Tag: Rav YY Jacobson

Wajechie | Trauma of transformatie

Wajechie | Trauma of transformatie

Yosef, de man die zo veel meemaakt en toch altijd en overal zijn licht laat schijnen. Niks posttraumatische stressstoornis. Het lukt Yosef steeds weer om zijn moeilijkheden te gebruiken als bron van inspiratie. Zo roept Yosef ons op, om ondanks al onze uitdagingen, toch vol te houden.

Download hier een printversie van dit artikel (PDF)

Het is zo ver. Deze week lezen we de laatste parasha van Bereeshiet, het eerste van de vijf boeken van de Torah. Het is altijd bijzonder om iets af te maken en al helemaal een spannend boek vol met gebeurtenissen en intriges.

Waar eindigen we mee? Toch met een vrolijk stukje hoop ik. Nee, het eindigt met het sterven van Yosef, de held van Bereeshiet.

De held? Hoe zit het dan met Noach of Avraham of Yitschak of Yakov? Waren zij geen helden? Jazeker, maar kennelijk was G-d verliefd op Yosef. Hij blijft over hem vertellen, het ene vers na het andere, het ene hoofdstuk na het andere. Wekenlang horen wij zijn verhaal:

  • Hoe zijn moeder, Rachel, hem baart, lang nadat haar zuster al veel kinderen had gekregen en zij geen. 
  • Hoe Yosefs moeder stierf toen hij nog maar 9 jaar oud was.
  • Hoe hij op zijn 17e door zijn eigen broers uit jaloezie in een put gegooid wordt en vervolgens als slaaf verkocht werd. Wat een ellende!
  • Hij komt in Egypte terecht, waar hij dienaar wordt in het huis van Potifar. Na een tijdje te hebben gewerkt, probeert de vrouw van Potifar hem te verleiden. Yosef weigert daaraan gehoor te geven, maar zijn bazin is er niet blij mee en beschuldigt hem juist van wat zij zelf graag wilde. Yosef belandt hierdoor in de gevangenis.
  • Na tien jaar hoopt hij bevrijd te worden, maar de wijnschenker vergeet zijn bestaan te melden bij Farao waardoor Yosef nog twee jaar in bewaring blijft. Daarna wordt hij onderkoning en is zijn ellende voorbij, hoewel hij nog steeds geen contact met zijn familie heeft.

Bijzondere man

Wat een bijzondere man! Nergens lezen wij over posttraumatische stressstoornissen. Altijd en overal laat Yosef zijn licht schijnen. Op één of andere manier lukt het hem, helemaal alléén in een land vol met wreedheid en immorele praktijken, om elke gelegenheid, elke uitdaging om te buigen naar een bron van inspiratie voor zichzelf en de mensen om hem heen.

Toen hij nog bij zijn vader thuis woonde, lachten zijn broers hem uit vanwege zijn dromen. Of zoals Yakov het uitdrukt: hun tongen waren als pijlen, zie Bereeshiet 49 – 23. In Egypte probeerde zijn bazin hem te verleiden. Waarom zou hij daar niet aan hebben toegegeven? Niemand bekommerde zich om hem en niemand zou het ooit te weten komen. Van zijn vader ontving hij geen berichten want die dacht dat hij niet meer leefde en zijn broers lustten hem rauw. Toch weerstond hij de verleiding en weigerde hij om in te gaan op haar verzoek. Waar haalde hij de kracht vandaan?

Zelfs in de gevangenis, na tien jaar onterechte opsluiting, zou je toch verwachten dat Yosef zichzelf een beetje zielig zou vinden en moedeloos zou raken. In dit soort benarde situaties denken de meesten vooral aan hun eigen ellende. Maar Yosef niet. Hij overstijgt zijn uitzichtloze situatie zelfs in de gevangenis. De Torah beschrijft hoe Yosef zich zelfs daar om zijn medemens bekommert (Bereeshiet 40-6 en 7):

וַיָּבֹ֧א אֲלֵיהם יוֹסֵ֖ף בַּבֹּ֑קֶר וַיַּ֣רְא אֹתָ֔ם וְהִנָּ֖ם זֹעֲפִֽים׃

En Yosef kwam ’s ochtends naar hen toe en hij zag hen en ze waren droevig.

וַיִּשְׁאַ֞ל אֶת־סְרִיסֵ֣י פַרְעֹ֗ה אֲשֶׁ֨ר אִתּ֧וֹ בְמִשְׁמַ֛ר בֵּ֥ית אֲדֹנָ֖יו לֵאמֹ֑ר מַדּ֛וּעַ פְּנֵיכֶ֥ם רָעִ֖ים הַיּֽוֹם׃

En hij vroeg de dienaren van Farao die met hem in de gevangenis waren en zei: Waarom zien jullie er vandaag zo slecht uit?

Zo bemerkte hij  op een dag dat twee andere gevangenen er een beetje droevig uitzagen. Hij vroeg hen wat er aan de hand was. Het waren de twee dromers, de wijnschenker en de bakker. Dankzij het feit dat Yosef zich over zijn medegevangenen had bekommerd en niet alleen  in zijn persoonlijke ellende opging, kreeg hij de gelegenheid om naar hun dromen te luisteren en ze te verklaren. Dit heeft uiteindelijk zijn eigen bevrijding in werking gesteld.

Twee jaar later is het Farao’s beurt om te dromen. Het lukte noch Farao noch zijn adviseurs om deze nachtverhalen te interpreteren. Totdat de wijnschenker zich ineens de Hebreeuwse slaaf kon herinneren, Yosef, de dromen verklaarder bij uitstek.

Geheugenprobleem

Zo wordt Yosef eindelijk uit de gevangenis bevrijd. Hij verklaart naar tevredenheid de dromen van Farao en geeft de koning economisch advies. Farao is zo onder de indruk dat Yosef als onderkoning en minister van economische zaken benoemd wordt. Hiermee redt hij heel Egypte en later zijn eigen familie van de hongersnood.     

Nog voor het begin van de hongersnood in Egypte, worden er twee jongetjes in huize Yosef geboren. Yosef kiest hun namen zorgvuldig, Bereshiet 41-51:

ויקרא יוסף את שם הבכור מנשה כי נשני אלקים את כל עמלי ואת כל בית אבי

“En Yosef heeft de naam van de oudste Menashe genoemd omdat G-d al mijn narigheid en het hele huis van mijn vader heeft doen vergeten” ( נשני = nashani)

Oh ja? Was Yosef werkelijk alles vergeten? Toen zijn broers voedsel kwamen kopen, herkende hij ze wel degelijk en hij wist ook heel goed wat zij hem hadden aangedaan. Geen geheugenprobleem daar! Wat betekent dan נשני of Menashe?

Yosef was natuurlijk niets vergeten. De traumatische ervaringen die hij had meegemaakt kunnen per definitie nooit vergeten worden. Wie kan vergeten dat zijn broers hem in een put vol slangen en schorpioenen hebben gegooid? Zou iemand zich niet kunnen herinneren dat hij als slaaf verkocht werd of 12 jaar onterecht in een gevangenis heeft gezeten?

Niet permanent

Yosef kon zich zijn pijn heel goed herinneren, maar hij wist zich daarvan los te maken. Hij wist zich te verbinden met iets wat heel diep in hem was – en waar niets en niemand hem kon raken. Hij wist altijd stukjes vrijheid, liefde en eindeloze mogelijkheden in zichzelf te ontdekken.

