Categorie: Chanoeka

Chanoeka: Licht in de Duisternis

Chanoeka: Licht in de Duisternis

De Chanoeka kaarsen steken wij aan als het donker wordt. Oorspronkelijk was het de bedoeling om de kaarsen aan te steken aan de buitenkant van de voordeur links, in het open-bare domein. In Jeruzalem, worden de lichten nog steeds geplaatst in een speciale glazen doos aan de buitenkant, links van de voordeur. Buiten Israël, gezien het Joodse volk tussen andere volkeren woont en men negatieve reacties vreest, is het niet meer de gewoonte om de kaarsen op straat aan te steken. Echter, door de kaarsen bij het voorraam aan te steken, zoals in Holland de gewoonte is, blijft de geest van dit principe gehandhaafd.
Wij steken dus aan in de duisternis en in of naast het openbare domein. Oorspronkelijk stak men ook aan de linkerkant van de voordeur aan. Deze drie concepten van duisternis, openbare domein en links hebben een duidelijke binding met Chanoeka.
Duisternis

De Talmoed vertelt ons dat de Grieken “de ogen van het Joodse volk verduisterden.” De Griekse filosofie trok veel Joden aan. Deze Joden, die Hellenisten genoemd werden, waren door de duisternis van de ballingschap “verblind” en probeerden ook de andere Joden te overtuigen van de toen “moderne” Griekse waarden. Door aan te steken als het donker wordt laten wij zien dat de meest duistere balling-schap het Joodse licht niet kan doven.
Het openbare domein

Het openbare domein heet in het Hebreeuws, resjoet harabiem; letterlijk vertaald, domein van de meerdere. Privé domein heet dan ook resjoet hajachied; letterlijk, domein van de ene.
De Grieken probeerden G-d te beperken. Hun eigen goden waren namelijk ook door menselijke eigenschappen begrensd. De vele goden hadden ook elk hun eigen domein, waarin elk zijn eigen macht kon uitoefen-en. De Griekse godsdienst was over meerdere domeinen verdeeld.
Ons Joodse huis kunnen wij maken tot een domein van de Ene – G-d, door er voor te zorgen dat G-d zich bij ons, als het ware, thuis voelt ( denk bijv. aan een mezoeza aan elke deurpost, een kosjere keuken, sjabbat kaarsen enz…)
Echter, als wij kijken naar de buitenwereld, naar het openbare domein, zien wij een meervoudigheid van verschillende meningen. Wij worden overspoeld met allerlei ideeën, filosofieën en levensopvattingen, die ook nog eens met de regelmaat van de klok steeds veranderen. Daardoor kunnen wij denken dat het buiten niet het domein van de Ene is, maar domein van de meerdere en domein van de meervoudigheid. Toch zijn wij kennelijk in staat d.m.v. de Chanoeka lichtjes bij het raam om in dat openbare domein, buiten ons Joodse huis een spirituele licht te laten schijnen om te laten zien dat zelfs buiten ons Joods huis het tevens domein van de Ene – G-d kan zijn.
Aan de linkerkant

Rechts symboliseert openbaring, geven, en goedheid. Daartegenover, symboliseert links, gebrek aan openbaring en strengheid. De mezoeza die aan de rechterkant van de deur hangt, symboliseert het aspect van ons leven dat spiritueel is. De linkerkant symboliseert de aspecten die op het eerste gezicht geen Joodse geest bevatten. Toch kunnen wij ook aan deze linkerkant een positieve draai geven; door de kaarsjes aan de linkerkant te zetten, laten wij het Joodse licht zelfs naar de buiten aspecten toe schijnen.

Zoals wij elke avond één lichtje toevoegen, zo ook hopen wij dat onze spirituele krachten steeds zullen toenemen, zo sterk dat zij zelfs aan het materiële een extra dimensie kunnen geven.

