Tag: Parasha

Noach | Regen en kou, toch inspiratie

Noach | Regen en kou, toch inspiratie

De dagen worden korter en donkerder. Het is de maand waarin geen enkele bijzondere Joodse dag voorkomt. Zolang er feest werd gevierd, is het niet moeilijk om blij en vrolijk te zijn. Waar vind je kracht om de spiritualiteit er toch in te houden? Het verhaal van Noach en de zondvloed geeft een verrassend diep inzicht.

Download hier de PDF van dit artikel

Mar Cheshwan

Deze week zijn wij met een nieuwe, speciale Joodse maand begonnen die Mar Cheshwan heet. Wat is hier zo speciaal aan? Het bijzondere van Mar Cheshwan is dat er geen enkele speciale dag in voorkomt. Dit is de enige maand in het hele Joodse jaar zonder bijzondere dag. Kijk maar:

Tishri (september-oktober)
Rosh Hashana – Joods Nieuwjaar
– Yom Kippoer – Grote Verzoendag
– Soekot – Loofhuttenfeest
– Simchat Torah – Vreugde der Wet

Mar Cheshwan (oktober-november)
Niets

Kislew (november-december)
Begin van Chanoeka

Tewet (december-januari)
Laatste dagen van Chanoeka

Shewat (januari-februari)
Toe Bishwat – Nieuwjaar der bomen

Adar (februari-maart)
– Poerim – Lotenfeest

Niessan (maart-april)
Pesach – Pasen

Ijar (april-mei)
-Omer tellen
-Tweede Pesach

Siewan (mei-juni)
Shawoe-ot – Wekenfeest

Tamoez (juni-juli)
Vastendag die bij de komst van Mashiach veranderd zal worden in een feestdag

Aw (juli-augustus)
Vastendag die bij de komst van Mashiach veranderd zal worden in een feestdag
– Toe Beaw – 15 Aw

Eloel (augustus-september)
Maand van Barmhartigheid

Zondvloed

In de maand Mar Cheshwan zijn geen feestdagen. Wel is dit de maand waarin de zondvloed begon en eindigde. Op 17 Mar Cheshwan begon de ellende, vertelt de Torah ons in Bereshiet 7 – 11.  Het regende 40 dagen en nachten. De regen stopte op 27 Kislew. Hierna bleven de overstromingen nog 150 dagen duren:

וַיָּשֻׁבוּ הַמַּיִם מֵעַל הָאָרֶץ הָלוֹךְ וָשׁוֹב וַיַּחְסְרוּ הַמַּיִם מִקְצֵה חֲמִשִּׁים וּמְאַת יוֹם 
En de wateren gingen heen en weer, ze werden minder aan het einde van 150 dagen.
Bereshiet 8-3

Het woord קץ (kets) betekent einde en heeft een getallenwaarde van 190. Dit zijn de 40 dagen en nachten dat het geregend heeft plus de 150 dagen waarin het water nog woest over de aarde stroomde.

Vanaf 1 Siewan begint het water te verminderen; een kwart ama, elleboog, per dag. Twee maanden later worden de toppen van de bergen zichtbaar. Het is nu 1 Aw.

Noach wacht nog 40 dagen, tot 10 Eloel en stuurt dan een raaf die zeven dagen om de ark cirkelt en terugkomt.

Op 17 Eloel stuurt Noach de eerste duif, die ook terugkomt.

Op 24 Eloel stuurt hij de tweede duif, die met een olijventak terugkomt.

Op 1 Tishrie stuurt Noach de derde duif die niet terugkeert. Er is dan geen water meer, maar wel modder.

Pas op 27 Mar Cheshwan is de aarde helemaal opgedroogd en komen Noach en zijn bemanning uit de ark.

Er was een vól jaar nodig om de straf uit te zitten voor een generatie die alle morele waarden kwijt was.

Er was dus een vól jaar nodig, zegt de Frans Joodse geleerde Rashi, om de straf uit te zitten voor een generatie die alle morele waarden kwijt was. Veertig dagen en nachten regen; net als de veertig Seah (vloeibare maat) van een mikwe, een ritueel bad. De wereld had een grondige reiniging nodig.

Van 17 Marcheshwan tot 27 Marcheshwan is zelfs 365 dagen en dat is langer dan één joods jaar. Het is een joodse jaar plus 11 dagen.

Joods jaar: maan en zon

Het joodse jaar is voornamelijk, maar niet uitsluitend, op de maan gebaseerd. Als de maan twaalf keer een cyclus heeft gehad, is het joodse jaar om. De maan cirkelt om de aarde in ongeveer 29,5 dag. Twaalf keer 29,5 is 354, de lengte van het Joodse jaar.

Het zonnejaar daarentegen houdt geen rekening met de cycli van de maan. De omwenteling van de zon rond de aarde duurt 365 dagen, het zonnejaar. Na deze 365 dagen bevindt de zon zich precies weer op dezelfde plek als één jaar daarvoor. Van 17 Mar Cheshwan tot 27 Mar Cheshwan is een zonnejaar, 365 dagen en niet een twaalf manen jaar. Kennelijk moest de zondvloed 365 dagen duren, een heel zonnejaar.

Waarom? Wat is het verschil tussen een zonnejaar en een maanjaar?

De Gregoriaanse kalender zoals wij die in de westerse wereld gebruiken is een zonnekalender. Het jaar duurt 365 dagen, de tijd die nodig is voor de zon om een volle omwenteling te maken. De maanden daarin zijn een willekeurige twaalfde van een jaar en zijn niet gerelateerd aan de maan. De feestdagen vallen nooit op een bepaalde maanstand, maar wel elk jaar bij dezelfde zonnestand.