Alles wat hij had meegemaakt was vreselijk, onuitstaanbaar en zo onterecht. Hij had het goed recht om eraan kapot te gaan. Hij was het niet vergeten, maar hij wist zich er los van te maken.

Zijn identiteit werd niet bepaald door zijn vreselijke ervaringen. Het waren zijn ervaringen, het was niet zijn persoonlijkheid. Yosef was niet zijn trauma, noch zijn pijn en noch zijn misbruik. Hij liet zich niet definiëren door hetgeen er met hem gebeurd was. De Torah verbiedt tatoeage; de buitenwereld mag ons nooit diep en permanent raken. 

Wanneer zijn broers voedsel komen aanschaffen zegt hij tegen hen: Ik ben Yosef… Met andere woorden: Ik ben niet wat er met mij gebeurd is. Ik identificeer mezelf op een andere manier: volgens iets dat hoger is dan mijn dagelijkse leven, mijn vijanden en mijn narigheden. Daarom ben ik wie ik ben. Ik ben mijn eigen baas. Omstandigheden kunnen zeer pijnlijk, naar en vreselijk zijn, maar ze bepalen niet wie ik ben. En daarom ben ik niet boos op jullie.

Onaangetaste kern

In elke situatie heeft Yosef zich weten vast te houden aan wie hij was door zichzelf los te maken (= נשני) van zijn traumatische ervaringen. Hetzelfde woord wordt gebruikt bij de verwrongen pees גיד הנשה – gied hanashe. De engel raakte Yakov en zijn heup werd daardoor ontwricht.

Nee, Yosef is zijn ervaringen niet vergeten. Zijn trauma’s zijn er nog en doen nog steeds pijn. Maar hij weet zichzelf ervan te bevrijden; zijn ervaringen bepalen noch zijn gemoedstoestand noch zijn gedrag.

Een trauma is per definitie iets wat een mens zo diep raakt dat zijn verdere leven hierdoor bepaald wordt. Maar Yosef wist ondanks alles, een onaangetaste kern in zichzelf te vinden. Deze zuivere kern heeft ieder mens in zich. Elke persoon is in staat om zich los te maken van zijn nare ervaringen en te teren op zijn onaangetaste zuivere kern en essentie. 

Maar hoe doe je dat? Door te beseffen dat niet de gebeurtenissen, die ons overkomen  bepalen hoe wij ons voelen, maar de manier waarop wij op de gebeurtenissen reageren. Stel: iemand stoot zijn hoofd. Dan kan hij op twee manieren reageren:

1) Hij kan ‘au’ zeggen en verder gaan met waar hij mee bezig was. 

2) Hij kan ‘au’ zeggen en vervolgens denken: het moet mij ook altijd overkomen! Ik heb altijd pech. Ik heb het verdiend. Alles in mijn leven gaat altijd mis. Enz… 

Dit is natuurlijk een klein voorbeeld maar het laat wel zien dat het niet de gebeurtenis zelf is die onze gemoedstoestand bepaalt maar de manier waarop wij erop reageren. Alles ligt aan onze manier van denken en die hebben wij zelf in de hand. Wij zijn namelijk in staat om onze gedachten te beheersen en te sturen in welke richting wij maar willen. Je kunt ervoor kiezen om negatief over jezelf te denken of je kunt ervoor kiezen om mooie, positieve en liefdevolle gedachten te ontwikkelen. 

Springplank

Daarna wordt de tweede zoon geboren, Bereeshiet 41-52:

וְאֵ֛ת שֵׁ֥ם הַשֵּׁנִ֖י קָרָ֣א אֶפְרָ֑יִם כִּֽי־הִפְרַ֥נִי אֱלֹקים בְּאֶ֥רֶץ עָנְיִֽי׃

“En de naam van de tweede heeft hij Efrayim genoemd omdat G-d mij vruchtbaar ( הִפְרַ֥נִי = hiefranie) heeft gemaakt in een land van mijn leed.

Efrayim betekent vruchtbaarheid en ontwikkeling. Wanneer een zaadje in de winter, in de koude, donkere aarde ligt te verrotten is het stilte voor de storm. Nu is het alleen maar ellende in de vieze modder. Toch moet het zaadje eerst ontbinden en door al die narigheid gaan. Straks kan juist door de ontbinding een prachtige boom groeien met heerlijk sappige vruchten. Eerst heeft Yosef zich losgemaakt van zijn vreselijke misères maar daar bleef het niet bij. Daarna is hij overgegaan naar de volgende etappe. Hij heeft zijn trauma’s weten te gebruiken als springplank om zichzelf verder te ontplooien, Efrayim ( הִפְרַ֥נִי = hiefranie).

Juist door zijn moeilijkheden heeft hij een hoger niveau bereikt.

Vaak klagen wij over de problemen die op ons pad worden gelegd. Toch zijn het de moeilijkheden in het leven die ons ertoe dwingen om dieper in onszelf te graven en om schatten van kracht en potentieel te ontdekken.

Een olijf moet met kracht geperst worden alvorens er smaakvolle olie uit kan vloeien. De fluorescerende staafjes moeten gebroken worden voordat ze licht geven. Een lucifer moet je langs schuurpapier schaven alvorens je een vlam kunt creëren. Schuurpapier? Au! Kennelijk is de wrijving noodzakelijk om iets te doen ontstaan wat nog mooier en nog lichter is.

We laten ons niet naar beneden sleuren door tegenstellingen en onrechtvaardigheden. Integendeel, we gebruiken deze moeilijkheden om juist verborgen krachten in onszelf aan het werk te zetten om de struikelblokken te boven te komen. 

רֹ֘עֵ֤ה יִשְׂרָאֵ֨ל ׀ הַאֲזִ֗ינָה נֹהֵ֣ג כַּצֹּ֣אן יוֹסֵ֑ף יֹשֵׁ֖ב הַכְּרוּבִ֣ים הוֹפִֽיעָה׃

“Herder van Israel, luister, jij leidt Yosef (het Joodse volk) als een kudde, Jij rust tussen de Keroewiem (de engelen op de gouden ark in de tempel).”

Wij zien in bovenstaand vers, Tehilim 80 – 2, dat het Joodse volk als geheel ook Yosef genoemd wordt. Wij kunnen allemaal Yosefs zijn en dat ultieme doel bereiken door onszelf eerst los te maken van alles wat ons zou kunnen raken en er daarna groter en beter van worden.

De zegen

In onze Parasha zegent Yakov voor zijn sterven al zijn zonen en twee kleinzonen, Yosefs twee kinderen. Menashe, het oudste kleinkind, plaatst Yosef aan de sterke rechterkant van zijn vader en Efrayim, de jongste, aan de linker, zwakke kant. Maar Opa Yakov kruist zijn handen en zorgt dat zijn sterke rechterhand, op de jongste van de twee, Efrayim, terecht komt.

“Niet zo Papa!”
“Hé, toe nou, laten we niet weer de mist ingaan. Al dat gedoe met steeds het jongste kind voortrekken boven de eerstgeborene. Hier komt alleen maar ellende van! Kijk naar Kayin en Hevel, Yishmael en Yitschak, jijzelf en Oom Esaw. Kijk naar mij, wat een ellende ik heb moeten doorstaan omdat jij mij voortrok waardoor mijn oudere halfbroers zo vreselijk jaloers waren.”

