Matot | Kosjere pan, kosjere ziel

Matot | Kosjere pan, kosjere ziel

De Torah is er voor het lichaam, maar ook voor de ziel. De wetten hoe we potten en pannen schoon en zuiver kunnen krijgen, zeggen ook iets over onze ziel. Hoe je genezing kunt vinden voor je gemoedstoestand en vreugde voor in het leven!

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

Moav was een land dat aan de zuid-oostelijke oever van de Yarden lag. Het Joodse volk had Moav vredevol onderweg naar Israël gepasseerd. Toch was Balak, de Moabitische koning bang dat Israël alsnog zou aanvallen. Balak wilde zijn land beschermen tegen een mogelijke aanval. Hierbij waren er drie mogelijkheden: 

  1. Oorlog voeren. Echter wist Balak dat daarin geen enkele kans van slagen lag. Het volk Israël had immers al machtigere koninkrijken dan dat van Balak met gemak verslagen. 
  2. Vervloeken. Aangezien het Joodse volk niet met macht verslagen kon worden, dan moest het maar op een spirituele manier. De profeet Bilam werd ingehuurd om het Joodse volk te vervloeken. Maar het was onmogelijk voor Bilam om dit uit te voeren; G-d liet het niet toe.
  3. Toen stelde Bilam een derde plan in werking. Hij begreep heel goed dat G-d het Joodse volk beschermde. Het enige waar hij voor moest zorgen was de Joden te laten zondigen, zodat het Joodse volk die G-ddelijke bescherming zou verliezen Een slim plan werd daarvoor bedacht. De aantrekkelijke Midianitische  vrouwen kwamen hier goed van pas. 

Overwinning

Het Joodse volk was helemaal blij. Ze hadden zich weten te verdedigen tegen machtige koningen en zelfs Bilam bleek machteloos. In plaats van vloeken kwamen er zegens uit zijn mond.  

Maar op een moment van onoplettendheid loopt het Joodse volk toch in de val. Het gebeurde op de markt. De Joodse mannen liepen daar een beetje rond en oudere vrouwen verkochten allerlei goederen. De prijzen lagen best wel hoog, maar binnen in de tent waren allerlei aanbiedingen. Eenmaal binnen zat daar een mooi en jong Midianitisch meisje klaar voor de aanval. Goedkope waren en sterke drank was voldoende om de heren over de streep te krijgen. Eerst moesten ze nog van de dames even een afgod dienen. Hoe deden ze dat? Door zich uit te kleden en hun behoeftes voor de afgod Peor te doen. Het was Bilam uiteindelijk gelukt om het Joodse volk te laten struikelen. Duizenden Joden stierven in een plaag als gevolg van hun afgodsdienst en hun relaties met de Midianitische vrouwen. 

In onze Parasha gebiedt G-d het Joodse volk om het Midianitische volk uit te roeien. Het is één zaak om iemand lichamelijk aan te vallen. Dan verliest het slachtoffer zijn leven in deze wereld. Midian had echter het Joods volk spiritueel aangevallen. Dat was ontoelaatbaar. 

12 000 rechtschapen soldaten werden gekozen om Midian aan te vallen. Het waren mensen van het hoogste kaliber; men kon niet riskeren dat het mis zou gaan doordat de mannen weer verleid zouden worden. De soldaten trokken helemaal terug naar het zuiden, vielen Midian aan, vermoordden alle mannen inclusief de koning en Bilam. De dames, de kinderen en de buit namen ze mee.  

Kasjroetwetten

Eenmaal gearriveerd in het Joodse kamp, liet Elazar weten wat er gedaan moest worden met de buit en met name met al het Midianitische  keukengerei. Het Joodse volk had al lang geleden de kasjroetwetten geleerd; welke dieren kosjer zijn, hoe ze geslacht moeten worden en dat men geen vlees en melk samen mag eten of koken. Wat ze nog niet tegen waren gekomen is hoe je om moet gaan met een pan waar niet kosjer voedsel in gekookt is. En geloof me, de Midianitische pannen waren in geen enkel opzicht kosjer. 