De Islamitische kalender daarentegen is een maankalender. Als de maan 12 keer een cyclus heeft gemaakt, dan zijn 354 dagen voorbij en dan is het jaar om. Elk jaar valt dit maanjaar 11 dagen tekort vergeleken met het zonnejaar. Op den duur verschuiven de data steeds terug ten opzichte van de positie van de zon in de hemel. Vandaar dat de Ramadan elk jaar 11 dagen eerder in de Gregoriaanse zonnekalender valt dan het jaar ervoor. Uiteindelijk verschuiven de Islamitische feestdagen van het ene seizoen naar het andere, dan wel in de winter en dan wel in de zomer. Het ligt allemaal aan dat 11 dagen verschil per jaar dat zich na een aantal jaren ophoopt naar meerdere maanden.

De Joodse kalender houdt zowel rekening met de maan als met de zon. De maanden volgen de cyclus van de maan. Om het tekort van 11 dagen ten aanzien van de cyclus van de zon te overbruggen, wordt er om de twee of drie jaar een schrikkelmaand toegevoegd. Zo hebben de Joodse feestdagen een vaste maand-stand en vallen ze ook nog altijd in hetzelfde seizoen.

Diepere kijk: licht reflecteren

De zon geeft één en al licht. Zij straalt niet alleen licht, ze is zelf het licht. Dat is spiritualiteit: licht hebben en licht delen.

De maan is een grote zwarte bal. Symbool van de fysieke wereld. Een groot zwart gat dat alles naar zich toe trekt en niets weerkaatst. De definitie van duisternis.

Toch, als de maan zich gunstig weet te positioneren dan kan het de zon reflecteren.

Zo ook met het lichamelijke en het spirituele in het leven. Het fysieke leven op zich is een grote reis naar jezelf, je behoeftes en begeertes. Je trekt alles naar jezelf toe. Anderzijds, als je weet hoe je het lichamelijke kunt gebruiken voor hogere doelen, voor een ander en om te delen, dan heb je je leven zo gepositioneerd dat jij het licht kan terugkaatsten.

Lukt het je om het fysieke te gebruiken voor iets anders dan jezelf, dan gaat de materie het spirituele reflecteren. Gebruik je de materie voor jezelf, dan is het een groot zwart gat. Besteed je het aan een ander, dan gaat het glimmen en schijnen zoals de maan het licht van de zon reflecteert. Het gebrek aan moraliteit dat de zondvloed veroorzaakte was een gebrek aan samenwerking van lichaam en geest.

Donder en bliksem

Los van elkaar doen de zon en de maan het ieder uitstekend. De zon op zich, spiritualiteit alleen, heeft nergens last van. Het licht is constant, bewust van de waarheid en kan heerlijk gedijen.

Het lichamelijke kan op zich ook heel tevreden zijn. Slapen, eten, werken, sporten en de volgende dag weer opnieuw. Zo lang je niet bewust bent van hogere waarden, kan de lichamelijke radslag eeuwig doordraaien. Je leeft op het niveau van een dier, maar zelf heb je nergens last van. Anderen waarschijnlijk wel.

Maar, als je het spirituele wilt integreren in het lichamelijke, dan begint het gedonder. Donder, bliksem, overstromingen en tsunami’s. Hoe moet je hiermee omgaan? Als een dier leven, alleen fysiek bezig zijn, kan niet. Zuiver spiritueel leven, zoals engelen, gaat ook niet. Wanneer je het lichamelijke en het spirituele in je leven met elkaar laat integreren, komt er spanning en wrijving.

Als je op dieet wilt kun je niet helemaal stoppen met eten. Als je te veel werkt, kun je je baan niet helemaal gaan overslaan. Ergens zal je een balans moeten zoeken. Totdat je dit evenwicht vindt, zou het wel eens heel hard kunnen gaan waaien en stormen: het verschil in drukgebied tussen materieel en spiritueel veroorzaakt onbestendig weer.

Inspiratie creëren

Daarom houdt de Joodse kalender rekening zowel met de zon als met de maan, met het spirituele en het materiële. De maanden zijn volgens de cyclus van de maan. Omdat er een verschil van 11 dagen is met het zonnejaar is er af en toe een schrikkelmaand om de achterstand in te halen en het evenwicht te behouden. De zondvloed moest een vol jaar duren. De 12 manen moesten een beurt krijgen en tevens een vol zonnejaar. Dit heeft de balans herstelt tussen zon en maan, tussen materieel en spiritueel. De generaties vóór Noach waren het evenwicht namelijk kwijt.

Zo gaan wij van een maand vol feestdagen en spiritualiteit naar een lege maand. Zolang wij speciale dagen vieren, worden we geïnspireerd door verschillende thema’s, door elkaars gezelschap, door gebeden en gezelligheid en saamhorigheid. Ineens worden we in het diepe gegooid, naar een maand zonder een enkel feest, maar wel vol met water.

Een maand gevuld met regen, kou en winter. De vloed kan ons overspoelen. De leegte kan ons doen schrikken. Maar, dat is alleen maar als je afhankelijk bent van de gebeurtenissen en de mensen om je heen. Wie ben jij dan? Dat is de vraag aan jou.

Wanneer ga jij je eigen inspiratie creëren?

Zolang er feest wordt gevierd, ben je blij en vrolijk. Zolang je geïnspireerd wordt, gaat het je goed. Wanneer ga jij je eigen inspiratie creëren? De dagen worden korter en donkerder. Je omgeving is er niet meer om jou te inspireren. Nu ben jij het, alleen. Nu zal je kracht uit jezelf moeten putten om de spiritualiteit in jouw lichamelijke leven te laten doordringen.

Schrik niet van de Tsunami’s en overstromingen. Houd je hoofd boven water en laat zien dat jij ook een wereld voor jezelf kunt maken waarin het G-ddelijke en het spirituele een warm plekje verdienen, midden in de leegte, midden in je dagelijkse feestloze leven.

Feestloos, maar niet geesteloos!

Shabbat Shalom!