“Ik weet het, mijn zoon, ik weet het” (48 – 19) antwoordt Yakov.  

Tweemaal ik weet het? Ja Yosef, je vader weet hoe het in elkaar zit. Hij weet wie de oudste is maar ook wat de diepere betekenis is die erachter ligt. Ja, hij hoort wat je zegt, maar hoort ook wat je niet zegt. Hij weet hoe situaties lijken en weet ook wat ze werkelijk zijn. 

Menashe – je losmaken – is een heel hoog niveau, maar je doel moet Efrayim zijn, je uitdagingen als katalysator gebruiken om je diepste krachten te ontdekken, zelfs in de ballingschap. Hierdoor ga je enorme vooruitgang boeken. Omdat de vruchtbaarheid en de ontwikkeling door de naam Efrayim vertegenwoordigd worden en omdat Yakov die aspecten als de voornaamste zag, deed hij zijn sterke hand, de rechterhand, op Efrayim, de jongste zoon.

Kracht om vol te houden

Zo eindigen we Bereeshiet: met een held die zelfs in Egypte (ballingschap, duisternis en moeilijkheden) en juist omdat hij zich in Egypte bevindt, weet te groeien en te bloeien. 

Yakov verzoekt dat na zijn sterven zijn lijk meteen naar Israel gebracht zou worden om hem daar te begraven. Maar toen Yosef stierf, ging het anders. Yosef koos ervoor om ook na zijn sterven in Egypte te blijven. Zijn lichaam werd pas later bij de uittocht uit Egypte naar Israel gebracht en in Shechem begraven. Zolang er nog Joden in Egypte waren zou Yosefs lichaam daar blijven. Yosef was een leider die zelfs na zijn sterven zijn volk niet verliet.

Na het eerste boek volgt Choemash Shemot, het tweede boek. Hierin zullen de ballingschap in Egypte en de slavernij van het Joodse volk in alle details worden besproken.

Graf van Yosef nabij Shechem

Waar hebben de Joodse slaven de kracht vandaan gehaald om als volk te overleven? De kracht kwam van Yosef, een man die maling had aan moeilijkheden en trauma’s, een leider die zelfs na zijn sterven zijn volk niet wilde verlaten. Het Joodse volk heeft kracht weten te putten uit het feit dat Yosef zelfs na zijn sterven in Egypte is gebleven.
Zowel zijn aanwezigheid en alles wat hij vertegenwoordigde hebben het Joodse volk moed en kracht gegeven.

Toen en nu ook inspireert Yosef ons om het leven in ballingschap vol te houden. De slavernij is nu anders dan toen. We worden niet meer met een zweep geslagen als wij niet genoeg produceren. Toch loert constant gevaar voor ons volk.

Slapende krachten

Ook inwendig worden we met slavernij geconfronteerd.  We zijn verslaafd aan allerlei zaken die ons in bedwang houden en waar we ons maar moeilijk van los kunnen maken: gewoontes, sigaretten, alcohol, internet, smartphones…

Yosef inspireert ons om slapende krachten te ontdekken en te ontplooien. Hij leert ons dat wij allemaal een vonkje in onszelf hebben dat door niemand en door niets geraakt kan worden; dat is onze ziel, onze neshama, een waar deel van G-d dat in iedere persoon aanwezig is. Net zo min als je G-d kunt verwoesten kun je ook niet de ziel in jezelf kapot maken. Die ziel geeft ons de kracht om natuurlijke ballingschapsgrenzen te doorbreken, om zelfs in de gevangenis en in de slavernij vrij van geest te blijven en onze begeertes, verleidingen en verslavingen te beheersen.

Net zoals Yosef zich aan zijn broers heeft geopenbaard, vragen wij aan G-d om zich aan ons te openbaren en het messiaanse tijdperk in te luiden.

Zo eindigen wij Parashat Wajechie en tevens het hele boek Bereeshiet, met het sterven van onze ballingschapsheld Yosef en het bijzondere feit dat hij er voor koos om in Egypte te blijven zelfs na zijn overlijden. Wanneer het verhaal uitgelezen is roept iedereen luidkeels een uitdrukking uit die na het bereiken van het einde van elk van de vijf boeken gezegd wordt:

חזק חזק ונתחזק

“Wees sterk, wees sterk en laten wij onszelf versterken!”

Bracha Heintz

Gebaseerd op een les van Rav YY Jacobson.
Tekst: Bracha Heintz | Opmaak: Rianne Meijer & Sonja Tamam & Devorah van der Heiden

Wajeshew | De kabbalah van dromen

Wajeshew | De kabbalah van dromen

Ben je teleurgesteld als je in je dagelijkse leven het ene moment geïnspireerd bent en het andere moment gedrag vertoont waar je je voor schaamt? Hoeft niet. Het gebeurt omdat ieder mens twee aspecten in zich heeft: spiritueel en materieel. De geordende werkelijkheid van ‘overdag’ tolereert geen paradoxen, maar in de wereld van dromen is alles mogelijk. En juist door de paradoxen en tegenstellingen in je leven kun je de hogere wereld raken….

Download hier het artikel in printversie (PDF)

Droom of werkelijkheid

Een vrouw wordt ‘s ochtends wakker en vertelt haar echtgenoot dat zij een wonderbaarlijke droom heeft gehad en dat ze probeert uit te zoeken wat deze droom betekent. ‘In mijn droom heb ik een cadeau ontvangen. Het was een bijzondere, prachtige ketting, vol met glanzende diamanten en edelstenen. Wat denk je wat dit betekent?’ Waarop de man antwoordt: ‘Schat, wacht rustig tot vanavond af en je zult de betekenis van jouw droom ontdekken.’

De vrouw is helemaal geëmotioneerd in afwachting van wat er gebeuren gaat. Tegen de avond hoort ze de sleutel in het sleutelgat van de voordeur draaien. Haar man komt binnen en heeft inderdaad een pakje bij zich. Hij geeft het haar en opgewonden maakt ze het mooi verpakte cadeau open. Het is een boek met als titel: De betekenis van uw dromen.

Dromen

Halverwege het eerste boek van Bereeshiet beginnen de dromen. Het is eerst Yakov die, onderweg naar Lavan, over een ladder droomt. Daarna, in onze parasha, droomt Yosef over zichzelf en hoe zijn gezinsleden voor hem buigen. De bakker en de wijnschenker komen ook aan de beurt: zij dromen in de gevangenis. We eindigen in de komende parasha met Farao die over koeien en korenaren gaat dromen.

Wat is er toch met al die dromen? Het is alsof de realiteit naar dromenland verschuift. En wat betekenen dromen? Zijn dromen niet op onzin gebaseerd? Zijn het niet de gedachtes die een mens overdag gehad heeft die vervolgens in de slaap via een droom naar buiten komen?

In 1804, lang voordat Sigmund Freud, stichter van de psychoanalyse zijn intrede deed, schreef Rabbi Shneour Zalman uit Liadi een verhandeling over dromen. Het was ter gelegenheid van onze parasha en gebaseerd op een bekend vers uit Tehilim (126 -1):

שִׁ֗יר הַֽמַּ֫עֲל֥וֹת בְּשׁ֣וּב ה אֶת־שִׁיבַ֣ת צִיּ֑וֹן הָ֝יִ֗ינוּ כְּחֹלְמִֽים׃

‘Een lied van de trappen: wanneer G-d ons terug zal brengen naar Tsiyon dan zullen wij als dromers zijn.’