Met wensen voor een Chanoeka vol met Joods licht,

Rabbijn A.L. Heintz

Chanoe-ka, het woord

Chanoe-ka, het woord

Als je het woord chanoeka in tweeën deelt dan krijg je chanoe en daarna ka. Chanoe betekent zij hebben gerust en ka betekent 25. Op de 25ste van de maand Kieslew hebben de Joden kunnen rusten van hun vijanden.
Op 25 Kieslew werd de tabernakel, de mieshkan, ingewijd in de woestijn en op 25 Kieslew 2100 jaar geleden werd de tempel in Yeroeshalajiem heringewijd nadat de Grieken het met hun afgoden hadden verontreinigd.
Het 25ste woord in de tora is “or”, licht en Utrecht doet nu ook mee aan het getal 25.
25 jaar geleden is een groep enthousiaste mensen begonnen aan het krantje dat U nu in Uw handen heeft. De laatste jaren werd het krantje hoe langer hoe dunner maar zie hier, er is nieuw leven ingeblazen. Dit is de herinwijding van ons krantje. Nieuw leven in het krantje betekent ook nieuw leven voor de Joodse gemeente. De lichtjes die bij ons thuis aangestoken worden schijnen niet alleen bij ons thuis. Ze worden immers bij de deur of raam aangestoken zodat het licht zelfs naar buiten toe effect kan hebben ook al is het daarbuiten helemaal donker. Die duisternis is fysiek maar ook spiritueel. Laten wij hopen dat het licht de inzet en de warmte die binnen onze gemeente opnieuw opbloeit ook naar buiten toe zal schijnen en het Joodse volk overal zal helpen. Overal en met name in Israël waar wij niks minder dan wonderen nodig hebben om ons te redden van de vijand. In de tijd van Chanoeka heeft de kleine groep Maccabeeers zich weten te verdedigen tegen een machtig Grieks leger. Zij hebben oorlog gevoerd om het bestaansrecht van het Joodse volk in Israël te handhaven. Het was een oorlog tegen de Griekse mentaliteit die assimilatie aan het Joodse volk opdrong. De oorlog is toen op wonderbaarlijke manier gewonnen en als teken van G d kwam het wonder van de menora er nog bovenop. De boodschap was duidelijk: jullie hebben gevochten voor spirituele vrijheid en daarom geef Ik jullie een wonder dat met licht te maken heeft; licht is immers het teken van spiritualiteit.
Laten wij hopen dat net zoals toen er nu ook wonderen gaan gebeuren om ons land en ons volk te helpen. Laten deze misères de laatste beproevingen zijn die wij nog moeten doorstaan. Hopelijk zullen wij dan samen het ontsteken van de grote gouden menora in de tempel mee kunnen maken in aanwezigheid van het hele Joodse volk.

Bracha Heintz

Chanoeka, Poerim, Pesach | Verschillen en overeenkomsten

Chanoeka, Poerim, Pesach | Verschillen en overeenkomsten

Wanneer Mashiach zal komen zullen de feestdagen verdwijnen behalve Chanoeka en Poerim. Deze laatste twee zijn tot stand gekomen door eigen moeite net zoals de komst van Mashiach door onze eigen moeite werkelijkheid zal worden. Daarom zullen wij, zelfs na de verlossing, deze twee feesten blijven vieren.

Download hier de printversie van het artikel

Op Chanoeka vieren wij de overwinning van de Makkabeeën over de Syrisch-Griekse overheersers en Hellenisten. 

Chanoeka begint op de 25e van de Joodse maand Kislew. Volgens de Meïri vieren wij Chanoeka niet op de dag van de overwinning zelf. De overwinning heeft namelijk plaatsgevonden één dag daarvoor, op de 24e Kislew. Wij vieren de dag waarop de Joden van de oorlog gerust hebben en de overwinning hebben mogen vieren.

Ook Poerim vieren wij niet op de dag van de overwinning, maar op de dag waarop de Joden mochten ‘rusten van hun vijanden.’
Pesach anderzijds vieren wij op de dag van de overwinning. De plaag van de eerstgeborenen gebeurde op 15 Nisan. Daardoor was Egypte verzwakt en kon het Joodse volk eindelijk vertrekken. Op 15 Nisan werd het Joodse volk bevrijd uit de Egyptische slavernij en op 15 Nisan vieren wij feest.

De reden dat wij in het geval van Chanoeka en Poerim de dag na de overwinning vieren terwijl wij in het geval van Pesach de dag van de overwinning zelf vieren heeft te maken met een verschil in de essentiële inhoud van de desbetreffende feestdagen.
Met Chanoeka en Poerim hebben de Joden zelf actie moeten ondernemen o.a. door oorlog te voeren. Natuurlijk waren er ook wonderen, maar het Joodse volk heeft zelf moeite moeten doen. Het is niet echt mogelijk om op de laatste dag dat men nog oorlog voert en de overwinning tot stand brengt ook nog feest te vieren. Dit gebeurt pas de volgende dag.

Met Pesach ligt de zaak heel anders. Een oorlog heeft het Joodse volk niet hoeven te voeren. G-d heeft alles gedaan. Het was als het ware een cadeau van boven. De tiende plaag zorgde ervoor dat de Egyptenaren vrijwillig het Joodse volk lieten gaan. De Joden hoefden op de dag van de overwinning niets te doen en waren vrij om feest te vieren. Dit hebben zij gedaan door de avond voor hun vertrek een maaltijd met hun gezin thuis te nuttigen. Op het menu stonden het vlees van het Pesach offer en matses. Zij omgordden zich, trokken hun schoenen aan en hielden hun stok bij de hand, klaar voor vertrek. Op dat moment was de laatste plaag überhaupt nog niet begonnen maar het vieren wel.

