Re-ee | Karkassen in Israël

Re-ee | Karkassen in Israël

Om ons heen zijn overal narigheden. Maar als dit het enige is wat je ziet, dan ben jij diegene die een urgente wasbeurt nodig heeft. Uiteindelijk is het allemaal een kwestie van perspectief leert de parasha van deze week: je kunt die zwarte bril even afzetten en dan ben je bij machte om de wereld en de mensen om je heen met positieve kracht en energie aan te schouwen.

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

Moshe vertelt deze week welke dieren geschikt zijn om gegeten te worden; een spiritueel dieet, door G-d gegeven aan het Joodse volk. Wij consumeren uitsluitend dieren met ‘goede’ karaktereigenschappen. Wij eten geen wilde, valse of vieze dieren. 

Drie namen, één vogel

De meeste vogels zijn koosjer maar de Torah noemt een aantal die dat niet zijn. In Dewariem, hoofdstuk 14, vers 13 worden er drie namen van vogels genoemd: 

״והראה ואת האיה והדיה למינה״ 

Wat blijkt? Deze drie namen zijn allemaal van dezelfde vogel, een soort grijpgier die bekend is onder drie namen. Omdat deze vogel onder deze diverse namen bekend staat, worden om verwarring te voorkomen, alle drie genoemd. Zo weet iedereen dat deze vogel, hoe hij ook genoemd wordt, niet koosjer is. 

De eerste naam: הראה    Hara-a 
Deze naam betekent zien, omdat deze vogel uitzonderlijk scherp kan zien. In zijn vlucht vanuit de hoogte kan hij zijn prooi signaleren en ineens neerwaarts duiken om zijn maaltijd te bemachtigen. 

De tweede naam: האיה    Ha-aja 
Dit wordt vertaald als jammeren, schreeuwen en huilen. 

De derde naam:הדיה   Hadaja  
Deze naam betekent zweven en glijden, de prachtige beweging die deze vogel in de lucht maakt met zijn gigantische vleugels. 

Spiritueel allergisch

Natuurlijk schuilt er meer achter deze drie diverse namen. We zullen ons verdiepen in de eerste naam, Hara-a, dat zien betekent, om de aard van dit dier beter te begrijpen en te ontdekken waarom het voor koosjere consumptie niet bruikbaar is.  

Zoals bekend, betekent het woord koosjer geschikt. Als iets koosjer is, dan past het in het dieet van een Jood. Het is gezond voor zijn lichaam en zijn ziel. Een Jood is spiritueel allergisch voor varkensvlees, mosselen en gieren. Zijn ziel krijgt allerlei symptomen wanneer hij dit soort voedsel consumeert. Het gevolg van niet-koosjer voedsel eten is dat hij daardoor een soort apathie ontwikkelt voor spirituele zaken. De finesses van de Torah zullen hem ontgaan en hij zal zich daardoor helaas minder Joods voelen. Als je Joods bent kun je door koosjer te eten je spirituele antenne beter richten en verfijnen. 

Scherp zicht

Wat is er aan de hand met onze gier dat hij niet geschikt zou zijn voor koosjere consumptie?  

Allereerst is het een roofdier. Dat klinkt al niet koosjer. Roofdieren zijn nooit koosjer. Alleen tamme dieren die rustig zijn en vegetarisch voedsel tot zich nemen zijn koosjer. Verder schuilt er ook een les in de namen waarmee het dier in de Torah genoemd wordt. 

Hara-a betekent de ziener. De Talmoed geeft uitleg. “Rabbi Abahoe zegt: de Ra-a vogel is hetzelfde als de Aja. En waarom wordt het Ra-a (ziener) genoemd? Omdat het buitengewoon goed kan zien… We hebben geleerd dat deze vogel in Babylon staat en een karkas in het land van Israël ziet.”  Zo illustreert de Talmoed het gezichtsvermogen van deze gier. Wat is dat indrukwekkend, gezien de afstand tussen Babylon (nu Irak) en Israël, die honderden kilometers bedraagt! 

Waarom kiest de Talmoed om het gezichtsvermogen van onze vogel op deze manier te beschrijven? Er bestaan zo veel andere mogelijkheden om te omschrijven hoe en tot welke afstand een vogel kan zien. 

Een nog essentiëlere vraag: scherp zien is toch iets positiefs. Waarom zou deze vogel dan niet koosjer zijn als het zo’n geweldige eigenschap bezit?  