Met andere woorden: wanneer Mashiach zal komen en we terug zullen kijken naar hoe het was, voor dat Mashiach er was, dan zal het zijn alsof het vorige leven in de ballingschap een droom was. Dit zal onze ware genezing zijn van alle trauma’s die ons aangedaan zijn. Beschouw het als het verschil tussen iemand die droomt dat hij in een concentratiekamp is en iemand die het in de werkelijkheid heeft meegemaakt. De dromer schrikt vreselijk en wordt schreeuwend en zwetend wakker. Na 10 minuten is hij echter bijgekomen en pakt hij zijn dagelijkse beslommeringen weer op. Het was immers een droom. Daarentegen iemand die de werkelijke gruwelijkheden meegemaakt heeft, draagt de trauma’s tot in zijn graf met zich mee. Welnu, als Mashiach komt zullen we een nieuw leven kunnen beginnen waarbij wij de trauma’s van de ballingschap van ons zullen kunnen afschudden alsof het een nachtmerrie is geweest.

In een droom mag alles

Wat is een droom? In een droom beleef je twee tegengestelden in één situatie. Paradoxen kunnen gelijktijdig bestaan. De droom maakt vrede tussen zaken die normaal gesproken niet tegelijkertijd aanwezig kunnen zijn. Een droom brengt twee situaties samen die elkaar eigenlijk uitsluiten. Zo kun je dromen dat je tegelijkertijd in Australië en in Nederland bent of dat een olifant door het oog van een naald gaat enz… In werkelijkheid is dit onmogelijk, maar in een droom kan alles.

En hoe gebeurt dit? Als mens beheren we meerdere eigenschappen, onder andere intellectuele eigenschappen, maar ook verbeeldingskracht. Enerzijds worden onze gedachten door onze intellectuele capaciteiten geanalyseerd en logisch gerangschikt; ‘ Dit kan wel en dit kan niet.’ Of ‘Het kan op die manier maar niet op een andere manier.’ Anderzijds, in de sfeer van de verbeelding, mag en kan alles.

Welnu, overdag als je wakker bent, wordt je verbeeldingskracht door je intellect beperkt. Beiden zijn actief, maar de intellectuele capaciteiten hebben de overhand. Overdag kun je allerlei verbeeldingen hebben, maar jouw hersens vormen een tegenkracht. Je wordt als het ware teruggefloten als je te ver gaat.

Wanneer een mens gaat slapen, komen de intellectuele capaciteiten tot rust en krijgt de verbeeldingskracht de overhand. Nu zijn er natuurlijk ook mensen die overdag fantaseren, maar bij hen moet er hoogstwaarschijnlijk een arts met een diagnose aan te pas komen.

Ballingschap van de ziel

Dromen is nu precies wat er tijdens de ballingschap gebeurt. Over welke ballingschap hebben wij het? Over de ballingschap van de ziel die eigenlijk in een hogere wereld thuis hoort maar die bij de geboorte van een mens naar deze materiële wereld verbannen wordt. Zo komt de ziel in een lichaam terecht en wordt gedwongen om daar jarenlang in een vreemde omgeving te vertoeven.

De ziel is in ballingschap, gevangen door het lichaam dat steeds naar materie verlangt terwijl de ziel een spiritueel wezen is. Een wezen dat zich helemaal bekneld voelt in dat lichaam. Met pijn en moeite lukt het de ziel af en toe om de mens te overtuigen iets goeds, iets spiritueels te doen.

De ziel is uit zijn hemelse onderkomen naar de aarde toegestuurd en zit daar vast in het lichaam. Deze ballingschap wordt vergeleken met een droom. In een droom worden je bewustzijn en je intellectuele capaciteiten in zekere mate afgestompt; tegenstrijdigheden kunnen tegelijkertijd bestaan. Omdat je slaapt heb je daar totaal geen moeite mee.

Wat zijn de tegenstrijdigheden?

Neem het voorbeeld van een goede Jood. Hij staat ’s ochtends op en het eerste wat hij doet is zijn ochtendgebed zeggen. Hij mompelt niet elke dag wat woorden uit zijn gebedenboek. Nee, hij concentreert zich en bedankt G-d voor al het goede in zijn leven, vraagt Hem wat hij nodig heeft en is zich ervan bewust dat alles van Hem komt. Hij voelt zich tijdens zijn gebed verbonden met G-d, zo veel zelfs dat hij dat gevoel eigenlijk altijd zou willen vasthouden. En of hij dit nou dagelijks ervaart of alleen af en toe of misschien alleen op Yom Kipoer of als hij bij de Klaagmuur staat, doet er even niet toe. Hij ervaart gevoelens en emoties, verlangt naar spiritualiteit en wil deze wereld eigenlijk loslaten. 

Maar dan is de tijd van het gebed over. Hij gaat ontbijten en naar school of werk. En wat blijft er dan nog over van zijn spirituele reis en ervaring van een uur daarvoor? Hij kiest misschien wel voor het lekkerste ontbijt, neemt de grootste portie en eenmaal op school of op z’n werk blijkt hij zich ook niet aan alle ethische waarden te houden. Wat is er ondertussen gebeurd?

Wat het ook is, de volgende dag gebeurt weer precies hetzelfde. Hoe kan dat nou? Wat tegenstrijdig! Wat een paradox. Het ene moment zo G-ddelijk bezig zijn en een ogenblik later met zijn voeten en zijn hoofd diep in de begeertes, verlangens enz… hij zou zich kunnen afvragen wie hij eigenlijk is? Is hij de persoon die op Yom Kipoer in sjoel heeft gehuild of is hij de zakenman die gelogen heeft om een deal te sluiten?

Hij leeft in twee werelden. Maar wie is hij werkelijk?
Wie ben ik? Welke van de twee klopt? Een eerlijk mens kan met deze tegenstrijdigheid niet rustig leven. Hij gaat vragen stellen en conclusies trekken. Hij zou gedesillusioneerd kunnen raken.

‘De werkelijkheid is dat wij in ballingschap zijn.’ 

Geestelijk of materieel

Als ik werkelijk geïnspireerd raak, onder diepe indruk ben en mij boven het materiële verheven voel, hoe kan ik dan een moment later zo anders handelen? Wie is de werkelijke ik? Ben ik een hypocriet, een leugenaar?  Neem ik mijzelf elke keer weer opnieuw in de maling? Ben ik diegene die zich geïnspireerd voelt of ben ik diegene die bezwijkt voor allerlei verleidingen? 

Ik moet wel concluderen dat, als ik in twee realiteiten leef, er eentje vals moet zijn. Ben ik geestelijk of materieel? Egoïstisch of vrijgevig? Gedraag ik mij als een dier of als een mens? Ben ik oppervlakkig of heb ik juist diepte? Was mijn inspiratie tijdens het gebed een verbeelding? Was het een droom? Is het feit dat ik van G-d houd een illusie? Menigeen raakt van deze tegenstelling in de war en gelooft nergens meer in. Niet in zichzelf en niet in anderen.

Wanneer je niet in je eigen idealisme kunt geloven, waarom zou je dan een ander vertrouwen? We leven toch met beide benen op de grond, in de realiteit?! Maar de werkelijkheid is dat wij in ballingschap zijn.