Bracha Heintz

Gebaseerd op een les van Rav YY Jacobson.
Tekst: Bracha Heintz | Opmaak: Rianne Meijer

Noteer in je agenda:
Donderdag 25 Oktober: Challa bake
Vrijdag 26 & zaterdag 27 Oktober:  Internationale Shabbat Project

Chanoeka Utrecht 2018
Zondag 2 december 2018, 17:00 uur
Groot Chanoeka Feest in Utrecht
Met Burgemeester, Rabbijn en Marc de Hond
Kijk op chanoeka.info.

 

Help jij mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen?
Sponsor ons en steun daarmee ook onze verdere activiteiten!
Doneer via www.chabadutrecht.nl.

 

Download hier de PDF van dit artikel

Please follow and like us:
Bereeshiet | Bron van energie voor het hele jaar – ook bij tegenslag

Bereeshiet | Bron van energie voor het hele jaar – ook bij tegenslag

De Torah is de gebruiksaanwijzing van het leven, ze leert ons hoe we tegelijkertijd bóven en ín de wereld kunnen leven. Toch zijn er dagelijks belemmeringen om te leven naar de Mitswot, de geboden. ‘Schrik er niet van!’ legt Bracha uit. ‘Tegenslag hoort erbij. Laat de wereld jou niet tegenhouden, want de wereld is gemaakt om mee te werken.’

> Download hier de PDF van dit artikel

Bereeshiet

De feestdagen zijn voorbij. We hebben net een hele reeks bijzondere dagen achter de rug en nu begint de Torah overnieuw met niets minder dan het scheppingsverhaal zelf.

 בְּרֵאשִׁ֖ית, Bereeshiet, in het begin, Genesis 1 vers 1.

Maar betekent Bereeshiet, het eerste woord uit de Torah, wel in het begin? Ik moet U teleurstellen geachte lezer, want als U dacht dat de Torah een boek met verhalen is, dan heeft U het mis. Als U denkt dat de Torah bij het begin begint en een geschiedenisboek is, dan zit U ernaast.

Gebruiksaanwijzing

Natuurlijk zijn er hier en daar verhalen, omdat ze nodig zijn om iets duidelijk te maken.
Wat is de Torah wel? Het is onder andere een boek dat G-d aan ons gegeven heeft. Een boek dat vol met lessen staat over hoe we tegelijkertijd boven de wereld en in de wereld kunnen leven. Dit doen wij door de geboden en verboden die in de Torah beschreven staan uit te voeren.

De geboden en verboden zijn allemaal met materie verbonden. Je kunt namelijk geen koe kosher slachten zonder een koe erbij te halen. Noch kun je een Shabbat-lichtje aansteken zonder olie of was. Door de geboden uit te voeren, sla je een brug tussen het spirituele en het materiële. Je gebruikt de materie en verheft het naar een ander niveau volgens een bepaalde gebruiksaanwijzing. De Torah is die gebruiksaanwijzing.

Heeft de materiële wereld grip op jou of ben jij diegene die de touwtjes in handen heeft?

Wil je een hoger bestaan leiden? Of wil je op het niveau van een dier leven en je tijd besteden om je verlangens en lusten te bevredigen. Kies je ervoor om onder of boven de wereld te staan? Heeft de materiële wereld grip op jou of ben jij diegene die de touwtjes in handen heeft? Beslis jij hoeveel en hoe vaak jij je smartphone gebruikt of zijn het de hoeveelheid berichtjes op een dag die de koers van jouw leven bepalen?

Het geheim zit hem in het eerste woord dat niet per se In het begin betekent. Rashi, een Joodse geleerde uit de 11e eeuw, merkt op dat je het woord in tweeën kunt snijden:
> Eerst de בְּ (be) dat een getallenwaarde heeft van twee.
> En vervolgens רֵאשִׁ֖ית (reeshiet) dat het woordje רֵאשִׁ֖ (rosh) in zich heeft dat ‘hoofd’ betekent.

Terecht merkt Rashi op dat G-d twee doelen heeft, twee hoofdredenen om de wereld te maken: het éne hoofddoel is de Torah en het tweede hoofddoel is het Joodse volk. Want zowel de Torah als het Joodse volk worden elders, in Mishlee en in Yirmijahoe, רֵאשִׁ֖ית (reeshiet) genoemd.

Erboven én verbonden

Shabbat Bereeshiet is niet zomaar een Shabbat. Het is de Shabbat wanneer we weer opnieuw de Torah beginnen te lezen. Het is niet alleen een aanvang, het is een hoofd, rosh, רֵאשִׁ֖.

Het hoofd is niet alleen het begin van het lichaam, maar in het hoofd zetelt de directie van het hele lijf. Alles wat het lichaam doet, wordt vanuit het hoofd gestuurd. Behalve dat, zien wij ook dat het hoofd hoger dan het lichaam is, maar er wel mee verbonden blijft.

Als Schepper is G’d de enige die weet wat goed voor ons is.

Zo ook wordt het hele nieuwe jaar gestuurd vanuit deze Shabbat. Om ons te leren om het hoofd boven water te houden, om boven de fysieke wereld te staan, maar er wel mee verbonden te blijven. Bereeshiet heeft een onmisbare les. Een gedachte die wij het hele jaar met ons meedragen, namelijk het feit dat G-d de Schepper is en dat Hij ons vraagt om ons op een bepaalde manier te gedragen.

Als Schepper is Hij de enige die weet wat goed voor ons is. Vergelijk het met een arts die zijn zieke een dieet voorschrijft. De patiënt vindt het best lastig maar begrijpt dat de dokter heeft geleerd en begrijpt hoe zijn lichaam werkt. De dokter weet dat het volgen van de restricties nieuwe mogelijkheden aan de patiënt geeft.