De Talmoed heeft echter de illustratie zeer precies gekozen: “Het staat in Babylon en het ziet een karkas in het land van Israël.” De Talmoed beschrijft niet alleen hoe goed het ziet, maar ook wat het ziet: een karkas. 

Karkassen en spoken

Als je naar Israël kijkt, kun je allerlei dingen zien, maar deze vogel ziet kennelijk uitsluitend lijken. De Ra-a ziet, zelfs vanaf een zeer grote afstand, enkel karkassen. Daarom is het niet koosjer, niet alleen omdat het een roofvogel is, maar ook omdat het alleen slechte dingen ziet, zelfs van heel ver. Dit is een eigenschap die wij niet willen hebben. Dit soort gedrag willen wij noch eten, noch in ons gedrag opnemen. 

Sommigen onder ons hebben altijd iets te klagen. Ze kijken naar hun echtgenoot, hun kinderen, vrienden en collega’s en het enige wat ze zien, zijn hun fouten en gebreken. Ze kunnen maar niet met hun kritiek stoppen. Hun venijn passen ze op alles en iedereen toe; de buurvrouw, de melkboer en op de penningmeester van de basketbalvereniging. Anderen zijn in staat om iets moois en positiefs in iedereen te bemerken. Zij zien pracht en praal in de schepping en de schepselen terwijl het een ander alsmaar weer lukt om het negatieve in alles en iedereen te signaleren.

Deze individuen presteren het om je te bewijzen hoe iedereen bijbedoelingen heeft in wat hij doet. Kortom ze zien overal lijken en karkassen. Hebben ze gelijk? Misschien gedeeltelijk wel of misschien helemaal. Wat doet het ertoe? Elk mens heeft zijn tekortkomingen. De meest heilige persoon heeft wel eens een gebrek, een spook, één of andere karkas dat ergens bewust of onbewust verstopt is. En wat dan nog? Daar is de Torah toch voor! Om ons te helpen om ons alsmaar weer af te vragen hoe wij ervoor staan. Wat zijn onze bedoelingen? Hoe kunnen we ons gedrag verfijnen? Hoe kunnen we het verleden rechtzetten enzovoort.

Maar deze Ra-a vogels zien niets anders dan karkassen en spoken. 

Reb Shmuel en de Magied

Er was eens een Magied, een reizende spreker die van dorp tot dorp en van stad tot stad kwam om in verschillende synagoges openbare preken te geven. Ooit kwam hij in het dorp waar Reb Shmuel Munkes woonde. Reb Shmuel was een grote rechtschapen man met een geweldig gevoel voor humor. 

Onze Magied kwam het dorp binnen, liet zijn referenties aan de dorpelingen zien en werd al gauw aangenomen om iedereen door zijn toespraak te laten inspireren. Er woonden in het dorp vele Jidden. Ze waren arm, hadden geen geld voor Joods onderwijs, maar waren zeer G-dvrezend, onschuldig en zeer vroom.  

De Magied begon zijn toespraak. Hij legde zijn toehoorders haarfijn uit hoe vreselijk hun onwetendheid was. Hoe slecht ze waren en welke straf hun in Gehinom wachtte! De simpele zielen uit het dorp schrokken vreselijk. Ze waren bang, huilden en vroegen zich af hoe ze tot inkeer konden komen. De Magied zag hoe zijn woorden het gewenste effect hadden. Hij liet vol tevredenheid de menigte in zijn eigen sop gaarkoken en keerde naar zijn hotelkamer terug. 

Hij zat nog geen minuut of Reb Shmuel kwam binnen lopen met een mes in zijn ene hand en een slijpsteen in de andere. Reb Shmuel ging lekker zitten en ging in alle rust zijn mes slijpen. Na enkele lange seconden vroeg de Magied wat dit allemaal te betekenen had.  Zoals de Magied misschien wel weet,” antwoordde Reb Shmuel, “hebben we nog nooit in ons dorp een rechtschapen man gehad. Wellicht komt dat door alle zonden die jij zojuist in jouw toespraak hebt beschreven. Hoe dan ook is het echt voor ons een groot gemis! 

