 200, dan ineens zijn alle appels wel geoorloofd.

Met andere woorden: zolang de vruchten aan de boom hangen zal geen enkele verhouding helpen om de vruchten van die ene te jonge boom teniet te verklaren ten aanzien van de resterende boomgaard  en is het oogsten van de hele boomgaard verboden omdat je niet weet welke boom jonger is dan drie jaar. Nadat ze geplukt zijn (per ongeluk) vallen de verboden vruchten weg in een meerderheid van 200.

Aan de boom of los van de boom

Waarom het verschil? Aan de boom of los van de boom? Kennelijk wordt het plukken of het niet plukken van vruchten zeer serieus genomen.

En terecht; op het moment dat je een vrucht plukt, dan verbreek je de verbinding van deze vrucht met zijn wortels en zijn levenskracht. Wees daar voorzichtig mee. Denk even na. De Torah zet ons aan tot nadenken en helpt ons om bewuster om te gaan met alle schepselen, dieren, planten en mineralen.

Hoe zou jij het ervaren als je geen voedsel en vocht meer zou krijgen? Een mens wordt vergeleken met een boom!

Wie geeft jou het recht om zomaar een blaadje van een boom af te scheuren tijdens een wandeling? Welk recht heb jij om planten te ontwrichten van hun bron, hun levenskracht en voedsel? Er wordt in de moderne samenleving hoog en laag beweerd dat wij geen of weinig vlees moeten eten. En planten dan? Mag dat wel? Hoezo?

Maar plukken mag, want een verbinding verbreken wordt toegestaan volgens de Torah, mits je daardoor een hogere verbinding bewerkstelligt. Wanneer jij de vrucht eet en de energie gebruikt om bijvoorbeeld goede daden te verrichten dan zorg je dat je de vrucht verbonden hebt met een nog hogere levenskracht dan wanneer hij nog aan de boom vast zat. En dan mag het. Hetzelfde geldt voor het slachten van dieren.

Verloren vruchten en verloren mensen

Verder kunnen wij concluderen dat zolang een vrucht aan de boom vast zit, hij nooit en te nimmer weg zal vallen in de menigte. Ook al bevindt een boom zich in een boomgaard van een miljoen andere bomen, dan behoudt hij nog steeds zijn eigen bestaansrecht en individualiteit. Zolang de vruchten verbonden zijn met hun oorsprong, hun bron, wortels en levenskracht is het onmogelijk voor onze boom om zijn identiteit te verliezen.

Hierin berust het geheim van het overleven van het Joodse volk. Heb je je ooit afgevraagd waar het Egyptische volk naar toe is verdwenen of de Griekse beschaving, of het Romeinse rijk. En het machtige Spanje dan? Waar zijn al die mensen met al hun filosofieën, tradities, cultuur en aanverwante wreedheden gebleven? Deze super Powers zijn allemaal, op een gegeven moment in de geschiedenis door een ander volk overheerst. Verzwakt en in de minderheid zijn zij hun identiteit kwijtgeraakt.

Het Joodse volk echter heeft zich nooit aan militaire of geschiedkundige regels gehouden. Collectief en individueel  is het Joodse volk ondanks alle vervolgingen en overheersingen zijn  identiteit nooit kwijtgeraakt. Het geheim van dit volk is zijn verbinding met zijn Schepper  d.m.v. Torah studie en het uitvoeren van de mitswot. Zolang het volk verbonden blijft met zijn bron en levenskracht zal het nooit en te nimmer in de menigte wegvallen.

Onverslaanbaar

Dagelijks worden wij gebombardeerd van buitenaf en van binnenuit. De verantwoordelijkheden die wij dragen worden ons soms te veel. Er heerst te veel stress op ons werk, school en relaties.

Van binnenuit worden wij wel eens verteerd door zo veel schuldgevoelens, angst, onzekerheden, pijn en soms trauma’s. Wat moeten we daar allemaal mee? Plus, en dat is het nog het grootste gevaar: de sociale druk. De angst om anders te zijn, om uitgelachen te worden, om er niet bij te horen, om anders gekleed te zijn. Sommigen van ons zullen alles doen om bij de groep te horen, om door anderen gewaardeerd te worden. Maar waar ben je zelf dan? Wat blijft er van jezelf over? Waar is jouw unieke bijdrage aan de wereld? Allemaal verkocht en weggegeven? Aan wat?

Je kijkt in de spiegel en het enige wat er nog over is, is een omhulsel. De rest heb je verkocht om erbij te horen. Je hebt jezelf opgeofferd en soms je kinderen, je relatie met G-d en jouw unieke identiteit.

Landbouw regels verklappen de oplossing. Wil je je identiteit behouden, blijf verbonden met jezelf, met je eigen ziel die een deel van G-d is. Luister naar je eigen stem. Doe eens al het lawaai om je heen uit.

De laatste van alle profeten, Malachi verklapt het geheim:

כִּ֛י אֲנִ֥י ה לֹ֣א שָׁנִ֑יתִי וְאַתֶּ֥ם בְּנֵֽי־יַעֲקֹ֖ב לֹ֥א כְלִיתֶֽם׃

“Omdat ik G-d ben, Ik ben niet veranderd en jullie zijn de kinderen van Yakov, jullie zullen niet vergaan”

G-d verandert nooit. Ook een Jood behoudt eeuwig zijn Joods-zijn mits hij zich met dat Joods-zijn verbindt. Ontwikkel je die verbinding, dan vergroot je automatisch je weerbaarheid. Je gedrag is niet afhankelijk van het weer, de president, de koning, de krant of de buren. Je bent een weerspiegeling van G-d’s wil. Net zomin als je G-d kunt vermoorden zo kun je iemand die G-d’s aanwezigheid bij zich draagt niet verslaan.