Zo ook weet G-d hoe wij in elkaar zitten. Hij kent niet alleen ons lichaam en onze emoties, maar ook onze ziel en geest. Hij weet precies wat bij ons past. Gelijk een atleet die hoog moet presteren en daar een schema voor volgt, zo volgt een Jood een dagelijks programma om spiritueel hoog te kunnen presteren. Dit principe geldt voor alle geboden en verboden.

Tegenslagen

Maar soms gaat het mis… je wordt overrompeld door allerlei tegenslagen. Je weg tot Torah en Mitswot wordt versperd en je kunt geen kant op. Je baas geeft je geen vrij om Yom Kipoer te vieren. Of je business of winkel laat het niet toe om op Shabbat de deuren te sluiten. Waar je woont is geen kosher voedsel beschikbaar.

En dan komt de Torah ons helemaal aan het begin vertellen dat:
1. De hele wereld is geschapen met twee hoofddoelen, de Torah en het Joodse volk.
2. Het is G-d die de wereld maakt en dus ook kent.

In Zijn wereld kan het níet zijn dat Hij ons vraagt om iets te doen dat wij niet kunnen realiseren. Hoe kun je zeggen dat G-d ons enerzijds gebiedt om iets te doen en het anderzijds onmogelijk maakt om het uit te voeren? Dat kan toch niet! Dan zou G-d zich vergist hebben en dus niet volmaakt zijn. Dat zou het tegengestelde zijn van de definitie van G-d.

De wereld is zo gemaakt dat Torah en Mitswot (de geboden) mogelijk zijn. Niet allen zijn ze mogelijk, zo is de wereld gemaakt. Het materiële faciliteert onze relatie met G-d! Hoe zit het dan met alle moeilijkheden, onmogelijkheden en struikelblokken?

Ik ga mijn baan kwijtraken als ik niet kom opdagen. Ik word arm als ik kosher ga eten en een mezoeza voor al mijn deuren zou aanschaffen. Werkelijk, denk je dat echt?

Probeer het maar en je zult zien dat op het moment dat je standvastig besluit en uitvoert wat G-d je opgedragen heeft, dat alle belemmeringen als sneeuw voor de zon zullen verdwijnen. Gelijk het Joodse volk dat bij de rode zee stond met een leger van boze Egyptenaren achter zich aan. Ze konden werkelijk geen kant op, maar toch zijn ze voorwaarts gegaan en toen moest G-d de zee wel voor ze splitsen.

Wil jij ook zeeën van problemen zien verdwijnen? Doe wat je moet doen.
Kijk in de Torah. Durf voorwaarts te gaan.
Laat de wereld jou niet tegenhouden, want de wereld is gemaakt om mee te werken.

Doorzetten

Maar inderdaad, het gebeurt niet vanzelf. En weet je waarom? Omdat er bij elke verandering ook altijd tegenstand optreedt.
Kijk maar wat er gebeurt als je water probeert te koken. Razendsnel rijst de temperatuur tot dat het bijna kookt en het in stoom gaat veranderen. Dan treedt de tegenwerking op, en de laatste graden, die duren het langst. Het is alsof het water zegt ‘nee, ik wil niet veranderen, ik wil geen stoom zijn’.

De tegenstand is het hoogst en de wrijving het sterkst wanneer er een verandering gaat plaatsvinden. Zo ook voelen wij altijd wrijving en tegenslag op het moment dat een nieuwe weg wordt ingeslagen.

Wanneer wij de materie op een hoger niveau willen brengen lijkt er van alles niet te kunnen. Dat is echt alleen maar een illusie. Het is dé uitdaging om te kijken of we door zullen zetten en de materie ons niet in de weg laten staan.

Dit is de les van Bereeshiet, het hoofd, de kerncentrale. Bereeshiet is een kern van energie welke wij gedurende het hele jaar nodig hebben en zullen gaan gebruiken; de wetenschap dat G-d De wereld creëert en dat er niets in deze wereld kan bestaan dat in de weg zou kunnen zitten van G-d’s wil.

Shabbat Shalom!

Bracha Heintz

Gebaseerd op verhandelingen van de Lubavitcher Rebbe Menachem Mendel Schneerson.
Tekst: Bracha Heintz | Opmaak: Rianne Meijer

> Download hier de PDF van dit artikel

Aankondiging Chanoeka!
Zondag 2 december 2018, 17:00 uur
Groot Chanoeka Feest in Utrecht
Met Burgemeester, Rabbijn en Marc de Hond


Help jij mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen?
Sponsor ons en steun daarmee ook onze verdere activiteiten!
Doneer via www.chabadutrecht.nl.

 

 

Please follow and like us:
Wezot Haberacha | Een nieuwe wereld scheppen

Wezot Haberacha | Een nieuwe wereld scheppen

De feestdagen zijn bijna voorbij, het dagelijkse leven begint weer. De wereld met al zijn goede en minder leuke kanten komt ons tegemoet. Problemen, wrijvingen, ruzies en trauma’s. Hoe kunnen we dit aan? Het laatste tekstgedeelte uit de Thora geeft een lichtpuntje en laat zien dat jij en ik bij machte zijn om een nieuwe wereld te scheppen!

> Download hier de PDF van dit artikel

De laatste boodschap

‘Door het slotstuk wordt alles bepaald’, vertelt de Talmoed ons in Berachot 12 – 1. Wat spannend, geachte lezer, want we zijn inmiddels gearriveerd bij het laatste deel van de Torah, het allerlaatste gedeelte van het vijfde boek. Wat is de laatste boodschap die de Torah ons meegeeft voordat wij weer van vooraf aan zullen beginnen?

