Categorie: Poerim

Poerim | Alles op z’n tijd

Poerim | Alles op z’n tijd

De Malbim merkt op dat normaal gesproken, als iemand het leven van een koning redt, dan wordt hij direct beloond.

In Megilat Esther zien wij hoe Mordechai ontdekt dat Bigtan en Teresh Koning Achashwerosh willen vergiftigen.

Mordechai vertelt over dit complot aan Esther, die het aan Achashwerosh doorvertelt waardoor Bigtan en Teresh de doodstraf krijgen.

Deze redding wordt in het geschiedenisboek genoteerd, maar Mordechai wordt vreemd genoeg niet op dat moment beloond.

Zijn beloning komt pas jaren later op het moment dat Achashwerosh niet slapen kan.

Achashwerosh heeft last van slapeloosheid omdat, zoals elke monarch, hij bezorgd is dat iemand zijn positie wil innemen door hem te vermoorden. Daarom vraagt hij aan zijn dienaar om midden in de nacht het geschiedenisboek voor te lezen om na te gaan of hij wel iedereen beloond heeft die dat verdiende, opdat er geen jaloezie en moord zou ontstaan.

En precies dan opent de voorlezer het geschiedenisboek bij het verhaal van Mordechai’s redding. Koning Achashwerosh beslist om meteen de volgende ochtend Mordechai te belonen en gaat weer rustig slapen.

Juist die ochtend kwam Haman bij de Koning om toestemming te vragen om Mordechai op te hangen. In plaats daarvan moest Haman ervoor zorgen dat Mordechai op een passende manier beloond zou worden.

Zo zie je maar weer. Je kunt jarenlang wachten en voor iets dawenen waarvan je vindt dat het al lang geleden had moeten gebeuren.

Maar maak je geen zorgen. Hashem bewaart alles tot het moment dat het effect van Zijn zegen nog spectaculairder zal uitpakken!

Er is een uitdrukking in het Yiddish:

דער אויבערשטער בלייבט נישט קיין בעל חוב

en dat betekent dat G-d nooit iemand wat schuldig blijft.

Voor elke mitswah die je vervuld hebt, voor elke keer dat je je hebt weten te beheersen, al is het maar voor even, en alles waar je voor gedawend hebt, zal G-d je op het meest geschikte moment voor belonen.

Chag Sameach!

Bracha Heintz
Met dank aan Rav Meilech Biderman

Welke kostuum?

Welke kostuum?

Onze geleerden vertellen ons, “Wie de Megiela achteruit leest heeft zijn plicht niet voldaan.”

In de Joodse wet, betekent dit dat wij de Megiela op volgorde vanaf het begin tot aan het slot horen te beluisteren. D.w.z. dat als iemand midden in het Megiela lezen de sjoel is binnengetreden, hij niet aan zijn plicht kan voldoen door het voorgaande deel, dat hij gemist heeft achteraf te beluisteren omdat dit als “achteruit” lezen beschouwd wordt.
De Joodse filosofen leggen ons uit, dat het verbod om de Megiela achteruit te lezen een diepere betekenis heeft namelijk dat wij de Megiela niet moeten zien alsof het achter ons ligt, maar dat het nog steeds aktueel is, en dat wij er ook tegenwoordig nog een les uit kunnen leren.

Als wij kijken naar de naam van het feest Poeriem, vinden wij bepaalde vreemde aspecten:

1) Poeriem is het enige feest dat geen echte Hebreeuwse naam heeft. Poeriem is afgeleid van het woord “poer” dat in het Perzisch lot betekent. Omdat het geen Hebreeuws woord is moest daarom, bij de eerste vermelding van het woord “poer” in de Megiela, het worden vertaald (krudv tuv rup).
2) Men zou verwachten dat de naam van het feest betrekking zou hebben op het vreugdevolle aspect ervan, namelijk de redding van het Joodse volk. Integendeel, de naam Poeriem (loten) heeft betrekking op de werkwijze van de slechte Haman die het Joodse volk wou uitroeien d.m.v. het loten van de dag die “gunstig” zou zijn om een einde te maken k”r aan het Joodse volk.