-“Jazeker, maar wat heeft dat te maken met het mes dat jij aan het slijpen bent? 
-“Nou heel simpel! Onze ouders hebben ons geleerd dat het een grote mitswah is om voor Rosh Hashana (Joods Nieuwjaar) het graf van een rechtschapen man te bezoeken. Zoals je weet zijn alle dorpelingen vreselijk slecht en hebben wij helaas nooit zo’n rechtschapen man in ons midden gehad die op onze begraafplaats begraven is.
Begrijp ik, maar wat heeft dat allemaal met het mes te maken? 
Dat zal ik je nu haarfijn uitleggen: jammer genoeg is het dichtstbijzijnde graf van een tsadiek heel ver weg van ons dorp. Het is bijna onmogelijk voor ons om jaarlijks zo ver te reizen en daarom hebben we unaniem besloten om een tsadiek in onze begraafplaats te hebben. We zijn er allemaal van overtuigd dat jij de aangewezen persoon voor ons bent. Na jouw toespraak weten we zeker dat niemand zo rechtschapen als jij in deze hele regio te vinden is. Zo hebben we besloten dat ik jou zal slachten en hier op onze kleine begraafplaats zal begraven. Zo hebben wij eindelijk de mogelijkheid om jouw heilige graf te bezoeken”. 

Gevaarlijk

Langzaam maar zeker begon de Magied te beseffen dat Reb Shmuel wel eens zeer gevaarlijk zou kunnen zijn. Met zijn mooie woorden probeerde de Magied zich te redden.  “Oh,” begon onze nu stotterende man, “.. als je het goed bekijkt, ben ik helemaal niet zo’n grote tsadiek. Ik heb hier en daar wel eens wat verkeerd gedaan, niet met opzet natuurlijk, maar toch! 

Kijk nou, jij bent nog bescheiden ook! En die kleine overtredingen, die zijn toch niets vergeleken met alle vreselijke dingen waaraan de dorpelingen zich schuldig maken! Geloof me, jij bent onze beste keus, onder de omstandigheden. 

Het mes was nu gereed en de Magied begon het behoorlijk benauwd te krijgen. Maar toch,” zei hij terwijl hij de zweetdruppels van zijn voorhoofd wegveegde, “niet al mijn overtredingen waren even onschuldig! 

Vervolgens benoemde hij een aantal zaken die echt niet door de beugel konden. Reb Shmuel vond nog steeds dat het de moeite waard was. Immers was hij alsnog stukken beter dan hoe hij de menigte zojuist had veroordeeld. Uiteindelijk gaf de Magied toe dat hij nog vele ergere dingen had gedaan waar hij zich echt diep voor moest schamen. 

Nu was het de beurt van Reb Shmuel om hem toe te spreken: Hoe durf je deze onschuldige zielen zo te berispen. Zulke mooie, lieve en fijne mensen, die dag en nacht zwoegen om een paar centen te verdienen en nog tijd vrij weten te maken om te davenen en een paar Psalmen te zeggen. Jij bent diegene die zijn leven moet gaan veranderen en tot inkeer moet komen! De Magied schaamde zich diep en wist niet hoe snel hij weg kon komen om het dorp te verlaten.

Resteert de vraag: hoe was Reb Shmuel hier achtergekomen? En hoe wist hij dat de Magied een bedrieger was? 

Kwestie van perspectief

Heel simpel! Als je puur en heilig bent, dan zie je precies dat in een ander : onschuld en zuiverheid. Als je eigen relatie met G-d gezond en oprecht is, dan zie je ook bij je medemens een mooie ziel, positieve energie en de pracht en praal van een  door G-d geschapen mens. 

Heb je last van hoogmoed of egoïsme dan gun je een ander weinig. Je gebruikt dan zijn fouten om jezelf beter te doen lijken. Misschien voel je jezelf vreselijk onzeker en projecteer je je eigen mankementen bij een ander. 

Natuurlijk zijn er overal karkassen, lijken en andere narigheden. We zijn allemaal mensen en geen engelen, maar als dit het enige is wat jij ziet, dan ben jij diegene die een urgente wasbeurt nodig hebt om weer koosjer te worden. Uiteindelijk is het allemaal een kwestie van perspectief. Je kunt die zwarte bril even afzetten en dan ben je bij machte om de wereld en de mensen om je heen met positieve kracht en energie aan te schouwen!  

Shabbat Shalom!
Bracha Heintz 

 

Gebaseerd op lessen artikel van Rav YY Jacobson
Laat het mij weten indien U deze artikelen niet wenst te ontvangen. Vragen en kritiek zijn ook zeer welkom!


Helpt u mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen? Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Beeld: chabad.org

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

🌿 Soekot in Utrecht

Vrienden Joods Utrecht

Ook Hebreeuws leren?

Poerim 2019 Utrecht 🤹‍♂