Categorie: Chanoeka

Dag 8 van Chanoeka

Dag 8 van Chanoeka

Vanavond steken we 8 lichtjes aan. Wat staat de menorah er prachtig bij!

Elke dag verklaren wij, na het aansteken, dat de lichtjes er uitsluitend zijn om naar te kijken. Ander gebruik is niet toegestaan. Vandaar de shamash, de hulpkaars, die we gebruiken om de andere lichtjes aan te steken.

Printversie: Dag 8 van Chanoeka

Elke feestdag heeft een ander zintuig dat de hoofdrol speelt.

  • Met Poerim zijn het de oren waarmee we naar het Poerimverhaal en de ratel luisteren.
  • Met Pesach zijn het de smaakpapillen die de matsa proeven.
  • En met Chanoeka spelen onze ogen de hoofdrol. We kijken naar de lichtjes en laten ons inspireren.

Wij kunnen namelijk kiezen waar wij wel of niet naar willen kijken.

De Makkabeeën kozen ervoor om juist niet te kijken naar het gigantische Syrische leger, niet te kijken naar hun eigen kleine aantallen en ook niet naar de onmogelijke taak die voor hen lag.

Ze kozen om te kijken naar de G-ddelijke hand die hen zou beschermen.

De lichtjes van de menorah inspireren ons ook om onze ogen goed te gebruiken.

Als een uitdaging zich voordoet kunnen wij kiezen waar we naar willen kijken: naar een duistere berg van onmogelijkheden of naar een wonderlijk licht dat we zelf ontsteken en dat G-d met 8 vermenigvuldigt. 

Dat G-ddelijke, dat wonderbaarlijke, dat is waar de Grieken zo veel moeite mee hadden. Hun hellenistische filosofie ging om het lichaam, de sport, de controle, de organisatie en de logica. Maar die olie, dat vlammetje dat steeds naar boven komt en zich niet met de rest wil vermengen, dat wilden zij uitroeien.

Het lichtje brandde niet alleen die 8 dagen, maar het wonder is dat het al 2200 jaar brandt.

Licht is niet altijd zichtbaar. Wij zijn vaak diegenen die de duisternis, het onmogelijke en het hopeloze moeten doorbreken door soms, tegen alle logica in, door te zetten om dat ene lampje te zoeken en aan te steken.

En als je licht naast duisternis zet, dan wint het licht altijd. Omdat duisternis niet substantieel is. Duisternis is alleen het gebrek aan licht. Duisternis, obstakels en onmogelijkheden bestaan eigenlijk niet. Eén klein duwtje, één lucifer of één menorah haalt kubieke meters vol duisternis in één klap weg!

Kijk je ook mee?

Chanoeka sameach

Chanoeka Utrecht 2022

Chanoeka Utrecht 2022

Op zondag 18 december 2022 vieren we live Chanoeka in Utrecht! Je bent van harte welkom om dit mee te vieren:

  • Vanaf 16 uur is er een gezellige Chanoeka-markt op de Mariaplaats, met snuisterijen, judaïca en lekkernijen.
  • Om 17 uur start de Chanoeka-viering met daarin het aansteken van de grote menora.
  • Er zijn bijdragen van Rabbijn Aryeh Leib HeintzBurgemeester van Utrecht mevrouw Sharon Dijksma en live muziek van Natanel Dorai.
  • Voor de kinderen is er vanaf 16 uur een eigen programma op de Mariaplaats. 🤩 
  • Na afloop is er feest! Muziek, dansen en is er lekker eten en drinken te krijgen, zoals soefganiot en latkes.

➡️ Ook dit jaar wordt er voorafgaand aan de Chanoeka-viering een Stadswandeling Joods Utrecht verzorgd door het Gilde Utrecht. Van harte uitgenodigd om mee te wandelen en aansluitend Chanoeka te vieren! >> informatie en aanmelden Chanoeka-wandeling

PS er wordt hard gewerkt om de Chanoeka webshop zo spoedig mogelijk online te krijgen. Houd de website in de gaten!

 

Wat is Chanoeka?

Wat is Chanoeka?

In de Talmoed, vragen onze geleerden, “Wat is Chanoeka?” Hun antwoord luidt, “Toen de Grieken de Tempel in Jeroesjalajim binnen drongen, hebben zij alle olijfolie (die voor de lampen van de menora bestemd was) onrein gemaakt. Toen de leden van het koninklijk huis van de Chasjmonajiem de oorlog tegen de Grieken gewonnen hadden, vonden zij slechts 1 kruik olie die nog verzegeld was door de kohen gadol.” (De zegel van de hogepriester garandeerde de spirituele reinheid van de olie.)

Dit stuk uit de Talmoed roept wat vragen op:

1. Waarom is de gebeurtenis van de olie voor de geleerden van de Talmoed belangrijker dan alle andere wonderen die tijdens de oorlog met de Grieken geschied zijn?

2. Als de Grieken het aansteken van de lampen van de menora wilden verstoren, waarom hebben zij de oliekruiken niet gewoon kapot gemaakt? Waarom moesten zij de oliekruiken heel laten en slechts de zegel verbreken waardoor de olie alleen zijn status van reinheid verloor.

