Pinchas | Laat je adviseren

Pinchas | Laat je adviseren

Wie is vrij van vooroordelen? Al ben je Moshe zelf of een koning of hogepriester: wees je bewust van je menselijke kant. Laat je alleen je eigen waarheden meetellen of laat jij je adviseren en luister je naar het perspectief van een ander? Sta open voor de zuivere waarheid, leert deze parasha ons.

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

Omdat het Joodse volk op het punt stond om Israël binnen te trekken, wordt de verdeling van het land besproken. Elke stam, behalve Levi, ontving een deel, waarbij gekeken werd naar hoe vruchtbaar het land was en niet hoe groot in oppervlakte. Elazar en Yehoshua zorgden voor  de verdeling. Elazar was de hogepriester, opvolger van zijn vader Aharon. Yehoshua was de leider van het Joodse volk, opvolger van Moshe. 

Match

Elazar moest de borstplaat, het speciale gewaad met 12 edelstenen die enkel voor de hogepriester bestemd was, aantrekken. Vervolgens kwam elk hoofd van iedere stam naar hem toe. Door de G-ddelijke inspiratie die Elazar via de borstplaat ontving, kondigde hij aan elk hoofd aan welk deel van het land hem toekwam. Deze match werd daarna door een loterij bevestigd: voor elke stam werd er een stukje hout in een kruik gelegd. In een andere kruik lagen ook 12 plankjes. Op elk plankje stond een ander deel van Israël beschreven. Yehoshua legde één hand in elke kruik en haalde een plankje uit elke kruik en zo werd de match aangekondigd. Zo wist iedere stam welke portie het kreeg; ten eerste door de aankondiging van Elazar en ten tweede door de loterij waar precies hetzelfde resultaat uitkwam.  

Verder kreeg elke familie binnen een stam een stuk grond volgens de grootte van het gezin. 

Dames erven ook 

Op dat moment werden de dochters van Tselafchad wakker. Ze hadden een klacht en gingen die aan Moshe voorleggen. Zij hadden geen broers, maar wilden wel heel graag een portie in het Beloofde Land. Die liefde voor het land hadden ze natuurlijk van hun ouders meegekregen. Want wie was nu Tselafchad? Zijn dochters beschreven hem als een man die uit Egypte was getrokken en wegens zijn eigen zonde in de woestijn was gestorven. 

Welke zonde? 39 jaar terug had het joodse volk, naar aanleiding van het verslag van de verspieders,  geklaagd over Israël; het land was te moeilijk om te veroveren. G-d was boos over dit gebrek aan vertrouwen in Hem en besloot dat deze hele generatie inderdaad Israël niet zou binnentrekken. Een groepje Joden kreeg spijt van het klagen en besloot toch maar naar Israël te gaan. Dit was echter niet de bedoeling en ze werden aangevallen en allemaal vermoord, onder hen Tselafchad. Zo veel liefde had deze man voor het beloofde land; hij had zijn leven ervoor opgeofferd. Geen wonder dat zijn dochters 39 jaar later erop stonden om een deel van dat land te krijgen. 

Uit respect vertelden deze dames niet wat hun vader verkeerd had gedaan, maar wel wat hij zeker niet gedaan had. Zij vertelden aan Moshe hoe hun vader zich niet samen met Korach verzet had tegen de autoriteit van Moshe en Aharon. Hun betoog ging verder: iedereen die uit Egypte kwam had recht op een stukje grond in Israël. Deze mensen stierven echter gedurende 39 jaar in de woestijn. Zij leefden niet meer, maar ze waren niet alles kwijt: G-d had hun een stukje land in Israël beloofd en dat recht erfden hun kinderen bij hun binnenkomst in het beloofde land. Waarom zou onze vader, omdat hij geen zoon had, niet krijgen waar elke Jood die uit Egypte was getrokken recht op had? Zal de naam van onze vader en het geërfde recht tot het land verloren gaan? 

Maar Moshe antwoordt niet. Het lijkt alsof hij de oplossing niet (meer) weet. Hij stelt de vraag direct aan G-d die de dames gelijk geeft. Vervolgens worden nu in de Torah de wetten van erfenis besproken.  