Koning David beschrijft in Tehilim deze situatie als een droom:

הָ֝יִ֗ינוּ כְּחֹלְמִֽים

‘Wij waren als dromers’ (in een wereld vol tegenstrijdigheden)

Dromen zijn een samenstelling van paradoxen.

De oorsprong van dromen  bevindt zich in een zeer hoge wereld die beschreven wordt als een wereld van cirkels.

Wereld van cirkels

Zonder al te mathematisch te worden, weet iedereen dat een cirkel geen bovenkant of onderkant heeft. Geen rechts en geen links. Hoe je de cirkel ook went, draait of keert, er treedt geen verandering op. Er is eenheid en oneindigheid. In een cirkel bestaan geen tegenstrijdigheden, geen paradoxen en geen verschillen. Er valt geen onderscheid te maken tussen rechts of links. Een cirkel laat zich niet analyseren omdat alles gelijk staat. Er zijn geen verschillende niveaus of categorieën of subcategorieën. Het is één en al eenheid en gelijkheid.

The Strain GIF - The Strain Yo GIFs

De wereld van cirkels is nog hoger dan die van het intellect. Het intellect analyseert, sorteert, differentieert, zoekt verschillen en schept orde. Maar er is een wereld die hoger is, de wereld van cirkels en dromen. Op het moment dat dit allemaal in onze wereld naar beneden komt, dan veranderen de cirkels in lijnen. Lijnen zijn begrensd; ze hebben een richting, een bovenkant en een onderkant en vaak ook een begin en een einde. Je kunt een rechter lijn hebben en een linker lijn.

In dromenland kunnen paradoxen co-existeren, want in de wereld van cirkels bestaan er geen tegenstrijdigheden. Wat hier op aarde onmogelijk en paradoxaal is, kan in de wereld van cirkels wel. Op het moment dat je van de wereld van dromen en cirkels naar beneden gaat, in een wereld waar intelligentie de overmacht heeft, dan stoppen de dromen en de onmogelijke situaties.

Het intellect laat paradoxen niet toe.

Het intellect vervult in deze wereld een heel belangrijke rol. Het biedt veel noodzakelijke mogelijkheden. Onze hersens halen alles uit elkaar, ontdekken verschillen en kunnen zaken rangschikken. Organisatie, roosters, verantwoordelijkheden zijn een deel van het dagelijks leven. Zouden deze normale zaken ontbreken dan zou er chaos heersen. Deze chaos en duisternis bestaan in de dromenwereld wel, alsook in de duisternis en in de slaap van de ballingschap.

In de duisternis van de ballingschap lopen mensen half te slapen. Hun natuurlijke affiniteit voor spirituele zaken is afgemat. Zij zijn daardoor in staat om het ene moment geïnspireerd te zijn om vervolgens ietsje later weer kleine of zelfs ernstige fouten te begaan.

Deze tegenstelling lijkt afschuwelijk, hypocriet en vals. Maar is dat wel zo? Welke realiteit is de echte? De wereld van intellect met lijnen en alles-onder-controle of is het de wereld van tegenstellingen, cirkels en dromen?

‘Hoezo denken wij dat wij G-d kunnen begrijpen terwijl Hij zelf ‘het begrijpen’ geschapen heeft?’

Beperkende wereld

Als je droomt ervaar je cirkels en eenheid. Of dacht je nou echt dat G-ddelijkheid betekent dat je alles op een rijtje (lijnen) hebt? Wie zijn wij om te bepalen wat spiritualiteit betekent? Wij gebruiken intelligentie om te toetsen of iets klopt of niet, of iets G-ddelijk is of niet. Maar waarom zou je G-d willen aankleden in een intellectueel jasje? Waarom zou je G-d willen beperken met intellectuele kwalificaties terwijl Hij ver boven ons IQ verheven is. 

Het gaat zelfs een stapje verder. Wie heeft het hele concept van intelligentie en ‘het kunnen begrijpen’ gecreëerd? Natuurlijk G-d, aangezien Hij alles gemaakt heeft en niet alleen de natuur. Ook gevoelens, ideeën, intelligentie enz… zijn schepselen van G-d. Hoezo denken wij dan dat wij G-d kunnen begrijpen terwijl Hij zelf ‘het begrijpen’ geschapen heeft? We zouden G-d daardoor ontzettend beperken. Intellect (lijnen) geeft veel mogelijkheden, maar ten aanzien van G-d is het een beperking. Er bestaat namelijk een wereld die hoger is dan intellect en dat is de wereld van cirkels, eenheid, dromen en tegenstrijdigheden.

De kabbala is er heel duidelijk over: Wees niet bang van tegenstrijdigheden. Je hoeft niet per se te kiezen. Je hoeft je niet schuldig te voelen, maar wel verantwoordelijk. Schuldgevoel is namelijk een gevaarlijk goedje. Denk niet dat je afgescheiden bent van het G-ddelijke omdat het je niet lukt om altijd high te zijn. Hoe weet je überhaupt hoe G-ddelijke energie er uitziet? Niet alles is zwart-wit, goed of slecht. In een cirkel bevindt zich geen bovenkant en onderkant. Misschien raak je met je tegenstellingen juist dat niveau waar alles één is.

Hoe zit het dan met de rechtschapen man? Die persoon die nooit iets verkeerd doet? Hij is in staat, terwijl hij wakker, is om het spirituele te raken. Maar wij, de gewone mensen, die moeten het maar doen met een slaperig en dromerig gevoel. Een dromenland waar paradoxen gedijen en cirkels geraakt worden.

De verlossing

Het is dus niet zo dat dromen niet echt zijn. Dat zijn ze wel. Dromen komen uit een wereld die echter is dan echt. Maar wat? Het is allemaal in een vorm van duisternis en beperkt bewustzijn. En daar gaat de verlossing verandering in brengen. Want dan zal deze hogere wereld van cirkels zichtbaar worden, ook al slaap je niet, op klaarlichte dag, zonder duisternis of slapende onbewuste toestanden.

Wanneer de ballingschap voorbij zal zijn en de duisternis verdwenen, dan zullen we de wereld van cirkels op klaarlichte dag, op een bewuste manier ervaren. Net zoals de rechtschapen man dat nu al kan. We zullen dan terugkijken op de ballingschap als een situatie van dromen.

De verlossing zal in wezen niets nieuws brengen, maar licht werpen op wat er al was. Het gaat geen nieuwe wereld zijn, maar de oude situatie zal op een nieuwe manier door iedereen waargenomen kunnen worden. We zullen dan in staat zijn om terug te kijken naar de ballingschap en alle ellende van de Joodse geschiedenis alsof het één grote nachtmerrie is geweest. Niet omdat wij onze gevoeligheid kwijt zullen raken, maar omdat wij in staat zullen zijn om ons totaal te bevrijden van alle beknellende ervaringen. Omdat wij nu nog in ballingschap zijn is deze nieuwe realiteit voor ons ondenkbaar.