In deze laatste Parasha zegent Moshe het Joodse volk, vlak voor zijn overlijden. Vervolgens wordt beschreven hoe Moshe de berg Newo beklom om daar zijn ziel aan zijn Schepper terug te geven. De laatste verzen spreken uit hoe fantastisch Moshe was:

“En er is in Israel nooit een profeet geweest zoals Moshe, die direct met G-d kon communiceren. Voor alle tekens en wonderen die G-d hem gestuurd had om in Egypte te doen, voor Farao en voor al zijn dienaren en voor zijn land. En voor de sterke hand en voor al het grote ontzagwekkende dat Moshe gedaan heeft voor de ogen van heel Israël.”
Deuteronomium / Dewariem 34, 10-12

Dit zijn de laatste woorden van de Torah. We zijn natuurlijk het meest nieuwsgierig naar de allerlaatste zin en woorden! Want wat wordt er bedoeld met ‘een sterke hand’? Wat is ‘het ontzagwekkende’ dat Moshe heeft gedaan? Er zijn namelijk zoveel wonderen gebeurd. En wat heeft Moshe gedaan ‘voor de ogen van heel Israël’?

Stenen tafelen gebroken

Rashi, een bekende Frans Joodse geleerde uit de 11e eeuw, helpt ons verder. Hij verwijst ons terug naar Dewariem hoofdstuk 9 vers 17. Daar wordt omschreven hoe Moshe van de berg Sinaï afdaalde met de stenen tafelen in zijn handen. Op het moment dat hij het gouden kalf aanschouwt, vertelt de Torah: ‘…en ik heb ze gebroken voor jullie ogen.’ Moshe heeft de stenen tafelen gebroken.

Moshe heeft de stenen tafelen gebroken

De Torah heeft oog voor detail en de boodschappen die erin schuilen zijn subtiel. Rashi zag de herhaling van ‘voor jullie ogen’. Wanneer dezelfde uitdrukking op twee verschillende plaatsen voorkomt, bestaat er een verband. De uitdrukking ‘voor de ogen’ zien we bij het breken van de tafelen in hoofdstuk 9 en nu weer in de laatste vers van de Torah.

Daarom concludeert Rashi dat beide verzen hetzelfde bedoelen, alhoewel de tafelen niet genoemd worden in het laatste vers van de Torah. ‘De sterke hand’ is de hand van Moshe en ‘het ontzagwekkende voor jullie ogen’ is het breken van de stenen tafelen.

Wat nu? Zou de Torah eindigen met het breken van de stenen tafelen? We eindigen een Parasha toch altijd op een positieve manier? En toch zeker het laatste deel van een heel boek dat tevens het slotstuk is van de hele Torah? Bovendien waren we toch het Joodse volk aan het zegenen en Moshe aan het prijzen, hoe uniek en bijzonder hij was en alle fantastische daden die hij verricht had? Alle wonderen die via hem in Egypte tot stand waren gekomen…? En dan dit!

Het aanbidden van het gouden kalf was echt het dieptepunt van onze geschiedenis. Afgodsdienst kon niet duidelijker zijn. Nota bene vlak na de uittocht uit Egypte; nog geen veertig dagen nadat het hele Joodse volk met eigen ogen en oren de verschijning van G-d had mogen beleven en de eerste twee  geboden had mogen horen.

Zou de Torah hiermee eindigen? Met een daad van het Joodse volk waar we ons nog steeds voor moeten schamen en de boosheid en woede waarmee onze grootste leider de tafelen brak? En dat ook nog in een Parasha vol met zegens en lof voor zowel het Joodse volk als voor Moshe? 

Weloverwogen daad

We moeten concluderen dat het breken van de stenen tafelen kennelijk ook – en voorál – een positief voorval is geweest. Hoe anders kunnen we verklaren dat Moshe ze gebroken heeft? Hoe kunnen we van hem zeggen dat hij met impulsieve boosheid reageerde en is gaan gooien met wat hij om handen had? Hoe kunnen we dit zeggen van Moshe, een voorbeeldfiguur van de eerste orde?

Moshe had de stenen tafelen kunnen bewaren en dan G-d het Joodse volk laten vernietigen…

Nee, dames en heren, het breken van de stenen tafelen was een weloverwogen daad van Moshe. Moshe kon namelijk kiezen: of voor de Torah of voor het Joodse volk. Hij had de stenen tafelen kunnen bewaren en dan G-d het Joodse volk laten vernietigen. Dat laatste was G-d sowieso al van plan. G-d heeft na het aanbidden van het gouden kalf, aan Moshe voorgesteld om het hele volk te vernietigen en het Joodse volk overnieuw met Moshe en zijn nazaten te beginnen. Maar Moshe wilde daar niets over horen.

Moshe zei tegen G-d dat als Hij het Joodse volk zou vernietigen, hij zijn naam uit de Torah wilde laten verwijderen. Moshe, onze trouwe leider heeft voor het Joodse volk gekozen en de Torah gebroken. Want wie was er nou eerst? Wat is hoger? En wie krijgt de prioriteit?

Het Joodse volk gaat voor. De Torah is het verbond tussen G-d en Zijn volk. Een contract tussen beiden. Maar het Joodse volk bestond éérst, daarna pas de Torah.

Moshe maakte een weloverwogen keus waardoor het Joodse volk bij het maken van het Gouden kalf niet in gebreke zou zijn: in plaats van contractbreuk, was het veel verstandiger om het contract te verscheuren, om het ongeldig te maken. Het is onmogelijk om steen te verscheuren, daarom heeft Moshe de stenen tafelen laten breken. En nu wordt Moshe daarvoor geprezen, voor zijn sterke hand en zijn ontzagwekkende daad in de ogen van heel Israël.

Simcha Torah

Wist U dat Wezot Haberacha de enige Parasha in de hele Torah is die niet op Shabbat gelezen wordt? Wanneer dan wel? Op Simchat Torah, het Feest van de Vreugde der Wet. Een dag dat het Joodse volk haar vreugde over de Torah toont door ermee te dansen en bij te zingen. Het is ook een dag dat het Joodse volk de Torah blij maakt. Wie zijn wij om de Torah blij te maken?