Pesach was een openbaar wonder. In die zin is Pesach op een hoger niveau dan Chanoeka en Poerim. Toch kunnen wij ons afvragen of dit nu eigenlijk wel de bedoeling is. Als G-d dat wil kan hij op elke hoek van de straat een wonder laten gebeuren. Zelf maak ik dat niet dagelijks mee, en U, geachte lezer, waarschijnlijk ook niet. Daar is een goede reden voor. G-d wil namelijk dat we zelf moeite doen. Daarom heeft hij de wereld geschapen zoals die nu is. Het wemelt hier van de moeilijkheden, grote en kleine. Ziekte, dood en tragedie kunnen ons leven behoorlijk verzuren. Kleine moeilijkheden zoals gemiste bussen en verloren geld zijn onze dagelijkse kost. Toch proberen wij om over deze hindernissen heen te gaan. Soms lukt het ons om het positieve erin te zien en zelfs om deze ervaringen te gebruiken om verder te komen in het leven. Dit zou nooit het geval kunnen zijn als G-d onmiddellijk elke moeilijkheid d.m.v. een wonder zou oplossen. Een mens heeft ook veel meer voldoening in hetgeen hij zelf bewerkstelligt dan in hetgeen aan hem cadeau gegeven wordt. G-d in Zijn goedheid laat dus juist geen wonderen gebeuren, opdat wij zelf moeite zullen doen. Dan pas kunnen wij van ons eigen werk genieten en kan G-d ons belonen voor de moeite die wij gedaan hebben.
In die zin hebben Chanoeka en Poerim een voordeel t.a.v. Pesach. Voor de overwinning van Chanoeka en Poerim hebben de Joden zelf moeite moeten doen. De Bevrijding van Pesach was een actie van G-d.
Wanneer al het werk en de moeite dat G-d van ons verwacht voltooid zal zijn zal Mashiach kunnen komen. Hij zal een koning zijn die het hele Joodse volk zal bevrijden van welke heerschappij dan ook.
Deze bevrijding zal zo groots gevierd worden dat alle andere feestdagen bijna ongemerkt voorbij zullen gaan. Alle feestdagen, behalve Chanoeka en Poerim. Deze laatste twee zijn tot stand gekomen door eigen moeite net zoals de komst van Mashiach dat zal zijn en dan zullen, zelfs na de verlossing, deze feesten prominent gevierd worden.

Moge dit onmiddellijk van een droom een realiteit zijn!

Rabbijn Aryeh Leib Heintz

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

Vrienden Joods Utrecht

Poerim | Vasten bij oorlog

Tijdens het Poerim gebeuren moest het Joodse volk zich op 13 Adar verdedigen tegen de antisemitische Perzen, die toestemming hadden gekregen van Koning Achashwerosh om hen te vermoorden.>> Lees hier verder!

Klik hier om wekelijks per WhatsApp een artikel te ontvangen!

Poerim 2024

En zo hebben wij Poerim in Utrecht gevierd.
Op één of andere manier is het gelukt om de simcha van Poerim met de situatie in Israël te combineren.  >> Lees hier verder!

Poerim| Koningin Esther en president Zelensky

Koningin Esther toonde kracht. Ze was maar een verlegen meisje, een wees van zowel haar vader als haar moeder. Mordechai had haar in huis genomen en opgevoed en de Megila vertelt ons dat zij alles deed wat hij haar vroeg. >> Lees hier verder!

Klik hier om wekelijks per WhatsApp een artikel te ontvangen!

Poerim | Alles op z’n tijd

Wat vreemd dat Mordechai niet gelijk beloond werd nadat hij het leven van koning Achashwerosh had gered. Maar Mordechai had geduld en het volste vertrouwen dat er overal een reden voor was. >>Lees hier verder!

Klik hier om wekelijks per WhatsApp een artikel te ontvangen!

🕯️🕯️ Shabaton Utrecht🍷🥖

🎥 Masterclass Joods Monument

Op deze bijzondere locatie in Utrecht vertelt Bracha Heintz over de Joodse geschiedenis van Utrecht en blies Rabbijn Heintz op de sjofar. Bekijk ook de bijdragen van Wim Rietkerk en kunstenaar Amiran Djanashvili. Meer foto’s hier.