Verbind jezelf met wie je echt bent. Koester het G-ddelijke vonkje dat altijd in je blijft branden. Net zomin als je G-d kunt verslaan zal het nooit lukken om een joods vonkje in de menigte te laten verdwijnen. Steek dat vonkje aan, maak er een prachtig groot licht van, voor jezelf, je kinderen en voor iedereen die dat licht wenst te gebruiken om ook zíjn kern te ontdekken.

Ontkoppeling

Het verbod tot het eten van vruchten in de eerste drie jaren is nauw verbonden met de overtreding van Adam en Chawa, drie uur voor de ingang van Shabbat. Drie jaar wachten wij om goed te maken dat de eerste mensen zich drie uur niet beheersen konden. Er ligt echter ook een diepere verband tussen Orla en het eten van de verboden vrucht in het paradijs.

Zoals eerdergenoemd gebeurt er iets bij het plukken van een vrucht. Je scheidt de vrucht van zijn voedselbron af. Hetzelfde gebeurde er bij het eten van de verboden vrucht. Op dat moment hebben Adam en Chawa besloten om niet naar G-d te luisteren; ze hebben zich toen gedistantieerd van het verbod en dus ook van Diegene die het verbod heeft uitgevaardigd. Ze hebben G-d buiten spel gezet. Zij hebben hun relatie met G-d verbroken.

Waar ben je? Vroeg G-d aan Adam. Hij had door het eten van de verboden vrucht, zich losgemaakt van zijn oorspronkelijke missie, van zijn G-d en Bron die hem zojuist geschapen had. G-d kon Adam als het ware niet meer vinden. Adam was overgegaan naar een andere realiteit. Hij was naar een andere situatie verhuisd en onvindbaar geworden. Vandaar dat Gan Eden niet meer als woonplek voor hem geschikt was.

Zijn ziel en zijn lichaam had hij van elkaar gescheiden. Hij had zijn lichaam ontwricht van het doel waar het voor geschapen was. Zijn lichaam was nu geen direct kanaal meer voor het spirituele. Hij had zijn lijf voedsel aangeboden dat giftig was voor zijn ziel. Hierdoor ging het materiële een eigen leven leiden. Voordien waren zijn lichaam en ziel naadloos met elkaar verbonden. Nu zijn ze noodgedwongen van elkaar gescheiden. Het lijf was door de overtreding losgekoppeld van zijn ziel. Het lichaam bleef als leeg omhulsel over en moest zich daardoor schamen en bedekken.

G-d had gezegd dat Adam zou sterven als hij van de verboden vrucht zou eten. Maar Adam is helemaal niet gestorven! In tegendeel, hij leefde daarna nog heel lang. Had G-d dan voor niets gewaarschuwd? Er staat echter nergens dat hij meteen zou sterven. Wat G-d bedoelde is dat als hij van de vrucht zou eten dan zou hij ooit sterven. De oorspronkelijke intentie van G-d was dat een mens eeuwig zou leven. Had hij zich 3 uur kunnen beheersen dan had G-d het sterven niet hoeven toe te passen en had een mens eeuwig geleefd.

Een mens die een overtreding begaat koppelt zijn lichaam los van zijn ziel. Hij laat zijn lijf functioneren zonder hoger doel, zonder spirituele inhoud. Deze scheiding veroorzaakt de noodzaak om te sterven. Wat gebeurt er als iemand sterft? Precies hetzelfde; het lichaam en de ziel worden bij het overlijden van elkaar gescheiden. Het lijf gaat naar de aarde en vindt daar door ontbinding zijn herstel. De ziel wacht in de hemel. Na reparatie kunnen ze weer bij elkaar komen met het herleven der doden.

Bij elke overtreding die een mens begaat veroorzaakt hij een scheiding tussen lichaam en ziel. Is de overtreding heel ernstig dan zal hij het alleen maar goed kunnen maken doordat zijn lichaam en ziel direct, gescheiden worden. Dat is de definitie van de dood. Vandaar dat de doodvonnis de enige oplossing is voor een aantal ernstige misdrijven. Het is geen straf, het is de enige manier om het weer goed te maken. Zo ook is het sterven na 120 jaar noodzakelijk om alle kleinere  overtredingen recht te trekken, waarbij elk vergrijp zijn oorsprong vindt in de allereerste verboden vrucht.

Het omgekeerde geldt des te meer: elke keer dat een Jood kosher eet of op een andere manier Joodse activiteiten met zijn lichaam onderneemt, voedt hij zijn lichaam en ziel op een gezonde Joodse manier. Zijn lichaam is op dat moment een omhulsel voor de ziel. Hierdoor kunnen lichaam en ziel in harmonie leven. Dit klopt en dat voelt hij ook als rustgevend.

Al 5779 jaar lang zijn wij bezig, individueel en collectief om ons lichaam met onze ziel weer naadloos te verbinden. Zolang de vruchten aan de boom vast zitten en zolang een Jood met zijn wortels verbonden blijft zal hij altijd als Jood blijven leven, bestaan en groeien. Je zult hem nooit kunnen verslaan en hij zal ook nooit in de menigte kunnen verdwijnen!

Am Yisrael Chay!

Bracha Heintz

* niet zoals men zou kunnen denken, vanaf 15 Shewat

Gebaseerd o.a. op een les van Rav YY Jacobson
 
Help jij mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen? Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.
 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

🌿 Soekot in Utrecht

Vrienden Joods Utrecht

Ook Hebreeuws leren?

Poerim 2019 Utrecht 🤹‍♂