De Megielat Esther lijkt niet bij de Heilige Schiften (l”b,) te horen. In de Megiela ontbreekt de naam van G-d, terwijl bij Joden het juist de gewoonte is G-d’s naam te noemen ook bij profane gelegenheden. (bv. G-d zij dank, oav lurc; als G-d het wilt, oav vmrh ot, enz.).
Het verbergen van G-d wordt ook aangeduid in de naam Esther die men kan afleiden van het Hebreeuwse woord voor verborgenheid. (r,x=r,xt)

Toen Haman’s dekreten tegen de Joden bekend werden hebben Mordechai en Esther begrepen dat aktie ondernomen moest worden.
De eerste stap die Mordechai gemaakt heeft was het dragen van zak en as als teken van berouw. Toen Mordechai aan Esther vertelde over Haman’s decreet verzocht hij haar de koning te benaderen om zijn barmhartigheid te vragen. Esther stemde toe onder voorwaarde dat het hele Joodse volk eerst een driedaagse vast zou ondernemen. Zij zou dan ook vasten en op de derde vastendag zou zij naar de koning gaan.
Mordechai en Esther lijken verkeerde stappen te hebben ondernomen.
1) Mordechai was diegene die het leven van de koning had gered (Esther 2:21-22) en een leider van het Joodse volk was. Hij was een man van groot aanzien aan het hof van koning Achasjwerosj en was door hem gekozen ls adviseur. In plaats van zak en as had hij, bij wijze van spreken, zijn mooiste costuum met een passende stropdas moeten aandoen en naar het paleis moeten gaan om het goede kanaal te vinden om het probleem op te lossen.
2) Esther, als koningin, lijkt ook de verkeerde keuze gemaakt te hebben. Zij is, tenslotte koningin geworden omdat zij “genade heeft gevonden in de ogen van de koning.” (m.a.w. hij vond haar mooi) Na drie dagen vasten zag zij er zeker niet op haar mooist uit. Zij had misschien beter een paar dagen bij de “fitness center” moeten afleggen en een paar uurtjes onder de zonnehemel kunnen doorbrengen.

Esther en Mordechai konden echter dieper dan de oppervlakkige feiten kijken. Zij begrepen dat het decreet van Achasjwerosj om het Joodse volk uit te roeien een gevolg was van een hoger dekreet van G-d ( zie Maimonides Hilchot Taaniet 21:2-3 ). G-d was kwaad op het Joodse volk althans op diegenen die deel hadden genomen aan het grote feest dat de koning georganiseerd had. Immers, het eten dat daar geserveerd werd was niet, om het zachtjes uit te drukken, onder rabbinaal toezicht. G-d was boos en om die boosheid te doen verdwijnen was het nodig om de oorzaak ervan weg te halen. Vasten en het dragen van zak en as zijn allemaal hulpmiddelen om tot inkeer te komen en om na te denken hoe je je leven kan verbeteren en niet steeds dezelfdde fouten te herhalen. Er is immers altijd nog ruimte voor verbetering.

Pas nadat Mordechai en Esther, samen met het Joodse volk er voor gezorgd hadden dat het probleem spiritueel opgelost was, konden zij maatregelen treffen zodat de oplossing ook in deze wereld zou plaats vinden. Daarom heeft Esther gevast en is zij pas daarna naar de koning toegegaan. Mordechai en Esther hadden dit beide begrepen en waren gelukkig ook in staat om het aan de rest van hun volk duidelijk te maken. Zij wisten, dat zelfs in een vreemd land, waar men een vreemde taal spreekt en waar het lot ( k”r ) tot het slechte keert, men zich in eerste instantie tot G-d moet wenden; alleen na de spirituele voorbereiding kon Esther een beroep doen op de barmhartigheid van de koning.