Als eerste hebben wij de Torah ontvangen: op dat moment stond de Torah hoger dan wij, daarom zijn wij de ontvangers. Dit gebeurde bij de berg Sinai. Maar dié Torah, die eerste stenen tafelen, zijn gebroken. Kennelijk waren ze niet zo volmaakt . Daarna hebben wij een tweede set stenen tafelen ontvangen, maar niet meteen. Eerst moesten wij tot inkeer komen. Pas daarna mocht Moshe nieuwe tafelen houwen, zie Shemot 34-1:

וַיֹּ֤אמֶר יְהוָה֙ אֶל־מֹשֶׁ֔ה פְּסָל־לְךָ֛ שְׁנֵֽי־לֻחֹ֥ת אֲבָנִ֖ים כָּרִאשֹׁנִ֑ים וְכָתַבְתִּי֙ עַל־הַלֻּחֹ֔ת אֶת־הַדְּבָרִ֔ים אֲשֶׁ֥ר הָי֛וּ עַל־הַלֻּחֹ֥ת הָרִאשֹׁנִ֖ים אֲשֶׁ֥ר שִׁבַּֽרְתָּ׃

En G-d zei tegen Moshe, houw voor jezelf twee stenen tafelen zoals de eersten, en Ik zal de woorden schrijven die op de eerste stenen waren die jij hebt gebroken.

‘Jij hebt het contract verscheurd , maak jij nu een nieuw contract en dan zal Ik het invullen.’

Opnieuw staat hier een klein woordje waar heel veel achter staat: אשר betekent die, maar אשר betekent ook bevestigen. G-d zei tegen Moshe ‘goed gedaan, dat breken van de tafelen’. Die eerste tafelen waren een cadeau uit de hemel waar het Joodse volk geen moeite voor heeft gedaan.

Door de tafelen te breken heeft Moshe een heel proces in werking gesteld. Een proces van inkeer en verzoening dat uiteindelijk ertoe geleid heeft dat er opnieuw stenen tafelen kwamen. Deze tweede keer was het echter geen cadeau, maar een respons van G-d jegens het Joodse volk nadat het tot inkeer was gekomen. De tweede tafelen waren ‘verdiend’ en daardoor van een hoger niveau dan de eerste.

Verzoening

G-d gaf de tweede set tafelen aan het Joodse volk op Yom Kipoer, een dag die bij uitstek geschikt is voor verzoening, op een hoger niveau. De verzoening herdenken en herleven wij op Yom Kipoer op een serieuze manier. Tijdens Soekot en Simchat Torah vieren wij de verzoening op een vrolijke manier met uitbundig zingen en dansen.

Je zou je kunnen afvragen waarom Vreugde der Wet niet gevierd wordt op Shawoe-ot, de dag wanneer we de Tien Geboden van G-d hebben ontvangen op de berg Sinaï. Natuurlijk zijn we dan blij dat G-d ons dit enorme cadeau heeft gegeven. De vreugde was echter niet compleet. De tafelen werden 40 dagen later gebroken op 17 Tamoez, een dag waarop we tot vandaag de dag vasten.

Yom Kipoer, de dag dat de tweede stenen tafelen werden ontvangen vormt juist het hoogtepunt van de Torah. Op Yom Kipoer herleven wij elk jaar onze verzoening met G-d. Wij zijn een heel etmaal bezig om onze relatie met Hem te verbeteren en te verhogen. Vanwege het serieuze karakter van de dag vieren we pas enkele dagen later deze verzoening. Dit gebeurt tijdens het Loofhuttenfeest met als slot Simchat Torah.

De Torah maakt ons dan blij  -de eerste gratis verkregen tafelen – en wij maken de Torah blij  – de tweede tafelen waar we voor gewerkt hebben -.

G-d’s aanwezigheid in deze wereld

Zo eindigen de vijf boeken van de Torah; met het prijzen van het Joodse volk dat hard gewerkt heeft om de relatie met G-d weer te herstellen en met het prijzen van Moshe die dat allemaal in werking heeft weten te stellen door het breken van de stenen tafelen.

Wat we vooral als les mee kunnen nemen van de laatste woorden uit de Torah, die op de laatste dag van een hele reeks feestdagen gelezen worden is het volgende:

Wees je ervan bewust dat jij bij machte bent om een nieuwe wereld te scheppen.

Want de feestdagen zijn weer voorbij. We gaan weer het dagelijkse gewone leven in. De wereld met al zijn goede en minder leuke kanten komt ons weer tegemoet. Problemen, wrijvingen, ruzies en trauma’s kunnen ons doen schrikken. We kunnen ons afvragen of we dit allemaal wel aankunnen. We zoeken inspiratie kracht en potentieel maar op een of andere manier zien we dat ene lichtpuntje vaak niet.

De laatste boodschap van de Torah is: goed gedaan Moshe! Mooie zet, dat breken van die stenen tafelen.

Met andere woorden: schrik niet van tegenslag, moeilijkheden en problemen.
Integendeel! Maak er gebruik van. Verzamel de brokken in je leven en keer de dieptepunten om. Creëer voor jezelf nieuwe tafelen. Wees je ervan bewust dat jij bij machte bent om een nieuwe wereld te scheppen.

G-d heeft ons door de muren van de loofhut met liefde omarmd. G-d en het Joodse volk zijn één. Net zoals G-d een wereld heeft geschapen waar Hij zichzelf in heeft verborgen, zo zijn wij in staat om een wereld te creëren waarin G-d zichtbaar is, door Zijn wil te openbaren.

Daarom is het, dat zodra wij klaar zijn met Zot Haberacha in de synagoge te lezen, we enkele minuten later gelijk weer opnieuw beginnen met het eerste stukje te lezen van de vijf boeken, het verhaal van de schepping, Genesis 1.