Elazar legde het uit (Bamidbar 31-23): Als je een pan met vuur hebt gebruikt, dan moet je het met vuur kasjeren.  Heb je met water gekookt, dan kasjer je met kokend water.  In dit ene vers staan op een zeer beknopte manier hoe je voorwerpen kunt kasjeren. 

In de shulchan Aroeg (Joodse wetboek) staat: 

וכבולעו כך פולטו 

Zoals het geabsorbeerd is, zo wordt het ook weer losgelaten. 

Meer dan 3000 jaar geleden werd de volgende wijsheid aan het Joodse volk meegegeven: Wanneer je in een pan iets kookt of braadt, dan zet het metaal zich uit, waardoor de smaak van het voedsel in het metaal geabsorbeerd wordt. Na het kookproces, koelt het metaal af, de poriën gaan weer dicht en de smaak blijft in het metaal vast zitten. 

Diepere les

Elazar vertelde (Bamidbar 31-23): op dezelfde manier dat het niet-kosjere voedsel in de wanden van de pan geabsorbeerd zijn, zo komen ze er ook weer uit. Heb je bijvoorbeeld in een pan een mengsel van vlees en melk gekookt dan moet je water in die pan koken om de smaak van het niet kosjere voedsel eruit te halen. Bij opwarming zet het metaal zich opnieuw uit en bevrijdt de niet-kosjere smaak, die in de wanden van de pan geabsorbeerd zijn geweest. 

Heb je een stuk varkensvlees op de barbecue geroosterd, dan zal je het rooster met vuur moeten uitbranden om het weer geschikt te maken voor joodse consumptie. 

Heel interessant en zeer technisch allemaal. In de Torah zijn echter vele niveaus. Elke mitswa, elke gewoonte en elke wet heeft zijn technische kant. Zo wordt het uitgevoerd, dit mag wel en dit mag niet. Of het licht staat op rood of op groen. 

De Torah is er voor het lichaam, maar ook voor de ziel. Het heeft een concrete kant maar ook een abstract aspect. De wetten van keukengerei kasjeren vertellen ons hoe we onze potten en pannen weer schoon en zuiver kunnen krijgen. Kijk je iets dieper dan zul je lessen vinden voor je ziel, genezing voor je gemoedstoestand en vreugde in het leven. Want wat maakt een mens blijer dan het feit dat hij weet dat hij goed bezig is? 

Persoonlijkheid

Drie punten verdienen onze aandacht: 

  1. Ook al ziet een pan er nog zo schoon en glimmend uit, je moet weten dat de smaak van het voedsel dat erin gekookt is geweest nog in de wanden van de pan verschuild is.
  2. Als niet-kosjer voedsel in een pan gekookt is, kun je de smaak hiervan er altijd weer uithalen. 
  3.   Hoe haal je het eruit? Zoals het niet-kosjere eten erin is gekomen, zo haal je het er weer uit. Is het binnengekomen door koken dan kook je de pan uit. Is het binnen gekomen door met vuur te bakken of te braden, dan kun je het met vuur uitbranden. 

Zo ook is het met onze persoonlijkheid. 

  1. Wees ervan bewust dat iets of iemand er prachtig en schitterend uit kan zien: mooi, aardig, schoon, leuk gekleed, vriendelijk en aardig, maar dat er van binnen lelijke problemen kunnen zijn. Net een glimmende auto met een defecte motor. Elazar de hogepriester waarschuwt ons; baseer je niet uitsluitend op wat zichtbaar is, zowel bij jezelf als bij een ander. Wees bescheiden en dapper genoeg om die motorkap ook bij jezelf open te doen.
  2. Geef de moed niet op als het mis is gegaan. Als je in staat bent geweest om het probleem te creëren, dan kun je het ook weer oplossen. Voor dat het probleem in jou werd geabsorbeerd was je schoon en rein, onbeschadigd en op orde. Nadat het probleem is ontstaan ben je bij machte om terug te gaan naar je oorspronkelijke staat.
  3. Zoals het probleem ontstaan is, zo kun je het ook weer oplossen. Ben je gestruikeld op een bepaald gebied, dan zul je het oplossen door in een dergelijke situatie niet weer te struikelen. Maimonides legt uit hoe je tot inkeer kunt komen: als een soortgelijke situatie zich weer voordoet en je kiest er bewust voor om jezelf niet te laten verleiden, dan heb je voor jezelf bewezen dat jij vrij bent om jouw respons te kiezen. In plaats van toe te laten dat het probleem elke keer weer dieper in je ingewanden komt, heb je gekozen om het los te laten en te doen verdwijnen. 