Rabbijn A.L. Heintz

De hele Megiela

De hele Megiela

In onze Joodse cultuur, is de Megiela bekend als één van de langste verhandelingen die in sjoel gelezen wordt. Zodoende, betekent in de Joodse spreektaal de uitdrukking “een hele Megiela,” een zeer lang uitgebreid verhaal.
De Megiela is weliswaar redelijk lang maar het voorlezen ervan duurt slechts 30 tot 45 minuten. Echter, als men het aantal jaren telt waarin de gebeurtenissen uit de Megiela zich afspelen, duurt de hele Megiela ongeveer 11 jaar.
De Megiela begint met een feest, georganiseerd door de koning Achasjwerosj, ter ere van het feit dat hij al 3 jaar koning van Perzië was. Dit geschiedde in het jaar 3395 (366 voor de gewone jaartelling). Tijdens het feest verzocht de koning zijn koningin Wasjtie te verschijnen. Zij weigerde. Haar onwil werd beschouwd als verzet tegen de wil van de koning; zij kreeg de doodstraf.
De koning had nu een nieuwe koningin nodig en besloot verscheidene dames te verzamelen nabij zijn koninklijk paleis met de bedoeling dat één van hun de nieuwe koningin moest worden.
In het jaar 3398, drie jaar nadat Wasjtie de doodstraf kreeg werd Esther, tegen haar eigen wil in, meegenomen naar het vrouwenverblijf bij het koninklijk paleis. Voordat zij ging, kreeg zij aanwijzingen van haar oom Mordechaj m.b.t. hoe zij in het paleis moest handelen. O.a. mocht Esther haar Joodse afkomst niet openbaren.
Na een uitgebreide schoonheidsbehandeling die één jaar duurde moest Esther voor de koning verschijnen. Esther vond genade in de ogen van de koning en werd benoemd tot koningin.
Nog een paar jaren gingen voorbij, waarin een komplot om de koning te vermoorden door Mordechaj ontdekt werd en Haman tot premier benoemd werd.
Op 13 Nissan (twee dagen voor Pesach) van het jaar 3404 (-356) heeft Premier Haman een dekreet uitgevaardigd om alle Joden uit te roeien – mannen, vrouwen en kinderen. Het zou op één dag geschieden op de 13e van de maand Adar 3405 (11 manden na de datum van het dekreet).
Als reactie hierop verzocht Mordechaj aan Esther om naar de koning toe te stappen om barmhartigheid te vragen voor haar volk. Esther antwoordde dat zij daartoe bereid was onder voorwaarde dat het hele Joodse volk zich 3 dagen bezig zou houden met vasten en inkeer. Hoewel de laatste van de genoemde drie dagen de eerste dag van Pesach was, hebben de Joden, gezien de slechte omstandigheden, gevast.
Op de 15e Nissan ging Esther naar de koning. Op de 16e heeft Esther de koning verteld dat zij Jodin was en dat het dekreet van Haman haar trof. De koning beval dat Haman gehangen moest worden.
Esther vroeg de koning om Haman’s dekreet, waarin er stond dat de Joden uitgeroeid moesten worden, te herroepen.
De koning weigerde echter het oorspronkelijke dekreet in te trekken, gezien het met de koninklijke zegel verzegeld was. Wat de koning wel gedaan heeft is toestemming geven aan Mordechaj en Esther om een supplementair dekreet uit te vaardigen.
Op de 23ste van de maand Sivan (meer dan twee maanden nadat Haman gehangen werd), is een dekreet uitgevaardigd, voorzien van de koninklijke zegel, waarin stond dat, op dezelfde dag dat Haman uitgekozen had om de Joden uit te roeien, alle Joden in het koninkrijk toestemming kregen om zich te verdedigen.
Op de bewuste dag, (13 Adar – ongeveer 9 maanden nadat het supplementaire dekreet uitgevaardigd was) vochtten de Joden tegen hun vijanden. In de hoofdstad, Sjoesjan vochtten zij ook op de 14e Adar.
Uiteindelijk in 3406, 11 jaar na het feest waarover aan het begin van de Megiela geschreven is, werd Poeriem door de Sanhedrin aanvaard als feestdag.
Waarom heb ik nu de hele Megiela in de NIGUN gezet?
Hiermee wil ik laten zien dat de gebeurtenissen die in de Megiela verteld worden, alleen als wonderbaarlijk beschouwd kunnen worden als wij de Megiela in zijn geheel bekijken. Wij moeten dan ook het 11 jaar durende verhaal als één geschiedenis beschouwen.
Pas als wij terugkijken over die hele periode als één geheel kunnen wij de hand van G-d in de geschiedenis terug zien.

vzv inzc ovv ohnhc

Ook in onze tijd kunnen wij, als wij de moderne geschiedenis van het land Israël in één oogopslag bekijken, G-d’s voorzienigheid herkennen. Alleen al de gebeurtenissen tijdens de Golf Oorlog, laten ons wonderen zien. De 39 Scud raketten die op Israël werden afgeschoten hebben geen directe slachtoffers gehad; terwijl, van één Scud raket, die Saudi- Arabië trof, waren er meer dan honderden slachtoffers.
Als wij als Joden de gebeurtenissen van de laatste 50 jaar, net als de Megiela achteraf bekijken, zien wij voorzienigheid; keer op keer hoe ons kleine land tussen de wolven het steeds weer overleefde.
Wij hopen, rekenen en davenen, opdat de wonderen zullen blijven gebeuren, vooral nu in deze moeilijke tijd totdat het grootste wonder gebeuren zal nl. dat alle Joden in Israël gaan wonen en de Derde Tempel herbouwd wordt.

int ubhnhc vrvnc

Rabbijn Aryeh Leib Heintz

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

🌿 Soekot in Utrecht

Vrienden Joods Utrecht

Ook Hebreeuws leren?

Poerim 2019 Utrecht 🤹‍♂