Betekenis en eenheid

Zo komen wij terug naar Yosef Hatsadiek, de rechtschapen man in onze parasha. Een man die veel droomde, maar op klaarlichte dag toegang had tot de verklaringen van al deze dromen. Bij hem waren er geen tegenstrijdigheden. De ballingschap en duisternis hadden geen effect op hem. Hij kon net zo goed in Egypte gedijen als in Israel. Hij behield zijn waardigheid of hij nou  een slaaf of gevangene was of als onderkoning werd benoemd. Waar een ander chaos zag, ontdekte Yosef betekenis. Hij gebruikte zijn intellectuele capaciteiten, maar liet zich niet door hen misleiden. Hij droeg zijn eenheidsbril. Een bril die hem in staat stelde om de tegenstrijdigheden uit dromen en uit het leven te verenigen.

Yosefs broers waren niet op zijn niveau. Ze waren jaloers op hem en op zijn dromen. Maar Yosef liet zich niet afleiden. Hij liet zich niet ontsporen door de paradoxen in het leven. Zelfs helemaal alleen in Egypte, verkocht als slaaf door zijn eigen broers en vervolgens twaalf jaar lang als een crimineel opgesloten in de gevangenis, heeft Yosef zijn focus op de spirituele dimensie in het leven kunnen behouden. Waarom? Omdat waar een ander paradoxen zag, hij eenheid ontdekte. Waar een ander chaos beleefde, gebruikte Yosef de tegenstrijdigheden van het leven als springplank om de wereld van cirkels te bereiken, de eenheid van G-d. De eenheid die in de toekomst, wanneer Mashiach er zal zijn, voor iedereen op klaarlichte dag toegankelijk zal zijn.

Word dus niet neerslachtig als je in je dagelijkse leven op sommige momenten geïnspireerd bent en later gedrag vertoont waar jij je voor zou moeten schamen! In deze wereld is het een paradox, een droomsituatie.

Natuurlijk moet je je best doen om ervoor te zorgen dat je zo veel mogelijk en zo vaak mogelijk gedrag vertoont dat overeenstemt met je inspiratie. Maar aangezien wij niet perfect zijn, beseffen wij dat wij juist hogere werelden kunnen raken door deze paradoxen te beleven…

Shabbat sShalom!

Bracha Heintz

Gebaseerd op een les van Rav YY Jacobson.
Tekst: Bracha Heintz | Opmaak: Rianne Meijer, Sonja Tamam en Devorah van der Heiden

Chanoeka-feest
zondag 18 december 2022 

  • 16 uur Chanoeka markt & apart kinderprogramma
  • 17 uur toespraken en entertainment 
  • www.chanoeka.info

Bestel al je Chanoeka spulletjes op tinyurl.com/chanoekawebshop     

Wajishlach | Wees moedig en maak het verschil!

Wajishlach | Wees moedig en maak het verschil!

Het verhaal van Yakov laat zien dat een mens negatieve voorvallen in het leven als bron van zegen mag beschouwen. De vraag is dan niet meer of je in staat bent om met uitdagingen om te gaan, maar: durf jij je je angst opzij te zetten en een verschil te maken?

Download hier de printversie van dit artikel (PDF)

Yakov was getrouwd, had elf zonen en één dochter en had 20 jaar voor zijn bedriegende schoonvader Lavan gewerkt. Maar nu gaat hij vertrekken. Met zijn hele gezin en al zijn bezittingen reist hij terug naar Israel. Onderweg wacht hem een lastige ontmoeting met zijn broer Esaw. Esaw is namelijk onderweg naar zijn tweelingbroertje Yakov, samen met 400 soldaten. Yakov is doodsbang (Bereeshiet 32-4), want hij weet dat zijn broer hem rauw lust. Yakov had namelijk vele jaren terug de zegen van hun vader Yitschak, die eigenlijk voor de eerstgeborene Esaw bedoeld was, op een sluwe manier verkregen. Esaw was daar nog steeds woedend over. 

Om Esaw te ontmoeten had Yakov een plan bedacht dat uit drie delen bestond:
1 Yakov stuurde hem cadeaus
2 Hij vroeg G-d om hem bij te staan en
3 Hij bereidde zich voor op oorlog

Maar toch bleef Yakov angstig. Vervolgens vertelt de Torah een onverklaarbaar en vreemd verhaal: 

וַיִּוָּתֵ֥ר יַעֲקֹ֖ב לְבַדּ֑וֹ וַיֵּאָבֵ֥ק אִישׁ֙ עִמּ֔וֹ עַ֖ד עֲל֥וֹת הַשָּֽׁחַר׃

‘En Yakov bleef alleen achter en een man vocht met hem tot zonsopgang.’ (Bereeshit 32 – 26)

Kinderen van Israel

Yakov had de Yabok-rivier samen met zijn gezin overgestoken. Maar op de een of andere manier bleef hij alleen achter. Op dat moment vecht een man met hem, de hele nacht door of was het een engel? Maar het lukt de man niet om Yakov te overmeesteren. Tegen de ochtend verwondt de man de heup van Yakov en wil vervolgens vertrekken. Maar Yakov eist dat de man hem eerst zegent waarop hij Yakovs naam verandert in Yisrael.

De naam Yakov was gerelateerd aan het woord Ekev, dat ‘hiel’ betekent. Yakov hield namelijk bij zijn geboorte de hiel van zijn tweelingbroer Esaw vast. 

Yisrael betekent prins van G-d aangezien hij sterker was geweest dan de man (of engel). Zo werd de naam van het Joodse volk geboren, Benei Yisrael, kinderen van Israel en niet Benei Yakov, de kinderen van Yakov.

Wat hebben dit vreemde verhaal en eigenaardige gevecht te betekenen? Wie is dit wezen waar Yakov de hele nacht mee vocht? En waarom vroeg Yakov een zegen van zijn aanvaller? Had hij niet eerder een verbandtrommel nodig of een telefoontje naar 112?

De Torah zit vol met verklaringen over dit incident en in deze verhandeling zullen wij ons verdiepen in de mening van de Rashbam, een geleerde uit de twaalfde eeuw die een kleinzoon van Rashi was. Rashi had de Torah volgens de letterlijke betekenis verklaard, maar zijn kleinzoon was het niet altijd met hem eens. De Rashbam vond dat men dieper moest ingaan op de letterlijke betekenis.

Patronen

Aan de hand van dit voorval, stelt de Rashbam, merken wij dat sommige verhalen in de Tenach herhaaldelijk in dezelfde stijl voorkomen. Hier en daar blijkt er een patroon te ontstaan.  Zo zien wij dat velen hun levenspartner ontmoeten bij een waterput. Zo was het met de dienaar van Avraham die een vrouw voor Yitschak zocht en bij een put Rivkah ontmoette. Ook Yakov kwam zijn vrouw Rachel tegen bij een put en zo ook Moshe met zijn aanstaande Tsipora.

Een ander patroon ontdekken we bij vele dames die in eerste instantie geen kind kunnen krijgen, waarna zij na járen toch zwanger raken en een zeer bijzonder kind baren. Zo was het met Sarah die circa 90 jaar was toen ze Yitschak baarde. Rivkah werd de moeder van Yakov na 40 jaar wachten. Rachel baarde veel later dan haar zuster Leah en kreeg Yosef. Chana moest ook jaren wachten voordat haar zoon Shmuel, de profeet, ter wereld kwam.

Ook in onze parasha merkt de Rashbam op dat er sprake is van een herkenbaar patroon: een grote leider, Yakov, is onderweg naar een cruciaal moment in de geschiedenis en komt in levensgevaar. Op het nippertje overleeft hij de levensgevaarlijke situatie. Omdat het voorval zich herhaalt kunnen we de verschillende situaties analyseren en vergelijken. Door het ene voorval kunnen we een andere, vergelijkbare, situatie beter begrijpen.