In de tenten hebben de Joden zich laten verleiden door de Midianitische vrouwen. Wanneer de soldaten later de dames in de oorlog weer tegenkomen weten zij zich wel te beheersen. Zo hebben ze goed kunnen maken waar de andere heren gefaald hadden(1).

לא נפקד ממנו איש (BAMIDBAR 31 – 49) 

Bij het tellen van de soldaten bleek er niemand te ontbreken. Niemand was gesneuveld in de oorlog tegen Midian, noch lichamelijk noch spiritueel. Vecht je tegen bijvoorbeeld afgodsdienst of immoraliteit, dan ben je altijd een winner. Een spons kan nooit tegelijkertijd absorberen en loslaten. Op het moment dat je tegen ongewilde krachten vecht, zul je ze nooit absorberen. Ook al heb je verkeerde gedachtes gekoesterd, je hebt in dezelfde situatie laten zien wie je echt bent. Je bent daardoor teruggegaan naar je oorspronkelijke situatie, ongedeerd en onbeschadigd. Je bent weer kosjer geworden. Je ziel is weer in zijn volle hoedanigheid aanwezig. 

Want ziet u, de smaak van garnalen, varkensvlees en ongedierte zit soms niet alleen in onze pannen maar soms ook in onze ziel… Gebruik de drie bovengenoemde stappen om weer naar je oorspronkelijke zuivere staat te komen. Succes ermee! 

Shabbat Shalom! 

Bracha Heintz 

Gebaseerd op lessen artikel van Rav YY Jacobson
Laat het mij weten indien U deze artikelen niet wenst te ontvangen. Vragen en kritiek zijn zeer welkom!

(1) In principe moet iedereen zijn eigen fouten repareren. Toch kun je met een goede daad ook een ander helpen en gedeeltelijk zijn hiaten compenseren. Als iemand een goede daad verricht  lanceert hij positieve energie de wereld in. Het spirituele licht dat dan ontstaat vormt een tegenkracht die negatieve bewegingen kan neutraliseren. Rambam, Maimonides verklaart dat men altijd moet beschouwen dat men in een evenwicht van goede en slechte daden leeft, zowel individueel als collectief. Eén goede daad kan de hele mens en de hele wereld naar de goede kant overbrengen. in dit voorval hebben de rechtschapen soldaten de fouten van hun mede-Joden weten te corrigeren.

In het eerste geval zijn de heren in een marktsituatie verleid. In de oorlogsituatie hebben zij zich niet laten verleiden. De situatie was soortgelijk. De verleiding was gelijk. Het grote verschil was dat zij in de eerste situatie zich hebben laten gaan omdat ze alle oorlogen overwonnen hadden en zelfs door Bilam gezegend werden. Ze letten niet op. De spons ging absorberen. In de tweede situatie waren de soldaten wakker en alert. Ze stonden klaar voor de aanval; de spons trad naar buiten toe en kon daarom niets absorberen. En spons kan niet water afgeven en absorberen tegelijkertijd. Een mens is niet beïnvloedbaar wanneer hij zelf anderen aan het beïnvloeden is.

 


Help mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen. Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Beeld: chabad.org

 

Volg ons!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

Vrienden Joods Utrecht

Ook Hebreeuws leren?

Poerim 2019 Utrecht 🤹‍♂