Hier zien wij dat G-d een wereld heeft gemaakt. Maar omdat wij één zijn met G-d zijn wij ook in staat om een wereld te creëren, een andere wereld. Een wereld waarin tegenslag geen eindpunt is maar als springplank functioneert voor nieuwe stenen tafelen. Een wereld waarin gebroken stukken veranderd worden in het hernieuwen en verfrissen van oude relaties. Een wereld die getuige is van G-d’s aanwezigheid. 

Chag Sameach!

Bracha Heintz

Gebaseerd op twee verhandelingen van de Lubavitcher Rebbe Menachem Mendel Schneerson in 1950 en 1980.
Tekst: Bracha Heintz | Opmaak: Rianne Meijer

> Download hier de PDF van dit artikel


Help jij mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen?

Sponsor ons en steun daarmee ook onze verdere activiteiten!
Doneer via www.chabadutrecht.nl.

Please follow and like us:
Haazinoe | Jouw naam in de Torah

Haazinoe | Jouw naam in de Torah

Het is bijna niet te geloven, maar één letter in het Torah-gedeelte van deze week laat zien dat er – ook voor jou en mij – altijd mogelijkheid is om opnieuw te beginnen, om te veranderen. Hoe diep een mens ook gezonken is, hoe beestachtig hij zich ook gedragen heeft: er is altijd een kiertje van de deur open.

> Download hier de PDF van dit artikel

Jezelf terugvinden

Het verbond tussen het Joodse volk en G-d is bij de berg Sinaï gesloten. Vóór zijn sterven legt Moshe de afspraken nog even op een rijtje: eerst in Parashat Ki Tawo en deze week nogmaals in poëzievorm in het tekstgedeelte van deze week, de Parashat Haazinoe. De bijna volledige Parasha wordt gewijd aan dit gedicht dat Moshe voordraagt aan het Joodse volk.

‘Iedere man, vrouw of kind en elke gebeurtenis
is terug te vinden in deze Parasha.’

Volgens de overlevering kan iedereen zichzelf terugvinden in Parashat Haazinoe. Iedere man, vrouw of kind dat ooit geleefd heeft – en elke gebeurtenis die gebeurd is – is terug te vinden in deze Parasha. 

Zo zien we wat er ooit gebeurde met een leerling van Nachamanides, de Ramban. Dit is Rabbi Moshe Ben Nachman. Deze grote Spaanse geleerde werd in Gerona (Spanje) in 1194 geboren en stierf in 1270 in Israël.

In de dertiende eeuw begon de sfeer in Spanje al zeer onaangenaam te worden voor de Joden. De druk om zich te bekeren naar het christendom werd hoe langer hoe groter. In de veertiende eeuw kwam de inquisitie op volle gang wat resulteerde in de volledige verbanning van alle Joden uit Spanje in 1492. De keus was: bekering, verbanning of de brandstapel.  

De Joodse weg verlaten

Terug naar de Ramban, een zeer grote geleerde, Talmoedist en arts. Een van zijn beste leerlingen was Reb Awner. Reb Awner was een genie maar de sfeer in Spanje was niet altijd even inspirerend. Hij bekeerde zich tot het christendom. Reb Awner werd een vooraanstaand persoon, bekend en beroemd. Vanuit zijn positie en hoedanigheid liet hij op een zekere Yom Kipoer zijn voormalige leraar naar zich toe komen. De Ramban besloot om aan zijn verzoek gehoor te geven.

Het was Grote Verzoendag en Reb Awner ging in aanwezigheid van zijn leraar een varken slachten, snijden, koken en eten. Vervolgens begon hij met zijn leraar te bespreken hoeveel overtredingen hij begaan had. De Ramban was van mening dat het er vier waren, maar Reb Awner opperde dat het er vijf waren.

De discussie ging heen en weer tussen vier en vijf. Redenen en verklaringen vlogen over tafel totdat de Ramban zijn leerling heel diep en scherp aankeek. Dit raakte hem waardoor de discussie stopte. ‘Vertel mij’, begon de Ramban, ‘Waarom heb je de Joodse weg verlaten?’

‘Mijn meester, ik zal U vertellen waarom. Ooit gaf U les over Parashat Haazinoe, de voorlaatste Parasha van het vijfde boek van Mozes. U liet ons weten dat iedere persoon en elke gebeurtenis in geconcentreerde en verborgen vorm in Haazinoe terug te vinden is. Nu wist ik dat dat natuurlijk onmogelijk was. Dit was gewoon kolder en onzin. En als deze traditie niet klopte dan is de rest van het Jodendom ook niet waar. En dus heb ik de hele Joodse weg verlaten.’

De Ramban reageerde: ‘Ik blijf er nog steeds bij dat alles en iedereen in Haazinoe terug te vinden is.’

 ‘Laat mij zien waar ik, Awner te vinden ben.’

Laat het mij zien

‘Prima’, zei Reb Awner. ‘Laat mij dan zien waar ik, Awner te vinden ben.’ De Ramban ging in een hoek van de kamer om Hashem om hulp te vragen om deze moeilijke vraag te beantwoorden.

De Ramban citeerde hoofdstuk 32 vers 26:

אמרתי אפאיהם אשביתה מאנוש זכרם

‘Ik zei ik zal hun eindigen, ik zal hun gedachtenis uit de mensheid doen verdwijnen.’

Neem de derde letter van elk woord uit dit vers en zet ze naast elkaar.

De naam Reb Awner, רי אבנר  komt eruit.

Reb Awner was zeer onder de indruk en veranderde van het ene uiterste naar het andere. Hij vroeg aan de Ramban hoe hij zijn weg terug naar het Jodendom kon vinden. Hoe kon hij zijn ziel redden? De Ramban liet hem zien dat het antwoord op zijn vraag in deze zelfde vers lag en verliet hem.

‘Ik zei ik zal hun eindigen, ik zal hun gedachtenis uit de mensheid doen verdwijnen.’