Soortgelijke omstandigheden overkomen ook Moshe. Ook bij hem gebeurt er iets vreemds: op het moment dat hij van Midian naar Egypte reist om het Joodse volk van ballingschap te bevrijden wordt hij door een slang aangevallen. Ternauwernood ontsnapt hij aan de dood doordat zijn vrouw Tsipora een scherpe steen pakt en hun zoon besnijdt.

Eeuwen later is het Yonah de profeet wiens leven aan een draadje hangt. In een storm op zee wordt hij overboord gegooid. Hij wordt door een grote vis ingeslikt die hem drie dagen later uitspuugt.

Onwillig

Deze drie gebeurtenissen hebben allemaal gemeenschappelijke aspecten. Zowel Yakov, als Moshe en Yonah waren profeten en alle drie waren onderweg naar een grote opdracht die de koers van de geschiedenis zou veranderen.

Het verhaal van Jonah is het makkelijkst te verklaren en zal ons helpen om de andere voorvallen te verhelderen.

Jonah had een opdracht van G-d gekregen om naar Ninveh te reizen om de bewoners te waarschuwen. Ze moesten tot inkeer komen anders zou de stad en haar bewoners verwoest worden. Maar Ninveh was een vijand van Israel en Yonah was onwillig. Hoe kon hij de rivaal van Israel gaan bijstaan? Daarom ontvluchtte  Yonah de profetie door Israel te verlaten. Hij ging aan boord van een schip dat naar Tarshish zeilde. Onderweg was er een enorme storm. Yonah begreep dat G’d boos op hem was en stelde aan de zeelui voor om hem overboord te gooien waarna de zee kalmeerde.

Bij Yonah is het overduidelijk. Hij vervulde zijn opdracht niet waardoor een gevaarlijke storm zijn leven in gevaar bracht.

Nu kunnen we Moshes onverwachte voorval ook verklaren. Want ook hij was niet zo happig om zijn opdracht te vervullen. Een week lang had hij bij de brandende doornbos met G’d geargumenteerd over het project ‘bevrijding Israel’.

-‘Wie ben ik?’ was Moshes eerste argument. En G’d antwoordde: ‘Ik ben Diegene die jou stuurt.’
-‘Ik stotter en hoe kan een stotteraar G’ds woord overbrengen en een heel volk leiden?’ verklaarde Moshe. ‘Wie zorgt ervoor dat ieder mens überhaupt spreken kan?’ was G’ds reactie.
-‘Ze zullen niet in mij geloven’ was Moshes volgende argument, waarop G’d zei dat het Joodse volk hem wel degelijk zou vertrouwen.

Tenslotte verklaarde Moshe: ‘Stuur alsjeblieft iemand anders.’

Uiteindelijk gaat Moshe op weg naar Egypte, maar toch met terughoudendheid in zijn hart. En dan gebeurt het, de episode met de slang die hem bijna vermoordt.

Parallel

De parallel met Yakov wordt nu duidelijk. Yakov had echt geen zin in Esaw. Hij was midden in de nacht alleen, omdat hij aan het ontsnappen was aan zijn opdracht om vrede te maken met zijn tweelingbroer. Het zat hem niet lekker om Esaw te confronteren met het feit dat híj de grootste zegen  van hun vader op een achterbakse manier had verkregen waardoor híj de erfgenaam zou zijn van het Joodse volk. Yakov zou de boodschap van monotheïsme verder aan de wereld overbrengen en niet Esaw. Yakov was gezegend met rechtschapen kinderen die de hoofden van de stammen zouden worden en niet zijn broer.

De man of engel was er op uit om Yakovs ontsnapping te voorkomen. Vandaar dat hij Yakovs heup verwondde. Zo zou hij niet veel verder komen. De engel had toen zijn opdracht vervuld en wilde vertrekken, maar Yakov eiste dat de engel hem zou zegenen. Ook dit lijkt vreemd want wie vraagt een zegen van een aanvaller? Maar Yakov begreep dat een mens zijn negatieve voorvallen in het leven als bron van zegen moet beschouwen. Een aanval kun je transformeren naar een  leermoment, een zegen die een mens sterker en groter maakt.

Capabel, maar… 

Waar waren deze drie profeten bang van? Zij waren zeker geen lafaards. Maar ze begrepen hoe groot en cruciaal hun opdracht was en twijfelden of ze wel succesvol zouden zijn. Maar G’d bracht ze in een levensbedreigende situatie en fluit hen daarmee terug. Ze waren alle drie  bang om groots te worden, om succes te boeken en om een held te zijn. Ze wilden met rust gelaten worden. Yakov had al genoeg op z’n bord met zijn grote gezin. Je kunt je voorstellen welk gedoe er elke dag was in huize Yakov met vier echtgenotes, elf zonen die elk z’n eigen karakter had en een dochter Dina die niet braaf thuis wilde blijven.

Moshe wilde ook met rust gelaten worden. Het leven van een herder beviel hem uitstekend; in alle rust met de schaapjes over de wei wandelen gaf hem ruim de gelegenheid om te mediteren en zichzelf verder te ontwikkelen. En Yonah, die twijfelde of het wel wijs was om de vijand van het Joodse volk te redden.

קָטֹ֜נְתִּי מִכֹּ֤ל הַחֲסָדִים֙ ‘Ik ben te  klein… voor al het goeds dat Jij gedaan hebt met jouw dienaar’ verklaart Yakov (Bereeshiet 32-11). Hij was niet per se bang voor zijn gemene broer die met 400 soldaten aan kwam zetten. Hij aarzelde vooral om een grote taak te vervullen, denkende dat het hem niet zou lukken om zijn opdracht succesvol af te ronden. Ook Moshe vroeg zich af of hij wel voor de koning van de supermacht van de hele wereld kon staan en verklaren dat het nu wel genoeg was geweest. Ook hij was niet per se bang van Farao. Daar was hij te groots voor. Maar hij aarzelde of hij wel zo’n gigantische opdracht wilde vervullen.

En het blijft niet bij deze drie leiders. Ook Jeshayahoe verklaarde dat zijn lippen onrein waren en dat hij de profetieën niet kon uitspreken. Yirmijahoe wilde niet spreken. Al deze leiders waren zeer capabel, maar aarzelden om groots en fantastisch te worden. Beroemd zijn en grote successen boeken was niet waar ze naar verlangden.

Schroom niet

De Torah vertelt ons deze verhalen omdat wij allemaal een stukje van Yakov, Moshe en Yonah in ons hebben. We zijn namelijk zo gewend om problemen te hebben, om te falen en het liefst op een hoekje op de bank te gaan zitten klagen. Daarentegen: wanneer succes op ons pad komt vragen wij onszelf af: wie zijn wij om dit te mogen meemaken? Wie zijn wij om een grote leider te zijn die de geschiedenis voor altijd zal veranderen? Wie ben ik om de Torah op de berg Sinai te ontvangen en de kennis van G-d wereldwijd te verspreiden? Wie ben ik om met de premier in gesprek te gaan en te laten zien wie ik ben, Wie mij gestuurd heeft en wat ik wil? Wie ben ik om succes te boeken, tevreden te zijn, blij en verliefd?