Objectiviteit  

Wat vreemd! Een man die de hele Torah ontvangen heeft en het doorgegeven, gelernd en uitgelegd heeft aan het Joodse volk kan geen simpel erfstuk-vraag oplossen? Wat is er zo ingewikkeld aan? Of dames erven of dames erven niet! Maar Moshe was een hele grote man. Niet alleen omdat hij zo veel wist, zo veel kon en zo slim en heilig was, maar vooral omdat hij er ook zo bewust van was hoe klein en menselijk hij was. Want ziet U, niemand, zelfs Moshe is vrij van subjectiviteit.  

Moshe was bang dat hij dit simpele geval niet objectief kon beoordelen. Want natuurlijk erven dochters van hun vader wanneer er geen broers zijn. Waar anders moeten ze wonen en leven wanneer hun vader gestorven is? In niemandsland? Zelfs als er broers waren, konden de jongens pas hun erfenis claimen wanneer al hun zusjes uitgehuwd waren. Waar anders hadden deze ladies van moeten leven als hun vader er niet meer was en ze nog thuis woonden? Moesten ze dan ineens op straat of bij hun broer intrekken? Nee, ze bleven op het landgoed van hun vader wonen totdat ze trouwden. Moshe had zo makkelijk kunnen begrijpen welke wet voor deze broerloze dames gold. Waarom moest hij G-d inschakelen voor een simpele logische kwestie? 

Rabeenoe Bachajee, een Spaanse geleerde uit de 14de eeuw biedt hier inzicht in. 

De Talmoed helpt ons verder door ons te verdiepen in sterrenkunde en objectiviteit. Een beetje astronomie en kennis van kalenders is hier op z’n plaats.  Welnu, het duurt ongeveer 29 ½ dagen voor de maan om een rondje rond de aarde te maken; dat is één Joodse maand. Als de maan 12 keer haar rondje heeft gedaan dan is het Joodse jaar om. 12 X 29 ½ = 354 dagen.  

Maanjaar en Zonjaar 

Echter duurt het 365 dagen voordat de zon zijn cyclus heeft voltooid. 

365 – 354 = 11 

Het Joodse maanjaar komt hierdoor 11 dagen te kort ten aanzien van het zonnejaar. Na twee jaar zijn het 22 dagen. Na drie jaar is er al een verschil van meer dan een maand. Aangezien de Joodse feestdagen vaste data hebben in de Joodse maand vallen deze feestdagen steeds 11 dagen eerder dan het jaar ervoor, ten aanzien van de cyclus van de zon. Hierdoor zouden de feestdagen langzaam maar zeker, na een aantal jaren in een eerder seizoen vallen. Toch staat in de Torah dat Pesach in de lente gevierd moet worden. Wanneer het lente is wordt door de zon bepaald en niet door de maan. Om het verschil van 11 dagen te overbruggen wordt er af en toe een 13de maand toegevoegd.  

Resteert de vraag wanneer dit moest gebeuren. Vroeger werd dit door het hooggerechtshof, dat zitting in de Tempel in Yerushalayim had, besloten. Doorslaggevende factoren waren bijvoorbeeld dat Pesach na de lente equinox moest vallen of dat de wegen droog genoeg moesten zijn zodat de Joden zich naar de tempel in Yerushalayim konden begeven. 

Koude voeten

Twee vooraanstaande mensen mochten zich niet met deze beslissing bemoeien: de koning en de hogepriester. Waarom? Omdat ze allebei belang hadden bij het wel of niet toevoegen van een dertiende maand. 

De koning had een jaarlijks budget om salarissen uit te betalen. Hoe lang het jaar duurde deed er niet toe. Voor dezelfde prijs kon hij mensen twaalf maanden of dertien maanden in dienst hebben. Een toegevoegde maand was voor de koning een financieel voordeel. 