Reb Awner begreep wat de bedoeling was. Hij ging op een schip zonder kapitein, matrozen of vaarinstrumenten. Hij verliet de haven, liet het schip zijn gang gaan en verdween op zee. Niemand heeft ooit meer wat van hem gehoord. ‘Ik zal hun gedachtenis uit de mensheid doen verdwijnen.’

Reb Awner

In 1981 vertelde de Lubavitcher Rebbe dit verhaal. Hij had het als kind van zijn leraar gehoord. Deze leraar wilde tonen hoe speciaal het gedeelte Haazinoe is. Maar de Lubavitcher Rebbe ontdekte een opmerkelijk detail. Het verhaal wordt in meerdere bronnen genoemd, maar in iedere bron valt het volgende op: Awner wordt altijd Reb Awner genoemd. Hij krijgt een titel van Reb of terwijl rabbijn.

Deze titel laat een bepaalde status, aanzien en voornaamheid zien. Sinds wanneer verdient onze varkenseter deze titel? Waar heeft hij deze titulatuur en aanspreekvorm aan te danken? Heel simpel! Het is de Torah zelf die hem deze titel geeft. Kijk maar naar vers 26, de derde letter van het eerste woord is een ר, de eerste letter van het woord Rabbijn!

De Torah noemt hem niet Awner maar Reb Awner. Toch zien wij nergens dat Farao, Reb Farao genoemd wordt of Reb Haman of Reb Sancheriv… Waarom onze Reb Awner dan wel? Onze Reb Awner die zo brutaal was om al zijn zondes op Yom Kipoer in aanwezigheid van zijn leraar te begaan?!

‘Reb Awner heeft de moed bij elkaar gebracht om zijn leven van het ene uiterste naar het andere te transformeren.’

Deze letter ר laat ons de kracht van terugkeer zien. Kennelijk is iedereen altijd in staat om te genezen en opnieuw te beginnen. Hoe diep een mens ook gezonken is, hoe beestachtig hij zich ook gedragen heeft, hoe brutaal hij ook geweest is, er blijft altijd nog één kiertje van de deur open.

Reb Awner heeft de moed bij elkaar gebracht om zijn leven van het ene uiterste naar het andere te transformeren. En deze kracht, dit potentieel dat hij naar buiten heeft weten te brengen is wat hem de titel Rabbijn heeft doen verdienen.

Hemelse stem

Zo vinden wij ook in de Talmoed het verhaal van Reb Elazar ben Dordaya (Awoda Zara 17 A). Er was geen prostituee in de wereld die hij niet bezocht had. Eens hoorde hij dat een zekere dame in een verre stad een hele zak gouden munten voor haar diensten vroeg. Hij nam een tas vol goudstukken, en stak zeven rivieren over om haar te bereiken. Terwijl hij samen met haar was, blies zij lucht uit en zei: ‘Net zoals deze lucht nooit binnen in mij terug zal komen zo zal de terugkeer van Reb Elazar ben Dordaya nooit geaccepteerd worden.’

Deze uitspraak schudde hem wakker. Hij begaf zich tussen de bergen en vroeg hun, om voor hem genade te vragen. Zij weigerden. Vervolgens vroeg hij de hemel en de aarde en daarna de zon en de maan, maar niets hielp. Hij begreep dat het enkel in zijn eigen handen lag. Hij legde zijn hoofd tussen zijn knieën en huilde zo hard en zo veel dat zijn ziel uit zijn lichaam steeg.

Op dat moment kwam er een stem uit de hemel en zei: Rabbi Elazar ben Dordaya is klaar voor het leven van de toekomstige wereld. Rabbi Yehuda Hanasi huilde en verklaarde: Er zijn mensen die hun toekomstige wereld gedurende jaren aanschaffen en er zijn er die dit in één uur doen. Rabbi Yehuda Hanasi zei: Het is niet genoeg voor diegenen die terugkeren dat ze in de toekomstige wereld worden ontvangen, maar ze worden ook nog Reb genoemd.

Kracht van verandering

Dames en heren, Haazinoe laat ons met één letter zien, een ר, dat er altijd nog een deur open is. Terwijl iemand op het allerlaagst leeft en de ergste overtredingen aan het begaan is, wordt hij toch Rabbijn genoemd. Hij kan varkensvlees op Yom Kipoer eten en toch een titel krijgen.

Want de Torah en de Ramban geloofden in zijn leerling en in de kracht en macht die hij binnen zich had om zijn weg terug te vinden. Daarom zien wij dat opvoeden en geloven nauw met elkaar verbonden zijn. Zo vertelt Megilat Esther ons dat Mordechai Esther had opgevoed (Ester 7-2): ויהי אמן את הדסה היא אסתר

Het woord opvoeden אמן is hier gelijk aan geloven. Iemand die in jouw potentieel gelooft, die geeft jou de kracht om dat potentieel te gaan gebruiken en ontwikkelen. Het feit dat de Ramban zijn leerling reeds Reb noemde terwijl hij nog varkensvlees at, heeft Reb Awner de kracht en de moed gegeven om de stap terug naar het Jodendom te nemen.

De kracht van verandering is altijd aanwezig.
Aan ons om daarin te geloven, in onszelf en in anderen!

Shabbat Shalom!

Bracha Heintz

> Download hier de PDF van dit artikel

Gebaseerd op een les van HaRav YY Jacobson 
Tekst: Bracha Heintz | Opmaak: Rianne Meijer


Help jij mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen?

Sponsor ons en steun daarmee ook onze verdere activiteiten!
Doneer via www.chabadutrecht.nl.

 

Please follow and like us:

Loofhuttenfeest in de Soeka

Rabbijn Heintz geeft uitleg over de vier soorten arba’a miniem in de Soeka, de loofhut.
Bekijk het fotoboek.