Maar waarom niet? Ben je bang dat anderen jaloers zullen zijn? Denk je dat jouw geluk het geluk van je medemens in de weg zal staan? Welnee!  Laat gewoon iedereen zien dat, als je ‘s ochtends opstaat, je er hartstikke veel zin in hebt. Anderen zullen je volgen in je blijheid, liefde en geluk. Wie zegt dat je miezerig en vol met klachten door het leven moet gaan? Schroom niet en pak die uitdagingen aan. Of je capabel bent of niet is niet eens relevant. Je talenten zullen zich sowieso al doende ontwikkelen.

Natuurlijk ben je bang omdat je beseft hoe gigantisch jouw verantwoordelijkheid is. Maar als je op de bank blijft zitten wachten tot je ontwikkeld genoeg bent om te trouwen zul je nooit in het huwelijksbootje stappen. En hoe denk je jezelf voor te bereiden om een goede ouder te zijn voordat je een kind hebt? Een goede ouder word je pas als dat kindje in je armen ligt en je je waagt op het pad van goed ouderschap.

Moedig zijn

Moedig zijn betekent niet dat je niet bang bent. Moedig zijn betekent taken en opdrachten op je nemen waar je juist wel over aarzelt maar ze toch aangaat. En al doende brengen die taken jou naar een ander niveau.

Toen het Joodse volk de Yarden overstak om het land Israël binnen te trekken, moesten zij de kist dragen waar de stenen tafelen in lagen. Onze geleerden vertellen ons in de Talmoed dat het uiteindelijk de heilige kist was die zijn dragers tilde. En zo gaat het in het leven. De zware opdrachten die je op je neemt, tillen jou uiteindelijk op.

Aarzelen mag. Bang zijn is gezond en normaal. Alleen een gek kent geen angst. Als je de enormiteit van je taak beseft dan heb je gemengde gevoelens. Tegelijkertijd ben je in staat om jezelf te bevrijden van je angst en de taak op je te nemen.

Hoe zou je leven eruitzien als je ‘s ochtends op zou staan en verklaren: Ja ik ben zo blij, ik ben helemaal verliefd op mijn leven, mijn taken en mijn prestaties. Ik ben verliefd op het leven, op mijn echtgenoot, broer of zus, op G’d en ik ben hartstikke gelukkig. Durf het en je zult zien dat de mensen om je heen jouw gevoel over zullen nemen en ook gaan durven om gelukkig en succesvol te zijn.

Waarom zou je jezelf van je grootsheid ontdoen? Waarom zou je jezelf blokkeren of verlammen? Wie ben je eigenlijk aan het helpen als je de hele dag door aan het klagen bent en vertelt aan wie er maar naar wil luisteren wat een shlemiel en shlemazzel je bent. Wanneer je zo denkt help je noch jezelf noch een ander.

Angst opzij zetten

Sta morgenochtend op en ga ervoor. Je zult pas capabel zijn wanneer je jezelf er doorheen slaat en je taak ten uitvoer brengt. De moed die je in jezelf ontwikkelt, is hetgeen jou tot succes zal brengen. Trek die schoen aan en hij zal je passen. Leiders groeien door leiderschap, timmerlui door meubels te bouwen en moeders door hun kinderen dag in dag uit te sturen naar hun grootsheid en successen. Hoe wil je een ander ontwikkelen als je jezelf uit bescheidenheid terugtrekt? Wat voor een bescheidenheid is dit? Dit is geen bescheidenheid maar onzekerheid! Het is zo jammer om je zo klein te maken dat jij je potentieel amputeert. Een deel van jezelf gaat dood. Het wordt door een slang of een grote vis ingeslikt.

Je denkt misschien dat jij de hele taak moet dragen, maar het is uiteindelijk de taak die jou ondersteunt, gelijk de heilige kist die zijn dragers droeg. Door je opdracht te vervullen met optimisme word je groter, dieper en succesvoller.

Het is uiteindelijk het vervullen van jouw taak die bepaalt wie je bent en jou boven je eigen verwachtingen optilt. Door jezelf met je roeping te verbinden word je de katalysator van het volbrengen van die opdracht. En misschien heb je 1001 redenen waarom je niet in staat bent om ermee om te gaan. Die redenen zijn misschien wel waar maar zijn niet relevant. De enige vraag is of je je angst opzij kunt zetten en of je een verschil durft te maken.

Natuurlijk aarzelen we en zijn we terughoudend gelijk Yakov, Moshe, Yonah en vele anderen. Maar op het moment dat wij doorzetten, op het moment dat Yakov beseft dat hij ervoor moet gaan dan wordt hij gezegend met een naamsverandering. Op dat ogenblik wordt hij een ander persoon. Hij is dan geen hiel (Yakov) meer, maar een prins van G’d. Al zijn tekortkomingen zijn niet meer relevant. Ze zijn namelijk verdwenen aangezien hij een andere naam heeft en een ander individu is geworden. Het is niet makkelijk, maar wil je verder in het leven dan zul je moeilijkheden, zware examens en beproevingen moeten doorstaan.

Ben je bang? Dat is normaal. Voel je dat je niet capabel bent? Dat zou best wel kunnen.

Geef er niet aan toe! We zijn beland in de 21ste eeuw, in een wereld waarbij je als je op één knopje drukt je een wereldwijde inpakt kunt genereren. Het potentieel van elk mens is daarmee oneindig veel gegroeid. Leef je leven op een niveau van 110%. Gebruik je toetsenbord en maak een verschil dat niemand anders kan bewerkstelligen. Je hebt oneindig veel licht in je. Laat het schijnen op jezelf en op anderen.

Het is niet makkelijk om Esaw te confronteren. Een hele beschaving omverwerpen lijkt onmogelijk. Laat jouw angst je niet verlammen. Jouw lef is jouw zegen en kracht en veroorzaakt een verandering in jezelf. Durf je?

Bracha Heintz

Gebaseerd op een verhandeling van Rav YY Jacobson en Rabbijn Dr. Lord Jonathan Sacks z”l

Chanoeka Feest Utrecht

Zondag 18 december 2022 

Mariaplaats, Utrecht

16 uur Chanoeka markt en kinderprogramma
17 uur aansteken grote Menora, toespraken & entertainment

18 uur zang, dans & warme hapjes 

Klik op deze link en bekijk ook onze chanoeka webshop

www.chanoeka.info


Helpt u mee om de continuïteit van deze artikelen te waarborgen? Door te sponsoren word je een actieve partner en steun je ook verdere activiteiten! Doneren kan hier op chabadutrecht.nl/doneren.

Beeld: chabad.org

Met dank aan Sonja Tamam, Rianne Meijer en Devorah vd Heiden voor hun hulp bij het bewerken van dit artikel.

    

Even voorstellen

Samen al meer dan 30 jaar in Utrecht aan het werk: rabbijn & rebbeztin Heintz! Lees meer..

Vrienden Joods Utrecht

🕯️🕯️ Shabaton Utrecht🍷🥖

Chanoeka 2020 terugkijken

🎥 Masterclass Joods Monument

Op deze bijzondere locatie in Utrecht vertelt Bracha Heintz over de Joodse geschiedenis van Utrecht en blies Rabbijn Heintz op de sjofar. Bekijk ook de bijdragen van Wim Rietkerk en kunstenaar Amiran Djanashvili. Meer foto’s hier.