En hoe zat het met de hogepriester? Bij hem was het een warmtekwestie. Hij was verantwoordelijk voor de dienst van Yom Kipoer. Op deze heilige dag moest hij op blote voeten de dienst in de Tempel uitvoeren en zich talloze keren in het water onderdompelen. Hoe later in de herfst Yom Kipoer zou vallen door een toegevoegde maand, hoe kouder z’n voetjes zouden aanvoelen. Oh ja werkelijk? Wilt U, geachte lezer geloven dat dit de motivatie van de hogepriester zou zijn om een noodzakelijke dertiende maand wel of niet toe te voegen? Wilt U aannemen dat voor de heiligste man, op de heiligste dag van het jaar op de meest heilige plek op aarde de temperatuur van het water meer zou wegen dan het nationale belang? 

Eigenbelang

Ja, vertelt de Talmoed ons. Niemand is vrij van subjectiviteit. Bewust of onbewust ziet men alles een beetje scheef wanneer er eigenbelang bij komt kijken. Zelfs de koning en zelfs de priester. En zelfs op Yom Kipoer. 

Op het moment dat de dochters van Tselafchad om een stukje grond vragen maar eerst zeggen dat hun vader niet tegen Moshe in opstand is gekomen, voelt Moshe al dat hij niet meer op een objectieve manier kan beslissen. Oh, dus jullie vader was aan mijn kant! Dan zegt Moshe: ho! Stop! Weliswaar is deze hele gebeurtenis 39 jaar eerder gebeurd, toch trek ik mij terug. Want wie is vrij van vooroordelen? Al ben je Moshe zelf of een koning of een hogepriester, al ben je nog zo hoog, nog zo rechtschapen, wees ook bewust van je kwetsbaarheid. 

Daarom is het zo belangrijk voor iedereen om een raadgever voor zichzelf te kiezen. Iemand waarmee je kan overleggen. Een persoon met wie je je kleine probleempjes en je grote valkuilen mee kan bespreken. Een mens denkt namelijk uit eigenliefde al gauw dat hij gelijk heeft 

Wees je bewust

Deze week leren wij op Shabbat het eerste hoofdstuk van Pirkei Awot. Maak voor jezelf een meester” zegt Yehoshua ben Perachja. Een meester en raadgever hoeft niet slimmer of wijzer te zijn dan wij. Dat kan ook niet aangezien de meeste mensen denken slimmer te zijn dan ieder ander. Het grote voordeel van het overleggen ligt in het feit dat je raadgever objectief naar jouw situaties kan kijken en jou kan helpen om beslissingen te maken in je leven, gebaseerd op juistheid en niet op eigenliefde.  

Niemand vraagt je om volmaakt te zijn, wel verantwoordelijk. Wees niet perfect maar wel bewust van je menselijke kant. Wees eerlijk en realiseer je hoe bevooroordeeld je kunt zijn zonder er bewust van te zijn. Wees bescheiden, laat je uitdagen, luister naar een ander perspectief en sta open voor de zuivere waarheid. 

Moshe was toen 120 jaar oud. Hij had ongelofelijk veel in zijn leven weten te bereiken. Hij stond op een niveau dat niemand ooit zal kunnen bereiken. En toch, op het moment dat een groep dames hem een complimentje geeft van 39 jaar terug, is hij ervan bewust dat hij zijn objectiviteit kwijt is. Hij trekt zich terug en laat zich adviseren.  

Dit is de les voor ons. Wil je je hele leven in een droom leven waarin alleen je eigen waarheden meetellen? Hoe kom je dan verder? Je blijft dan jarenlang in hetzelfde rondje draaien. Kom uit je wereld van verbeelding. Laat je adviseren. Neem dat neutrale advies van een kennis of vriend aan en ga voorwaarts. Op naar de volgende uitdaging. 

Shabbat shalom! 

Bracha Heintz

Gebaseerd op lessen artikel van Rav YY Jacobson
Laat het mij weten indien U deze artikelen niet wenst te ontvangen. Vragen en kritiek zijn zeer welkom!


Help mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen. Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Beeld: chabad.org

 

Volg ons!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

Vrienden Joods Utrecht

Ook Hebreeuws leren?

Poerim 2019 Utrecht 🤹‍♂