De Grieken ontkenden het bestaan van reinheid en onreinheid. Deze begrippen hebben trouwens niets met hygiëne te maken, het gaat hier zuiver om een spirituele aangelegenheid. In de Griekse beschaving, bestond alleen wat een mens zelf kan zien en waarnemen. Weliswaar hadden zij goden maar die hadden zij zelf gemaakt volgens hun eigen verbeelding. Daarentegen weten wij “Hij is, Hij was en Hij zal zijn.” Eerst was er G-d en Die heeft de mens geschapen. Als een mens een god maakt dan is deze god beperkt volgens de inzichten van de maker. De Griekse goden waren dus supermensen, maar konden onmogelijk bovenmenselijk zijn.

De Grieken hadden geen begrip voor iets bovenmenselijks. Vandaar dat de wetten van spirituele reinheid voor hen vreemd en onacceptabel waren. Spirituele reinheid en onreinheid zijn onverklaarbaar. Zij zijn niet te meten met menselijke maatstaven; zij zijn ontastbaar.

Om het voorbeeld te nemen van de olijfolie die in de Tempel gebruikt werd: als iemand die onrein is een kruikje olie dat niet verzegeld was in zijn handen nam, dan werd de olie onrein. Op dat moment was dat niet meer geschikt om voor de dienst in de Tempel gebruikt te worden.
De olie verandert dan niet in samenstelling. Als men een chemische analyse ervan zou maken, zou men vinden dat de reine olie en de onreine olie precies dezelfde samenstelling hebben. Toch is de olie onrein geworden. Reinheid en onreinheid liggen namelijk in een bovenmenselijke dimensie die met metingen niet waargenomen kunnen worden.
Daarom hebben de Grieken gekozen om slechts de zegels van de kruiken te breken. Zij wilden demonstreren dat de olie hetzelfde bleef en dat de wetten van reinheid en onreinheid onzin waren.

De Griekse Benadering

Als wij een beetje dieper kijken, vinden wij in de Joodse mystiek dat olie het symbool van wijsheid is.
De Tora is het boek waarin G-d zijn wijsheid heeft gestopt.
De Griekse beschaving was zeer geïnteresseerd in de wijsheid van de Tora. De Griekse koning Ptolemaeus liet zelfs de Tora in het Grieks vertalen. Toch was de Griekse beschaving tegen bepaalde aspecten van het Jodendom. Hoe is dit mogelijk? De Grieken beschouwden de Tora als een boek vol met wijsheden, maar stoorden zich aan het bovenmenselijk aspect ervan. De Tora was een zeer diepgaand filosofisch boek die in iedere bibliotheek een plaats moest hebben. Maar bovenmenselijk?! Neen! De wereld bestond voor de Grieken slechts uit zaken die door de mens waarneembaar zijn. De olie, de wijsheid, maakten zij daardoor onrein, onG-ddelijk.

De Joodse Benadering

De Grieken wilden iets demonstreren, de Maccabiem ook. Als er geen reine olie beschikbaar is mag men namelijk volgens de Joodse wet gebruik maken van onreine olie voor de menora. Zelfs wanneer iedereen of alle beschikbare voorwerpen voor de dienst in de Tempel onrein zouden zijn zou de Tempeldienst toch plaats kunnen vinden.1
Toch wilden de Maccabiem geen onreine olie gebruiken. Het mocht wel, toch deden zij het niet. Zij gingen zoeken of er toch nog ergens wat reine olie te vinden was. Zij vonden slechts 1 kruik waar alleen voldoende olie in was voor 1 dag. Het vervaardigen van nieuwe reine olie zou 8 dagen in beslag nemen. Tegen alle logica in staken ze die kleine onvoldoende hoeveelheid olie aan. De rest lieten zij aan G-d over.

De Maccabiem wilden laten zien dat er meer is dan het waarneembare en het meetbare. Zij wilden demonstreren dat het Griekse negeren van het bovenmenselijke fout was. Men moest reine olie hebben. De beleving van het Jodendom moest G-ddelijk blijven.
Met hun daden hebben de Maccabiem zich volledig verzet tegen de Griekse gedachtegang. Allereerst door de vijand zelf te verslaan en daarna door zijn ideeën te niet te doen. Tegen alle logica in moest dat kruikje met zegel gevonden en aangestoken worden. Op een bovennatuurlijke wijze hebben zij durven handelen. G-d heeft op een bovennatuurlijke manier Zijn instemming bewezen door de kleine hoeveelheid olie wonderbaarlijk lang te laten branden.

Een handje vol Joden wonen nog hier in Utrecht. Wij blijven het vlammetje aansteken. Volgens alle berekeningen zouden wij al lang niet meer bestaan. Wij maken geen berekeningen. Wij doen niet aan statistieken. Ook al hebben wij maar een klein beetje olie steken wij toch de menora aan, ook al lijkt het soms dat er niet genoeg zal zijn voor de toekomstige acht dagen.
Net als de Maccabiem vertrouwen wij erop dat het Utrechtse spirituele lampje zal blijven branden.

Rabbijn A.L. Heintz

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

Vrienden Joods Utrecht

🕯️🕯️ Shabaton Utrecht🍷🥖

Chanoeka 2020 terugkijken

🎥 Masterclass Joods Monument

Op deze bijzondere locatie in Utrecht vertelt Bracha Heintz over de Joodse geschiedenis van Utrecht en blies Rabbijn Heintz op de sjofar. Bekijk ook de bijdragen van Wim Rietkerk en kunstenaar Amiran Djanashvili. Meer foto’s hier.